ΑΟΡΑΤΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ

[Matina]

ΤΟΥ ΠΑΤΡΟΣ THEOFIL PARAIAN- Ο ΠΟΛΕΜΟΣ ΜΕ ΤΟΥΣ ΠΕΙΡΑΣΜΟΥΣ.




Ο πόλεμος με τους πειρασμούς -

Ματθ. 8, 28-34, 9,1


Ο πειρασμός - μία δοκιμασία, μια εξέταση

Αγαπητοί πιστοί,
Όλοι γνωρίζουμε ότι από τον Κύριο μας Ιησού Χριστού μας έμεινε μια προσευχή, προσευχή η οποία βρίσκουμε δύο φορές στο άγιο Ευαγγέλιο. Κάνει λόγο για την προσευχή Πάτερ ημών. Αυτή βρίσκεται στη Επί του όρους ομιλία, μέσα στο κατά Ματθαίον ευαγγέλιο, 6" κεφ., και στο κατά Λουκά ευαγγέλιο, στην αρχή του 1Γ" κεφ. Η προσευχή Πάτερ ημών μας την έδωσε ο Κύριος μας Ιησούς Χριστός σαν τύπος προσευχής και για να την χρησιμοποιήσουμε σαν προσευχή. Η αγία μας Εκκλησία κράτησε (φύλαξε) αυτή την προσευχή και όρισε να την αναφωνούν όλοι οι πιστοί και στις ακολουθίες, όταν είναι όλοι μαζί, και στα σπίτια τους. Αυτή την προσευχή την γνωρίζουν και οι γέροι, την γνωρίζουν και τα παιδιά, την λέμε όλοι, αλλά δεν γνωρίζουμε καλά το περιεχόμενο της και πολλές φορές την λέμε σαν να λέμε κάτι που έχουμε μάθει απ' έξω, και θα μπορούσαμε να λέμε σαν κάτι που δεν έχει πολύ νόημα. Ο Κύριος Χριστός όμως μας έδωσε αυτή την προσευχή για να σωθούμε με αυτή, να καταλαβαίνουμε το νόημα των λέξεων που λέμε, για να προσευχηθούμε όντως με τα λόγια αυτής της προσευχής.
Αυτοί που ερευνούν το περιεχόμενο του αγίου ευαγγελίου ξέρουν ότι η προσευχή Πάτερ ημών έχει τρία μέρη:
- ένα μέρος στην αρχή, την κλήση ή την επίκληση: Πάτερ ημών ό εν τοις ουρανοίς...
- ακολουθούν μετά επτά αιτήσεις
- μετά το τέλος: ότι σον εστί ή βασίλεια και ή δύναμης..

Ανάμεσα στις 7 αιτήσεις υπάρχει και η αίτηση: και μη εισενέγκης ημάς εις πειρασμόν. Αυτή είναι η έκτη από τις 7 αιτήσεις. Θα ήθελα να σταματήσω λίγο στα λόγια και μη εισενέγκης ημάς εις πειρασμόν και να σας μιλήσω σήμερα για τον πειρασμό και για τον πόλεμο κατά των πειρασμών.

Αγαπητοί πιστοί,

Παρόλα που λέμε συχνά τα λόγια και μη εισενέγκης ημάς εις πειρασμόν, πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι όλοι οι πιστοί δεν ξέρουν τί είναι ο πειρασμός. «Πειράζω» στη σλαβική γλώσσα σημαίνει «δοκιμάζω», «εξετάζω» . Επομένως, ο πειρασμός είναι ένας έλεγχος του ανθρώπου, μια δοκιμασία. Στη λατινική γλώσσα, η λέξη «πειρασμός» είναι «tentatia». Όταν λέγω στα ρουμανικά «m-a- tentat» έχει το ίδιο νόημα με τον πειρασμό. Κάποιοι προσπάθησαν να εισάγουν μέσα στην προσευχή Πάτερ ημών την λέξη ispita (που είναι πιο κοντά στο ελληνικό πείρα). Δεν τον δέχθηκε ο λαός. Και έμεινε η λέξη ispita, και δεν υπάρχει πρόβλημα, μόνο να ξέρουμε εμείς για τί κάνει λόγο. Εμείς ξέρουμε ότι «πειράζω» σημαίνει τις περισσότερες φορές «υποκινώ κανείς στο κακό». Αλλά, «πειράζω» σημαίνει και να τον ελέγξεις. Όταν γίνεται κανείς επίσκοπος, λέγεται ότι του κάνουν «κανονικό έλεγχο », δηλαδή τον ελέγχουν αν έχει την ορθή πίστη, αν πιστεύει ορθώς, αν είναι άξιος και ικανός για επισκοπή. Αρα, μ' αυτή την έννοια, η λέξη «πειράζω» έχει καλή έννοια - ελέγχω, θέλω να ξέρω πώς είναι κανείς με όλα τα δικά του. Το ίδιο πράγμα είναι και ο πειρασμός προς τα κακά, διότι αν ο άνθρωπος είναι αποφασισμένος προς τα καλά και αν είναι στερεωμένος στα καλά, κανείς δεν μπορεί να τον αλλάξει από τα καλά προς τα κακά, και τότε ο πειρασμός - θα λέγαμε - δεν πετυχαίνει, δεν φτάνει στο σκοπό του.

Οι τρεις πειρασμοί του Σωτήρα

Αγαπητοί πιστοί,

Στο κατά Ματθαίον ιερό Ευαγγέλιο, στο 6" κεφ., και στο κατά Λουκά, πάλι στο 4" κεφ., κάνει λόγο για πειρασμό, τον οποίο τον κάνει ο Διάβολος προς τον Σωτήρα Χριστό. Λέγεται πως ο Κύριος πήγε 40 μέρες στο έρημο, αφού βαπτίστηκε από τον Ιωάννη τον Βαπτιστή. Και εκεί, στην έρημο, ο διάβολος τον πείραξε με τρεις πειρασμούς. Πρώτα, γιατί ο Κύριος πεινούσε ύστερα μια μεγάλη νηστεία, ο διάβολος του είπε: Ει υιός ει τον θεό, είπε ίνα οι λίθοι ούτοι άρτοι γενωνται (Ματθ. 4,3). Ο Κύριος Χριστός όμως του απάντησε: Γεγραπται, Ουκ έπ' άρτω μόνω ζήσεται ό άνθρωπος, άλλ επί παντί ρήματι εκπορευομένω διά στόματος θεού. (Ματθ. 4, 4- Λκ. 4, 3). Άρα ο διάβολος δεν είχε δύναμη να απομακρύνει τον Κύριο Χριστό από το καλό προς τον κακό. Ο Κύριος του απάντησε με ένα λόγο από την αγία Γραφή.
Μετά απ' αυτό, ο διάβολος τον πήγε εις όρος ύψηλόν λίαν (Ματθ. 4, 8) και του έδειξε πάσας τας βασιλείας της οικουμένης εν στιγμή χρόνου . Συ ούν εάν προσκύνησης ενώπιον εμού, εσται σου πάσα. (Λκ 4, 5,7). Ο Κύριος όμως απάντησε: Γέγραπται, Κύριον τον θεόν σου προσκυνήσεις και αυτώ μόνω λατρεύσεις (Λκ. 4, 8). Δεν είχε δύναμη ο διάβολος να προσελκύσει τον Σωτήρα, διότι ο Κύριος Χριστός δεν ήταν στη κατάσταση να μπορεί κανείς να τον αλλάξει από τον καλό. Ύστερα τον πήγε πάνω στο ναό του Ιεροσολύμων , επί το πτερύγιο τού ιερού, και του είπε: βαλε σεαυτόν εντεύθεν κάτω ότι ο Θεός Τοις αγγέλοις αυτού εντελείται περί σου του διαφυλάξαι σε, μήποτε προσκόψης προς λίθον τον πόδα σου. (Λκ. 4, 9-11). Και ο Κύριος Χριστός απάντησε: • Γέγραπται, Ουκ έκπειράσεις κύριον τον θεόν σου (Ματθ. 4, 7). Και με αυτά νίκησε τους πειρασμούς του διαβόλου.


Ο πειρασμός έρχεται από τον διάβολο, αλλά και από την καρδιά μας που δεν είναι καθαρή

Αγαπητοί πιστοί

Αυτά τα λόγια από το Ιερό Ευαγγέλιο τα οποία μπορείτε να τα διαβάζεται και από μόνοι σας, μας δείχνουν ότι ο διάβολος είναι περαστικός, αλλά μας δείχνουν και ότι ο άνθρωπος πρέπει να αντισταθεί. Και αν ο άνθρωπος έχει στερεωθεί στο καλό, τίποτα δεν θα μπορεί να τον προσελκύσει προς τον κακό. Μας δείχνουν ακόμη ότι κατά των κακών λογισμών μπορούμε να αντισταθούμε μόνο με καλούς λογισμούς. Αν έχουμε καλούς λογισμούς βάλουμε στην άκρη τους κακούς λογισμούς. Εσείς ξέρετε την παροιμία «καρφί διώχνει το καρφί». Αυτή η παροιμία πάει πολύ καλά στους λογισμούς: «λογισμός διώχνει τον λογισμό». Δεν μπορείς να διώχνεις ένα κακό λογισμό, παρά με ένα καλό λογισμό.

Αν δεν έχεις μέσα σου καλούς λογισμούς, αποκτούν ρίζα και μεγαλώνουν μέσα σου οι κακοί λογισμοί. Και τότε ο πειρασμός ακολουθεί την πορεία του και από ένα λογισμό φτάνεις σε ένα κακό βλέμμα, από το βλέμμα στο άσχημο λόγο, από το λόγο στη πράξη. Ο όσιος Ποιμένας ρωτήθηκε μια φορά πώς γίνεται να ανταποδώσει κανείς το κακό με το κακό. Αυτός απάντησε: «Το κακό ανταποδίδεται με το κακό πρώτα μέσα στο λογισμό, μετά στο βλέμμα, δηλαδή κοιτάζεις άσχημα αυτόν που σου έκανε κακό, μετά με το λόγο, του λες έναν λόγο και ακόμα δέκα αντί του ενός, και μετά φτάνεις στη πράξη». Αλλά, λέει ο όσιος Ποιμένας, «αν κόβεις τον κακό λογισμό, δεν θα φτάσεις στη πράξη». Δεν θα φτάνεις ούτε στο κακό βλέμμα, ούτε στο κακό λόγο, ούτε στη κακή πράξη. Δεν θα φτάνεις εκεί διότι έκοψες την ρίζα του κακού, έκοψες τον κακό λογισμό, και αυτή είναι η σημαντικότερη αντίσταση που μπορεί άνθρωπος να το κάνει για να φεύγει από τους πειρασμούς.


Αλλά, αγαπητοί πιστοί, θα μπορούσατε να λέτε: εντάξει, λέγεται στο ευαγγέλιο ότι ο διάβολος υπάρχει ως πειραστής, ότι είναι κακός και θέλει να μας προσελκύσει στο κακό, αληθώς ότι ο κακός λογισμός αποβάλλεται έξω με τον κουλό, αλλά στο ιερό Ευαγγέλιο ο Κύριος Χριστός μας λέγει ότι έσωθεν γαρ εκ της καρδίας των ανθρώπων οι διαλογισμοί οι κακοί εκπορεύονται, πορνείαι, κλοπαί, φόνοι, μοιχείαι, πλεονεξίαι, πονηρία, δόλος, ασέλγεια, οφθαλμός πονηρός, βλασφημία, υπερηφάνια, αφροσύνη- (Μρ. 7, 21-22). Και όλα αυτά κοινοί τον άνθρωπο (Μρ. 7, 23). Ας προσέξουμε: είπε ο Κύριος Χριστός ότι από την καρδιά του ανθρώπου εκπορεύονται πρώτα πρώτα οι διαλογισμοί. Άρα, από την καρδιά του ανθρώπου. Δεν λέγει ότι ο πειράζων φέρει στον άνθρωπο λόγο ή λογισμό πειρασμού, αλλά λέγει ότι εκ της καρδιάς του ανθρώπου εκπορεύονται.

Ποιά είναι η αλήθεια; Από τον διάβολο, ή εκ της καρδιάς έρχεται ο πειρασμός; Αγαπητοί πιστοί, ας προσέξουμε, έρχεται και από τον διάβολο και έρχεται και από μας. Διότι ο διάβολος, αφού μας μετασχηματίζει κατά το σχήμα του, κατά την κακία του, δεν κάθεται πια για μας, διότι εμείς πράττουμε τον κακό και χωρίς αυτόν. Αφού συνηθίσαμε με τα κακά, δεν έρχεται πια κάθε φορά να σου δίνει ένα διαλογισμό.

Ας υπακούσουμε τον πνευματικό, όχι τους λογισμούς και προσωπικές σκέψεις

Μας λέγει ο Κύριος Χριστός: ό αγαθός άνθρωπος εκ τον αγαθόν θησαυρόν εκβάλλει αγαθά, και ό πονηρός άνθρωπος εκ τον πονηρού θησαυρόν εκβάλλει πονηρά (Ματθ. 12, 35). Γι' αυτό το λόγο λέγει ο όσιος Μάρκος ο Ασκητής: «Προ αναιρέσεως των κακών, μη υπακούης τη καρδία σου. Οίας γάρ ένθηκας έχει, τοιαύτας και προσθήκας επιζητεί» . Και οι πνευματικούς πατέρες, άνθρωποι με πολύ σωφροσύνη, με πολλή χάρη και φώτιση από τον Θεό, μας διδάσκουν να εξετάζουμε τους λογισμούς και να εξομολογούμαστε τους λογισμούς.


Τί σημαίνει να εξομολογείσαι τους λογισμούς? Να τους πεις σε ένα πνευματικό πατέρα, σε ένα ιερέα που είναι και πνευματικός, και να εξετάζεις τους λογισμούς αν είναι κατά το θέλημα του Θεού' ή όχι, και να κάνεις ό, τι θα του πει ο πνευματικός και όχι ότι σκέφτεσαι εσύ ότι είναι καλά. Λέγει κάπου στο Πατερικό: «Όπου θα δεις τον νέο που θέλει να πάει στον ουρανό από τη δική του θέληση, τράβηξε τον κάτω, ότι δεν του οφείλει να πάει εκεί έτσι». Επομένως, δεν σου οφείλει να πας από τη δική σου θέληση ούτε στο ουρανό, αλλά μόνο με προτροπή και με διδασκαλία και να μην προσπαθείς να κάνεις κάτι ότι σου φαίνεται καλά, διότι με αυτό θα κυριεύεσαι από τον εχθρό και μετά θα νομίζεις ότι είναι καλοί και οι άλλοι λογισμοί σου.


Στο Πατερικό διηγείται ότι κάποιος σχεδόν σκότωσε τον πατέρα του, γιατί ήρθε ένας διαλογισμό που του είπε ότι ο πατέρας του έρχεται προς αυτόν να τον σκοτώσει με ένα τσεκούρι. Και τότε πήρε αυτός το τσεκούρι. Και ήταν ερημίτης, μέσα στο έρημο, και σκεφτόταν μήπως είναι άγιος, αλλά δεν ήταν ούτε στα μέτρα των πονηρών ανθρώπων που είναι μέσα στον κόσμο. Ήταν χειρότερα. Γιατί; Διότι εμπιστεύθηκε στους λογισμούς του. Και ήταν ακόμη ένας - πάλιν στους βίους των αγίων διηγείται - ο οποίος έφτασε στο σημείο να προσκυνήσει τον αντίπαλο, διότι τον υπάκουσε και δεν ζητούσε προτροπή, δεν ζητούσε ούτε διδασκαλία. Οι πνευματικοί πατέρες έτσι όρισαν: να ψάχνεις διδασκαλία, να ψάχνεις καθοδήγηση, να μετασχηματίσεις κατά την συνείδηση αυτών που έχουν πνευματική και αγία συνείδηση.


Ας εξομολογηθούμε και τους λογισμούς

Αγαπητοί πιστοί,

Διηγείται, στα λόγια του οσίου Δωρόθεου, ότι υπήρξε ένας αδελφός ο οποίος πήγαινε μια φορά στον γέροντα να του πει λόγο διδασκαλία. Και αυτός του είπε. Αλλά, από μια στιγμή, ο αδελφός τάδε άρχισε να σκεφθεί: «Δεν πρέπει πια να πηγαίνω στον γέροντα να του ζητήσω καθοδήγηση, γιατί εγώ ξέρω τί θα μου πει» Αλλά αυτός δεν υπάκουσε για αυτό το λογισμό και πήγε στον γέροντα, αν και ο λογισμός του έλεγε: «Μην ενοχλείς τον γέροντα!» Παρόλα αυτά, αυτός πήγε και εξομολογήθηκε τους λογισμούς. Και ο γέροντας του είπε ότι σκεφτόταν αυτός ότι θα του πει.

Ύστερα απ αυτό, ο λογισμός του έλεγε: «Είδες, τζάμπα πήγες, ο γέροντας σου είπε πράγματα που τα ήξερες από πριν. Δεν πρέπει να πας πια». Και ξέρετε τι απάντησε στον Λογισμό ο σοφός εκείνος άνθρωπος; Του είπε έτσι: «Πήγα γιατί ο λογισμός που είχα πριν να πάρω καθοδήγηση προερχόταν από τον εχθρό, αλλά τώρα, ο ίδιος λογισμός, με την καθοδήγηση κανενός, προέρχεται από το Άγιο Πνεύμα». Κοιτάξτε, αγαπητοί πιστοί, τι σημαίνει να εξομολογείσαι τους λογισμούς για να μπορείς να αποφεύγεις τους πειρασμούς.

Διότι αλλιώς ο εχθρός σε παίρνει και σε πετροβολήσει, όπως διηγείται στη Φιλοκαλία ότι πετροβολίζει έναν αδελφό από τους διαβόλους δύο εβδομάδες στον αέρα και μετά τον άφησαν κάτω. Τώρα Θεός τα ξέρει τί θα ήτανε μ' αυτή τη περιστροφή, αλλά για ένα πράγμα είναι σίγουρος: ότι πολλοί παθαίνουν από τον διάβολο αυτή τη διαστροφή μέσα σε αυτό τον κόσμο. Τους περιστρέφει με πολλούς λογισμούς και τους αφήνει κάτω ζαλισμένους και ύστερα αυτοί οι άνθρωποι ζουν σαν ζαλισμένοι. Και μήπως και συμβαίνει και με μας πολλές φορές, ιδιαίτερα όταν δεν ξέρουμε τί κάνουμε, όταν φτάνουμε να ζαλιστούμε, όταν δεν έχουμε πια ησυχία μέσα στη ψυχή, όταν είμαστε καταστραμμένοι, διότι ο διάβολος σε καταστρέφει πάνω απ' όλα με τους λογισμούς.


Επομένως, αγαπητοί πιστοί, τι πρέπει να κάνουμε; Να αντισταθούμε, να εξομολογηθείς τους λογισμούς μας. Αλλά για να εξομολογήσεις τους λογισμούς πρέπει να έχεις ταπείνωση, διότι, αν δεν έχεις ταπείνωση, δεν μπορείς να αποκαλύψεις τον εαυτό σου, και θα πεις μόνο κάποια αμαρτήματα και τότε θα πάθεις αυτό που λέει η προσευχή στη εξομολόγηση: Τέκνα, να μην κρύβεις από μένα κανένα αμαρτία, για να μην γυρίζεις πίσω χωρίς θεραπεία, αν και ήρθες στο γιατρό. Αν θα κρύβεις από μένα κανένα αμαρτία, διπλό θα παίρνεις...» Γι' αυτό πολλοί είναι ανεξομολόγητοι, γιατί και λέγουν, και δεν λέγουν τις αμαρτίες τους. Κάποιες αμαρτίες τις λέγουν, κάποιες όχι, και τότε, μετά την εξομολόγηση μένουν ανεξομολόγητοι.

Όπλα κατά των πονηρών διαλογισμών

Τους μαθητές τους πήρε ο ύπνος κατά την προσευχή της Γεθσημανής του Κυρίου Χριστού. Ο Κύριος προσευχόταν και οι μαθητές κοιμόταν. Τότε, ο Κύριος Χριστός τους είπε: γρηγορείτε και προσεύχεσθε, ίνα μη είσελθητε εις πειρασμόν (Ματθ. 24.41).

Αλλά δεν τους είπε να γρηγορήσουν με την έννοια να μην κοιμούνται, γιατί και ο ύπνος από τον Θεό, αγαπητοί πιστοί. Εμείς ευχαριστούμε τον Θεό το πρωί, στη προσευχή μας, νια το ύπνο που μας χάρισε. Ο ύπνος έχει το ρόλο του, αλλά (ο Κύριος είπε) να μην κοιμόμαστε όταν είμαστε ξύπνοι, δηλαδή να προσέχουμε τους λογισμούς μας. Αυτό σημαίνει το «γρηγορείται». Προσέξτε τι κάνετε, τι συμβαίνει μέσα στο μυαλό σας, προσέξτε τι συμβαίνει με εσάς. Αυτό σημαίνει γρηγορείται.

Αλλά όχι μόνο γρηγορείται, διότι αν μόνο γρηγορείς και δεν προσεύχεσαι κάνεις το έργο του άπιστου. Εμείς πρέπει να γρηγορούμε και να προσευχόμαστε, να λέμε πάντα: Κύριε Ιησού Χριστέ, Υιέ Θεού, ελέησόν με τον αμαρτωλό! Έτσι δια της προσευχής έχουμε ένα σημαντικό λογισμό, ο οποίος συντρίβει όλα τα έργα του εχθρού, και ο εχθρός δεν έχει δύναμη μέσα μας, διότι αυτός δεν έχει άλλη οδό να μπει μέσα μας εκτός από την οδό του νου. «Νους μάχεται νουν» -λέγει στη Φιλοκαλία. Άρα, ο νους αν στερεώνεται στο καλό, τότε ο διάβολος μπορεί να κάνει ότι θέλει, διότι δεν θα τον καταστρέφει.


Λέγεται κάπου στο Πατερικό - και αν το διαβάσουμε θα αρχίσουμε να γελάμε, αλλά είναι πραγματικότητα - ότι ήταν μια φορά ένας γέροντας (ο όσιος Θεόδωρος της Φέρμης) που προσευχόταν στο κελί του. Και ήρθε ένας διάβολος και ήθελε να μπει μέσα του, αλλά δεν μπόρεσε, γιατί ο όσιος προσευχόταν. Και τον έδεσε ο όσιος στη πόρτα. Ήρθε και ο δεύτερος και ο τρίτος και όταν είδε τους δύο διαβόλους εκεί δεσμένους μπροστά στη πόρτα του κελιού του οσίου τους ρώτησε: «Τι κάνετε εδώ; Αυτοί απάντησαν: Ο όσιος προσεύχεται και δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτα. Μας έδεσε.»


Κάθε άνθρωπος που είναι απασχολημένος με μια υψηλή ιδέα, κάθε άνθρωπος που είναι στη προσευχή, κάνει μάταιες όλες τις ξένες επιρροές , όλες τις προσπάθειες για να μπει μέσα στη ψυχή του κάτι που δεν είναι κατά το θέλημα του Θεού. Αυτό σημαίνει να βάλεις τους δεσμούς στους διαβόλους. Τους βάλλεις δεσμούς όταν δεν έχουν δύναμη πάνω σου.


Προσέξτε, αγαπητοί πιστοί, γνωρίζουμε ακόμη μια οδό για να αντισταθούμε: την προσευχή. Αλλά όλα αυτά μέσα στη ταπείνωση, διότι, λέγεται πως η ταπείνωση καίει τους διαβόλους. Εμείς με τη υπερηφάνεια μας τους προκαλούμε χαρά, και με την ταπείνωση τους πνίγουμε. Ας μας βοηθήσει ο Θεός να τους βυθίσουμε πράγματι με τη ταπείνωση, διότι η ταπείνωση είναι αυτή που ξεριζώνει τα πάθη. Στη Φιλοκαλία τομ. 9" στο Κλίμαξ του Οσίου Ιωάννου του Κλίμακας, λέγεται περί την ταπεινή διάνοια. Εκεί λέγεται ότι η ταπείνωση είναι αυτή που ξεριζώνει τα πάθη, δηλαδή αυτή που καταστρέφει την ρίζα τους.


Έχουμε ακόμα μια βοήθεια, αγαπητοί πιστοί, το έργο των χειρών μας. Ο άνθρωπος έχει μεγάλη βοήθεια αν δουλεύει κάτι με τα χέρια και με το μυαλό. Λέγεται στις διδασκαλίες του Οσίου Εφραίμ του Σύρου, ότι είδανε κάποτε έναν εχθρό πάνω στους τοίχους της πόλης, ο οποίος μόνο γυρνούσε από μια πλευρά στη άλλη, αφού δεν είχε τίποτα να κάνει. Σ' ολόκληρη τη πόλη δεν είχε τί να κάνει, διότι οι άνθρωποι ήταν πεσμένοι προς το κακό, ακόμα και χωρίς τις παγίδες του διαβόλου. Αλλά ήταν πολλοί διάβολοι γύρω από έναν ερημίτη, διότι μ' αυτόν πολεμούσαν και ζητούσαν να τον βγάλουν έξω από το καλό.


Αλλά, ξέρει ο Θεός, πως οι κακίες μας γίνονται δαιμόνια, διότι έτσι λέγεται στη Φιλοκαλία. Λέγουν οι πατέρες ότι τα πάθη τα κακά που έχουμε μέσα στην ψυχή μας, οι πονηρές κινήσεις είναι τα δαιμόνια μας.


Ένας αδελφός παρακαλούσε έναν γέροντα να ζητήσει από το Θεό να τον σώσει από το πνεύμα και από τις κινήσεις της πορνείας που είχε. Και ο γέροντας προσευχήθηκε και ο διάβολος απομακρύνθηκε, αλλά αυτός δεν σώθηκε από το πνεύμα πορνείας. Και έρχεται πάλι στον γέροντα και λέγει: Να προσεύχεσαι, πάτερ, γιατί δεν νιώθω καμία αλλαγή! Και τότε ο γέροντας προσευχήθηκε ξανά. Και ο διάβολος του εμφανίστηκε και του είπε: «- Εγώ έφυγα από την πρώτη προσευχή, αλλά αυτός έχει το δικό του δαίμονα. - Ποιος; ρώτησε ο ερημίτης. Και του έλεγε ο δαίμονας: «- Το να τρώει πάρα πολύ και να κοιμάται πολύ. Αυτά τα δυο τον κατανικούν και χωρίς έμενα.» Άρα, ο κάθε άνθρωπος μπορεί να έχει τον δαίμονα του, διότι ο διάβολος δεν πολεμάει τους μικρούς, αλλά τους μεγάλους ανθρώπους. Λέγει πάλι κάπου στο Πατερικό, ότι κάποιος έλεγε προς τον γέροντα: Πάτερ, τι να κάνω διότι με πολεμούν οι διάβολοι! Και θαύμασε ο γέροντας και του είπε: Δεν είναι δυνατόν, αδελφέ μου. Αυτοί δεν πολεμούν με τέτοιους που είναι σαν εμάς, αυτοί πολεμούν τους μεγάλους, όπως τον Μωυσή και τον Ηλία.
Έλεγα πως θα βοηθήσουμε με το έργο τον χειρών. Πως; Με τον εξής τρόπο: ότι ο άνθρωπος που δουλεύει, έχει πάντοτε κάτι να κάνει και το μυαλό του δεν διασκορπίζεται όπως το μυαλό του τεμπέλη, που δεν κάνει τίποτα. Θυμάμαι από τα παιδικά μου χρόνια, αυτό που μας έλεγαν οι γονείς μας όταν εμείς καθόμασταν, διότι προτιμούσαμε να καθόμαστε παρά να δουλεύουμε:


«Βρε παιδί μου, δούλεψε, διότι αμαρτία είναι να κάθεσαι χωρίς έργο. Και ρωτάνε κάποιοι εδώ: Πάτερ, οι μονάχοι δουλεύουν? Και λέγω: Δουλεύουν, διότι αν δεν δουλεύουν, τους δουλεύουν οι δαίμονες. Και για να μην τους δουλεύουν οι δαίμονες, δουλεύουν αυτοί. Το ίδιο γίνεται με όλους τους ανθρώπους, αγαπητοί πιστοί, όχι μόνο με τους μοναχούς, επειδή ο εχθρός έχει δουλειά με όλους. Άρα, να εργάζεστε και με τα χέρια σας.


Λέγεται πως μια φορά ήταν ο Μέγας Αντώνιος σε μία έρημο. Και του ήρθε ένα είδος πλήξης, βαριόταν να προσευχηθεί. Και τότε είπε: Κύριε, τι να κάνω για να σωθώ; Διότι δεν με αφήνουν οι λογισμοί. Είδε έναν άγγελο τότε ως μοναχό, ο οποίος καθόταν και έπλεκε ρουκοδέλια , δηλαδή δούλευε με τα χέρια του, και ύστερα πήγαινε στη προσευχή και πάλιν καθόταν για να δουλέψει, και πάλι για προσευχή. Και μ' αυτό τον τρόπο έδειξε ο Θεός στον Μέγα Αντώνιο τι πρέπει να κάνει και του είπε: «Κάνε αυτό και θα σωθείς».


Αγαπητοί πιστοί,

Βλέπετε πόσο κόπος, πόση προσοχή χρειάζεται στον άνθρωπο για να αποφεύγει τα κακά. Λέγεται πως σε ένα μοναστήρι υπήρξε ένας μοναχός που έγραφε και αντέγραφε βιβλία. Έγραφε τι έγραφε, κοιτούσε μετά στον ουρανό, έλεγε κάτι με το μυαλό, έγραφε πάλι. Και τον ρώτησε ένας αδελφός που τύγχανε να είναι εκεί: «Τι κάνεις, πάτερ, και γράφεις και κοιτάς στον ουρανό; Ο πάτερ του είπε: Αδελφέ! Εσύ είσαι μονάχος και δεν ξέρεις τι κάνω; Δουλεύω με τα χέρια μου, αντιγράφω, αλλά μετά σκέφτομαι τον Θεό, κοιτάζω στον ουρανό και λέγω: «Κύριε, εις την βοήθεια μου προσχες. Κύριε εις την βοήθεια μου σπευσον. Δόξα σοι, Κύριε, Δόξα σοι.» Και πάλιν γράφω, και παίρνω δύναμη από την προσευχή για τον κόπο που κάνω»


Εσείς ξέρετε, αγαπητοί πιστοί, και ιδιαίτερα αυτοί που είστε από το χωριό, ότι δεν χάνεις την ώρα σου όταν προετοιμάζεις το δρεπάνι. Δεν είναι έτσι; Αντιθέτως, την εξαγοράζεις. Για να δρεπανίζεις μια ολόκληρη μέρα χωρίς να προετοιμάζεις το δρεπάνι σου. Όπως όταν προετοιμάσεις το δρεπάνι έχεις κέρδος, το ίδιο όταν προσεύχεσαι στον Θεό αυξάνεις το καλό. Ο Θεός να μας βοηθήσει. Αμήν.




ΠΩΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕ ΤΟΝ ΘΑΝΑΤΟ Ο ΓΕΡΟΝΤΑΣ ΘΕΟΦΙΛΟΣ ΠΑΡΑΙΑΝ.


http://apantaortodoxias.blogspot.gr/201 ... _8114.html



ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ. Η ΟΜΙΛΗΤΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΗΣ ΡΟΥΜΑΝΙΑΣ.
ΚΑΤΑ ΤΟ Β ΜΕΣΩ ΤΟΥ 20 ΑΙΩΝΑ.
PREDA IONEL SABINΤ ΤΜΗΜΑ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ
ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ.

[zenjt]

ΚΟΜΠΟΣΧΟΙΝΙ: «ΤΟ ΚΙΝΗΤΟ ΜΟΥ ΤΗΛΕΦΩΝΟ» Στην εποχή μας μόνο τα μωρά δεν έχουν κινητό τηλέφωνο.Όλοι οι άλλοι έχουν το κινητό τους και συνεχώς μιλούν και επικοινωνούν μεταξύ τους. Όπου και να βρίσκονται παίρνουν τηλέφωνο. Παντού ακούγονται ποικίλες μουσικές, που είναι επιλογή των κατόχων των τηλεφώνων. Ακόμα και μέσα στους Ιερούς Ναούς χτυπούν τηλέφωνα.

Θα έλεγα ότι και οι αναχωρητές έχουν κινητό τηλέφωνο, παρόλο, που έχουν επιλέξει την απόκοσμη ζωή και έχουν απαρνηθεί συγγενείς και φίλους. Ελάχιστοι είναι πιά εκείνοι, που συνειδητά αρνούνται το κινητό τηλέφωνο και περιορίζονται μόνο στο σταθερό του σπιτιού τους. Θεωρούν πολύ ενοχλητικό οποιαδήποτε ώρα και σε οποιοδήποτε τόπο να τους αναζητούν και να γίνονται κοινωνοί των προβλημάτων των άλλων, περισπώντας τους από πνευματικές ενασχολήσεις, που προϋποθέτουν περισυλλογή, αφοσίωση και απόθεση βιοτικών μεριμνών. Πολλοί αδελφοί ίσως να θεωρήσουν παραδοξολογία τα όσα σημειώνω εδώ.

Όμως επιμένω, γιατί πιστεύω ότι τα όσα λέγονται μέσω των κινητών είναι περιττά, αν όχι και επιβλαβή. Λίγες είναι οι περιπτώσεις όπου έχουν κάποια αξία και διευκολύνουν τη ζωή των ανθρώπων, αλλά γι᾽ αυτές τις περιπτώσεις είναι το σταθερό τηλέφωνο του σπιτιού, του γραφείου, της πλατείας κ.λπ.

Η συνεχής τηλεφωνική επικοινωνία προκαλεί περισπασμό του νού σε χίλιες δυό υποθέσεις, γεγονός που δυσκολεύει στην προσευχή και γενικότερα στην πνευματική ζωή. Πως να εργαστείς κατά Θεόν, όταν για «ψύλλου πήδημα» τηλεφωνείς η δέχεσαι τηλεφωνήματα;

Όταν σε καταπονούν οι άλλοι με άχρηστα θέματα και ζητούν τη γνώμη σου για γελοία θέματα, λες και έχουν χάσει τη λογική η βρίσκονται στην παιδική ηλικία; Αναφερόμενος στην κινητή τηλεφωνία, δεν πρέπει να ξεχάσω ότι ο συνειδητός χριστιανός επιθυμεί πρωτίστως την επικοινωνία με το Θεό και δευτερευόντως με τους ανθρώπους.

Με το τηλέφωνο συνομιλεί με τους ανθρώπους. Με το Θεό όμως πως θα συνομιλεί; Ένας μοναχός μου είχε πεί κάποτε ότι και αυτός έχει κινητό τηλέφωνο και μάλιστα με πολλές δυνατότητες, και μου έδειξε το πολυδουλεμένο κομποσχοίνι του! «Με αυτό, με διαβεβαίωσε, συνομιλώ με τον Κύριο ανά πάσα στιγμή!

Στο κινητό τηλέφωνο υπάρχουν τα πλήκτρα, ενώ εγώ περνώ τους κόμπους και ζητώ το έλεος του Κυρίου. Αυτό το τηλέφωνο πρέπει να χρησιμοποιούμε συνεχώς, ιδίως στην εποχή μας όπου οι πειρασμοί είναι πολλοί και οι άνθρωποι έχουν απομακρυνθεί από το Θεό, καθώς είναι απορροφημένοι από τις βιοτικές μέριμνες».

Μακάριοι είναι εκείνοι, που δεν αιχμαλωτίστηκαν από τη σύγχρονη τεχνολογία και μπορούν ελεύθερα να επικοινωνούν με το Θεό μέσω της απερίσπαστης προσευχής, η οποία δεν χρειάζεται συσκευές, κεραίες, ακουστικά, καλώδια κ.λπ.
Τού Πρωτοπρεσβυτέρου Διονυσίου Τάτση.

[Matina]

Η πνευματική οδός είναι διαφορετική από την πορεία που κάνει ο οδοιπόρος . Αν σταθεί ο οδοιπόρος , δεν χάνει καθόλου από το δρόμο που περπάτησε , ενώ στον πνευματικό αγώνα , αν σταματήσει ο αγωνιστής της αρετής , χάνει από κείνα που απόκτησε προηγουμενως. Επιπλέον δε , η μεν κούραση του Οδοιπόρου αυξάνει περισσότερο , καθώς συνεχίζει την πορεία , ενώ στον πνευματικό δρόμο , όσο περισσότερο περπατά κανείς μπροστά , τόσο αποκτά μεγαλύτερη πνευματική δύναμη ....

( Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης , Αόρατος Πόλεμος )

[rose]

Ο ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΚΑΘΡΕΠΤΗΣ.....

[Avτωvης]

ΠΡΟΣΟΧΗ!

Εμφανίστηκε και το Wonderbook

Όποιος νόμιζε ότι η ταινία Χάρυ Πότερ ήταν μια απλή ιστοριούλα έκανε λάθος. Αυτές ήταν η καραμέλα που έδωσαν στα παιδιά για να τους κινήσουν την περιέργεια να γλυκαθούν με τη μαγεία και να περάσουν στο επόμενο στάδιο. Να παίζουν μαζί της, να εντρυφίσουν, να ασχοληθούν πρακτικά και όταν θα γλυκαθούν και άλλο... ετοιμαστείτε να μας πάρει και να μας σηκώσει!

Λοιπόν, έχουμε και λέμε:
Ξόρκια, μάγοι, μονομαχίες με άλλους μάγους (!!!), σκοτεινές δυνάμεις, δαίμονες, δράκοι, πύρινες φλόγες κι ένα σωρό άλλες σατανικές αποτυπώσεις, σε ένα αισχρό, προπαγανδιστικό "τουρ" στην σατανολατρεία, που παρουσιάζεται ως παιχνίδι!

Καλούμε την εταιρεία που ανέλαβε την προώθηση αυτού του αίσχους στην ελληνική αγορά ΝΑ ΤΟ ΑΠΟΣΥΡΕΙ ΑΜΕΣΑ!

Και βέβαια, τους γονείς ΝΑ ΠΡΟΣΕΞΟΥΝ και ΝΑ ΜΗΝ ΔΙΑΝΟΗΘΟΥΝ ΝΑ ΑΓΟΡΑΣΟΥΝ αυτό το τερατούργημα στα βλαστάρια τους τώρα που όλοι ψάχνουν ένα παιχνίδι για δώρο στα παιδιά τους λόγω Χριστουγέννων!


Κι αν νομίζετε ότι είναι υπερβολές, δείτε το σχετικό βίντεο της παρουσίασης του "παιχνιδιού":

[rose]

Ἡ ἀπάτη ποὺ χρησιμοποιεῖ ὁ ἐχθρός, γιὰ ἐκείνους ποὺ νομίζουν ὅτι βαδίζουν στὴν τελειότητα.



Ὅταν ὁ ἐχθρὸς δὲν μπορῇ νὰ νικήσῃ οὔτε αὐτοὺς ποὺ ἔχουν ἐξαρτηθῆ ἀπὸ τὴν ἁμαρτία, οὔτε αὐτοὺς ποὺ ζητᾶνε νὰ ἐλευθερωθοῦν ἀπὸ αὐτήν, ὅπως παραπάνω εἴπαμε, τότε τρέχει ὁ πονηρὸς στοὺς ἐνάρετους καὶ πολεμάει σὰν πανοῦργος νὰ τοὺς κάνῃ νὰ λησμονήσουν τοὺς ἐχθρούς, ποὺ εἶναι κοντά τους καὶ ἔμπρακτα τοὺς πολεμοῦν καὶ τοὺς βλάπτουν, νὰ ἐπιθυμοῦν ὅμως καὶ νὰ φαντάζωνται πάνω ἀπὸ τὴν δύναμί τους τὰ ὑψηλὰ καὶ μεγάλα (1) καὶ πρὶν ἀπὸ τὸν κατάλληλο καιρὸ νὰ ἔχουν ἀποφασιστικοὺς σκοπούς, γιὰ νὰ φθάσουν στὴν τελειότητα. Αὐτὸ ἔχει ὡς ἀποτέλεσμα τὸ νὰ μὴ φροντίζουν αὐτοὶ γιὰ τὶς πληγές, μὲ τὶς ὁποῖες εἶναι πληγωμένοι, ἀλλά, νομίζοντας αὐτὲς τὶς ἐπιθυμίες καὶ ἀποφάσεις τῆς τελειότητας σὰν νὰ ἦταν ἔργα καὶ πράγματα, ὑπερηφανεύονται μὲ διαφόρους τρόπους. Ὁπότε, μὴ θέλοντας νὰ ὑποφέρουν στὴν πρᾶξι κάτι τὸ ἀντίθετο, οὔτε τὸ παραμικρὸ ἐμπόδιο ἢ ἕνα μικρὸ λόγο, χάνουν μετὰ ἀπὸ αὐτὸ τὸν καιρό τους σὲ μεγάλες μελέτες ἀποφάσεων, ἀποφασίζοντας δηλαδὴ μὲ τὸ νοῦ τους, νὰ ὑποφέρουν μεγάλες δοκιμασίες γιὰ τὴν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ. Καὶ ἐπειδή, ὅταν παίρνουν τὶς φαντασμένες αὐτὲς ἀποφάσεις, δὲν αἰσθάνονται καμμία θλῖψι καὶ ἀντίθεσι στὸ σῶμα τους, γι᾿ αὐτὸ νομίζουν οἱ ταλαίπωροι ὅτι βρίσκονται στὸ ὕψος ἐκείνων τῶν ἐναρέτων, ποὺ ὑποφέρουν μεγάλες δοκιμασίες ἔμπρακτα. Καὶ δὲν γνωρίζουν, πὼς ἄλλα εἶναι τὰ λόγια καὶ οἱ ἀποφάσεις καὶ ἄλλα εἶναι τὰ ἔργα καὶ ἡ πραγματικότητα.

Λοιπόν, ἂν θέλῃς νὰ ἀποφύγης, ἀδελφέ, αὐτὴ τὴν ἀπάτη, ἀποφάσισε νὰ πολεμᾷς μὲ τοὺς ἐχθρούς, ποὺ σὲ πολεμοῦν πραγματικὰ καὶ ἀπὸ κοντὰ καὶ ἔτσι θὰ γνωρίσῃς φανερά, ἂν οἱ ἀποφάσεις ποὺ παίρνεις, εἶναι ἀληθινὲς ἢ ψεύτικες· δυνατὲς ἢ ἀδύνατες· καὶ ἔτσι θὰ βαδίσῃς στὴν ἀρετὴ καὶ τὴν τελειότητα, μέσα ἀπὸ τὸν δοκιμασμένο ἀσφαλῆ καὶ βασιλικὸ δρόμο.

Ἐναντίον τῶν ἐχθρῶν ἐκείνων, ποὺ δὲν σὲ ἐνοχλοῦν πρὸς τὸ παρόν, δὲν σὲ συμβουλεύω νὰ κάνῃς πόλεμο, πάρα μόνο ὅταν πιθανὰ ἀντιληφθῇς ὅτι μὲ τὴν πάροδο τοῦ χρόνου θὰ σὲ πολεμήσουν. Γιατὶ μὲ τὴν πρόγνωσι καὶ τὴν προμελέτη μπορεῖς νὰ προετοιμασθῇς μὲ γενναῖες ἀποφάσεις γιὰ νὰ ἀντισταθῇς· καὶ ὅταν ἔρθουν, μένουν ἄπρακτοι, ἀφοῦ σὲ βρίσκουν προετοιμασμένο. Γι᾿ αὐτὸ μὴ νομίσῃς ποτὲ ὅτι οἱ ἀποφάσεις σου πὼς νὰ ἔγιναν καὶ ἔργα καὶ πράξεις κι ἂν ἀκόμη ἐξασκήθηκες στὶς ἀρετὲς γιὰ λίγο χρόνο μὲ τοὺς κατάλληλους τρόπους· ἀλλὰ σὲ αὐτὰ ἂς εἶσαι ταπεινὸς καὶ νὰ φοβᾶσαι τὸν ἑαυτό σου καὶ τὴν ἀδυναμία σου· καὶ ἐλπίζοντας στὸ Θεό, τρέξε σὲ αὐτὸν μὲ συχνὲς δεήσεις γιὰ νὰ σὲ δυναμώνῃ καὶ νὰ σὲ φυλάη ἀπὸ τοὺς κινδύνους καὶ μάλιστα ἀπὸ κάθε μικρὴ ὑπόληψι καὶ ἐλπίδα τοῦ ἑαυτοῦ σου. Γιατὶ ἂν ἐσὺ εἶσαι κατὰ αὐτὸ τὸν τρόπο ταπεινὸς στὸν ἑαυτό σου, πιθανὸν νὰ μὴν εἶσαι ἐλεύθερος τελείως ἀπὸ κάποια μικρὰ ἐλαττώματα (στὰ ὁποῖα σὲ ἀφήνει ὁ Θεὸς καμιὰ φορὰ γιὰ νὰ σὲ κάνῃ νὰ γνωρίσῃς τὴν ἀδυναμία τοῦ ἑαυτοῦ σου καὶ γιὰ νὰ φυλάξη σὲ σένα κάποιο καλὸ ποὺ ἔχεις), παρόλα αὐτά, σοῦ ἐπιτρέπεται νὰ ἐπιθυμῇς καὶ νὰ παίρνῃς μεγάλες ἀποφάσεις, γιὰ νὰ ἀνέβης σὲ ψηλότερο βαθμὸ τελειότητας.


(1). Γνώριζε, λοιπόν, ἀγαπητέ, ὅτι ἀπὸ ἕξι μέρη μας πολεμοῦν οἳ δαίμονες, ὅπως λέγουν οἱ Πατέρες καὶ μάλιστα ὁ ἅγιος Μελέτιος ὁ Ὁμολογητής· ἀπὸ πάνω καὶ κάτω, ἀπὸ δεξιὰ καὶ ἀριστερὰ καὶ ἀπὸ ἐμπρὸς καὶ ἀπὸ πίσω. Καὶ ἀπὸ ἐπάνω εἶναι οἱ ὑπερβολὲς ποὺ εἶναι πάνω ἀπὸ τὴν δύναμί μας ποὺ κάνομε γιὰ τὴν ἀρετή· ἀπὸ κάτω οἱ ἐλλείψεις ποὺ ἔχομε στὴν ἴδια ἀρετὴ ἀπὸ τὴν ἀμέλειά μας· (γι᾿ αὐτὸ εἶπαν οἱ Πατέρες ὅτι τὰ ἄκρα εἶναι τῶν δαιμόνων)· καὶ δεξιὰ λέγονται, ὅταν οἱ δαίμονες μὲ δεξιὰ αἰτία καὶ πρόφασι τοῦ καλοῦ, μᾶς ρίχνουν στὸ κακό· ἀριστερά, ὅταν ἀπὸ φανερὴ αἰτία τοῦ κακοῦ, μᾶς κάνουν νὰ ἁμαρτάνωμε. Καὶ ἀπὸ μπροστά, ὅταν οἱ δαίμονες μᾶς πολεμοῦν μὲ τοὺς λογισμοὺς καὶ ἐνθυμήσεις τῶν πραγμάτων ποὺ πρόκειται νὰ ἔλθουν ἀπὸ πίσω, ὅταν μᾶς πολεμοῦν μὲ τὶς ἐνθυμήσεις καὶ προλήψεις τῶν περασμένων πραγμάτων. Καὶ γενικά, ὅλοι οἱ πονηροὶ λογισμοὶ προσβάλλουν τὴν ψυχὴ ἐσωτερικὰ ἢ ἐξωτερικά· καὶ ἐσωτερικὰ τὴν προσβάλλουν ἢ μὲ ἰδέα καὶ εἰκόνα ποὺ τυπώνεται θεωρητικὰ στὴν φαντασία, ἢ μὲ τὸν ἐνδιάθετο λόγο τῆς καρδιᾶς ποὺ τυπώνεται οὐσιαστικὰ στὴν ἴδια τὴν φαντασία. Ἐξωτερικὰ τὴν προσβάλλουν διὰ μέσου τῶν αἰσθητῶν ἀντικειμένων τῶν πέντε αἰσθήσεων, δηλαδὴ μὲ τὰ ὁρατὰ πράγματα, τὰ ἀκουστά, τὰ ὀσφρητά, τὰ ἁπτὰ καὶ τὰ γευστικά· (σχετικὰ μὲ αὐτὰ βλέπε στὸ κγ´ κεφάλαιο: Πῶς πρέπει νὰ διορθώνουμε τὶς αἰσθήσεις μας). Τὰ αἴτια τῶν ἐσωτερικῶν καὶ ἐξωτερικῶν κινουμένων λογισμῶν εἶναι τρία· πρῶτα οἱ δαίμονες, δεύτερον τὰ πάθη, δηλαδὴ οἱ πληγὲς ποὺ δεχθήκαμε στὴν καρδιά μας μὲ τὴν ἔξι προαιρετικά, ἢ μισώντας κάποιο πρᾶγμα, ἢ ἀγαπώντας αὐτὸ μὲ ἐμπάθεια· καὶ τέλος ἡ διεφθαρμένη κατάστασις τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως.

[Εφραίμ]

ΕΙΣΕΡΧΟΜΕΘΑ ΠΛΕΟΝ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΣΑΡΑΚΟΣΤΗΣ

ΠΕΡΙΟΔΟΣ
ΑΓΩΝΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΑΙΣΜΑΤΩΝ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΩΝ

_____________Η Μητέρα Εκκλησία από σήμερα μας προσκαλεί σε μια περίοδο ανανεώσεως πνευματικής, αναθεωρήσεως τού τρόπου της ζωής μας, διορθώσεως της πορείας μας, μετριασμού των ψυχοφθόρων παθών, αλλαγής νοοτροπίας, προσεγγίσεως του Σωτήρος Χριστού, ώστε να καταστή ο προσωπικός μας Σωτήρ, ο Σωτήρ της ψυχής μας. Το φάρμακο προς την κατεύθυνση αυτή είναι η Μετάνοια, η Προσευχή, η Ελεημοσύνη.
________Κι΄εμείς εδώ στο μικρό Αίγιο, όπως γίνεται σ' ολόκληρη την Ορθόδοξη Ελλάδα, πηγαίνοντας κόντρα στο ρεύμα, που θέλει την Κυριακή της Τυρινής σαν ημέρα ξεφαντώματος των Καρναβαλικών εκδηλώσεων, εφαρμόζουμε την μεθοδολογία της Εκκλησίας. Χθες βράδυ τελέσαμε τον 1ο Κατανυκτικό Εσπερινό στον ιερό ναό των Ταξιαρχών, όπου με τους κατανυκτικούς ύμνους νοιώσαμε να διαπερνούν ρίγη την ψυχή μας, ακούσαμε δε και την ομιλία του νέου κληρικού μας Αρχιμ. π. Λεοντίου Πετρίδη, αδελφού της Ιεράς Μονής Ταξιαρχών, την οποία και σας παραθέτουμε ως πνευματικό ανάγνωσμα.
Σας ευχόμεθα, λοιπόν, Καλή Σαρακοστή, που σημαίνει αγώνα κατά των παθών, νίκες κατά του Διαβόλου, βίωση της αρετής σε μεγαλύτερο βαθμό, ενσωμάτωση στο Σώμα της Εκκλησίας, αγιασμό της ψυχής, ευαρέστηση προς τον Νυμφίο της ψυχής μας, τον Σωτήρα Χριστό.
_________Με πατρικές ευχές
+ Ο ΚΑΛΑΒΡΥΤΩΝ ΚΑΙ ΑΙΓΙΑΛΕΙΑΣ ΑΜΒΡΟΣΙΟΣ
Αίγιον, Καθαρά Δευτέρα, 18 Μαρτίου 2013



Ο ΑΓΩΝΑΣ ΚΑΤΑ ΤΩΝ ΠΑΘΩΝ

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΝΟΣ. ΑΡΧΙΜ. π.ΛΕΟΝΤΙΟΥ ΠΕΤΡΙΔΗ


Σεβασμιώτατε,
Σεβαστοί μου πατέρες, αδελφοί μου εν Χριστώ,

Με τη χάρη του Θεού και Πατέρα μας, εισερχόμαστε από αύριο στην ευλογημένη περίοδο της Αγίας και Μεγάλης Τεσσαρακοστής.
Αποτελεί στάδιο πνευματικό, στο οποίο καλούμαστε οι πιστοί να εισέλθουμε για να αγωνιστούμε, αναλαμβάνοντας «τον καλόν της νηστείας αγώνα».
Γνώρισμα θεμελιώδες της νηστείας είναι ότι βοηθά τα μέγιστα στην καταπολέμηση, στην νέκρωση των παθών. Οι Πατέρες μας την ονομάζουν «παθοκτόνο» και «Φάρμακον παθών καθαρτήριον».
Αυτό το γνώρισμα, αυτή τη διάσταση της νηστείας εξαίρει με έμφαση η υμνολογία του Ιερού Τριωδίου. Ύμνοι της εβδομάδας που πέρασε, της Τυρινής και ύμνοι της Καθαράς Εβδομάδας, στην οποία μας εισάγει ο αποψινός εσπερινός.
Η Νηστεία ως άθλημα και γνώρισμα, το οποίο αναλαμβάνουμε, «κατευνάζει», «Θεραπεύει» «εκκαθέρει» τα πάθη. Και οι πιστοί καλούμεθα να «..νηστεύσωμεν ώσπερ εν τοις βρώμαστιν εκ παντός πάθους, τας αρετάς τρυφώντες του Πνεύματος». (προς. Εσπερινού Κυριακής της Τυρινής).
«Ίδε καιρός», φωνάζει ο Ιερός ποιητής στην ίδια την ψυχή του, «ίδε ημέρα σωτήριος, η της νηστείας είσοδος, ψυχή γρηγόρησον, και παθών τας εισόδους απόκλεισον, Κυρίω ενατενίζουσα».
Λέγοντας πάθη, τι ακριβώς εννοούμε; Τι είναι τα πάθη; Πάθη, τα αμαρτωλά πάθη, είναι γεννήματα της αμαρτίας.
Είναι αρρώστια της ψυχής, που ακολούθησε την πτώση και την αποστασία μας από το Θεό. Τα πάθη δεν είναι σύμφυτα της ανθρώπινης φύσεως. Όπως διδάσκει ο Άγιος Ιωάννης της Κλίμακος, τα πάθη «φυσικώς εν τη φύσει ου πέφυκεν• ου γαρ εστι κτίστης παθών ο Θεός». (Λόγος 26 μα, Κλίμαξ σελ 131). Δηλαδή: Τα πάθη δεν υπάρχουν εκ φύσεως στην ανθρώπινη φύση, διότι ο Θεός δεν είναι δημιουργός παθών.
Ρίζα, επομένως, των αμαρτωλών παθών δεν είναι η Φύση μας αλλά η θέλησή μας. Η εμπαθής επιθυμία της καρδιάς που συχνά μας αιχμαλωτίζει στον ζυγό της αμαρτίας και γίνεται εμπόδιο στην κοινωνία μας με το Θεό.
«Τα πάθη», επισημαίνει και ο Άγιος Ισαάκ ο Σύρος, «αρρωστία εστί της ψυχής, επισυμβάντα, και επεισελθόντα τη φύσει, και εξαγαγόντα της ιδίας υγείας». (Ισαάκ Σύρρος Άπαντα, σελ. 317).
Αυτός ακριβώς είναι και ο λόγος για τον οποίο οι Πατέρες μας ονομάζουν τα πάθη «άλογα» και «κίνησιν ψυχής παρά φύσιν». (Μάξιμος Ομολογητής, Φιλοκ. Β’ , 16).
Και τα πάθη σκοτίζουν τον νου, διαστρέφουν τη βούλησή μας, μας αποξενώνουν από το Θεό. Τι υποβοηθεί τη γέννηση και την αύξηση των παθών μέσα μας:
Η Φιλαυτία, η Αμέλεια και Ραθυμία μας, απαντούν οι πνευματικοί μας διδάσκαλοι. Όταν ο άνθρωπος ειδωλοποιεί τον εαυτόν του και τις επιθυμίες του, όταν παραμελεί τον πνευματικό του αγώνα και αφήνεται χωρίς αντίσταση στα πλοκάμια της ραθυμίας, τότε τα πάθη βρίσκουν πρόσφορο έδαφος μέσα του. Απλώνουν ρίζες και αυξάνονται.
Τα αμαρτωλά πάθη είναι πολλά. Οι Πατέρες μας τα κατατάσουν κάτω από τρία γενικότερα: τη Φιληδονία, τη Φιλαργυρία και τη Φιλοδοξία. Υπό τα τρία αυτά είδη μας πολεμούν ένα πλήθος παθών, όπως τα σαρκικά πάθη, η Οργή, ο Θυμός, η Υπερηφάνεια, η Κατάκριση, ο Φθόνος και πολλά άλλα.
Πρέπει να σκεπτόμαστε πως η ευχαρίστηση που προσφέρουν τα πάθη είναι φαινομενική και πρόσκαιρη. Η υποδούλωση στα πάθη σκοτίζει το νου, και ο άνθρωπος νομίζει ότι ο δρόμος της κακίας είναι ελκυστικός και ευχάριστος.
Όμως τα φαινόμενα εξαπατούν. Όταν λόγου χάρη, κάποιος υποδουλωθεί από το φθόνο, γίνεται πράγματι δυστυχισμένος. Ενοχλείται από το καθετί που έχει σχέση με το πρόσωπό που φθονεί ή που θυμίζει αυτό το πρόσωπο. Όμως όποιος αποτινάξει το ζυγό, ο δρόμος της κακίας του φαίνεται ελεεινός και αποκρουστικός, ενώ ο δρόμος της αρετής εύκολος και αξιαγάπητος. Αυτό το βεβαιώνουν εκείνοι που ενίκησαν τα πάθη.
Όποιος ξερίζωσε το πάθος του φθόνου, δηλαδή ο άνθρωπος της αγάπης, χαίρεται για το καθετί που έχει σχέση με το αγαπώμενο πρόσωπο. Ο δρόμος του είναι πολύ πιο εύκολος, πολύ πιο όμορφος: Το να πολεμάται κανείς από τα πάθη δεν είναι κακό. Κακό είναι το να παραδίδεται στον εχθρό από αμέλεια.
Ο πόλεμος κατά των παθών κάνει τον Χριστιανό δόκιμο αγωνιστή και του προσφέρει πείρα. Προ παντός τον προφυλάσει από τον θανάσιμο εχθρό της σωτηρίας του, την υπερηφάνεια.
Αυτός ο πόλεμος, αρχίζει με τις επιθέσεις του διαβόλου, από τον οποίο προέρχονται συνήθως οι πονηροί λογισμοί. Εδώ πρέπει κανείς να κερδίσει τη μάχη.
Η τελεία αποφυγή του κακού είναι βέβαια το καλύτερο, όπως αποφεύγουμε την πληγή από φαρμακερό φίδι. Όμως, και αν ο χριστιανός δοκιμάσει μια πτώση, πρέπει να απομακρυνθεί αμέσως από τον τόπο εκείνο: « Αλλά αποπήδησον, μη χρονίσης εν τω τόπω, μηδέ επιστήσης το σον όνομα προς αυτήν», μας λέγουν οι Παροιμίες. (Παροιμ. Θ΄ 18α).
Σχολιάζοντας ο Μ. Βασίλειος καταλήγει: Μακάριον λοιπόν είναι να μη σκεφθής το πονηρόν, εάν όμως από κλοπήν του εχθρού εδέχθης εις την ψυχήν σου σκέψεις ασεβείς, μη παραμείνης εις την αμαρτίαν.
Εάν δε και αυτό έχης πάθει, μη στερεωθής εις το κακόν. Μη λοιπόν καθίσης εις την καθέδραν των λοιμών, όπως μας λέγει ο Δαυϊδ (Ψαλμ.Α’).
Σε περίπτωση που το κακό έχιε πλέον εξελιχθεί σε πάθος, οι πατέρες της Εκκλησίας συνιστούν μικρά βήματα. Είναι ο αγώνας εκείνος μεγάλος και τα εμπόδια υψηλά και η κορυφή πλησίον του Ουρανού και δεν μπορείς να φθάσεις προς το μέγα.
Δεν ημπορείς να περιφρονήσεις τα χρήματα; Λέγει ο Ιερός Χρυσόστομος, «τουλάχιστον μην αρπάζεις τα χρήματα των άλλων, ούτε να διαπράττεις αδικίας. Δεν ημπορείς να νηστεύσεις; Τουλάχιστον μην παρασύρεσαι εις απολαύσεις. Δεν ημπορείς να κοιμηθείς επάνω εις σκληρόν στρώμα; Μην κατασκευάζεις σε παρακαλώ κρεβάτια αργυρένδυτα, ούτε ελφάντινα, αλλά χρησιμοποίησε κραβάτι και στρώματα, που δεν έχουν κατασκευασθεί δι’ επίδειξιν αλλά δι’ ανάπαυσιν συγκράτον ευαυτό σου».
Ο άνθρωπος που θα επιθυμήσει «την δόξαν την παρά του μόνου Θεού» (Ιωαν. Ε’ 44) δεν θα επιθυμήσει να λάβει τη δόξα των ανθρώπων. Μαζί με τον Πέτρο θα αναφωνήσει: «Κύριε, καλόν εστίν ημάς ώδε είναι» (Ματθ. Ιζ’ α), θα γίνει νεκρός ως προς τον κόσμο των παθών, σαν να έχει τη σάρκα του νεκράν και ανενέργητον παντελώς εις την αμαρτίαν και θα ζει μονάχα εις τον Θεόν, ωσάν όπου ενεργείται και κινείται από αυτόν, όπως λέγει ο Άγιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος, και αφού στοχασθής τον εαυτόν σου, συνεχίζει, πως είσαι εις τέτοιαν δόξαν, τότε θέλει φωνάξεις μαζί με τον Θείον Παύλον μεγαλοφώνως, και με χαράν της ψυχής σου: Ευχαριστώ τω Θεώ μου ότι ο νόμος του Πνεύματος της ζωής, ελευθέρωσέ με από του νόμου και του θανάτου της αμαρτίας• και από τότε πλέον και εις το εξής, δεν θέλει έχεις διαφοράν αρσενικού και θηλυκού προσώπου, ουδέ θέλει βλαβής από αυτά ωσάν όπου έλαβες το κατά φύσιν και δεν βλέπεις πλέον παρά φύσιν τα πλάσματα του Θεού.
Η Χάρη του Αγίου Πνεύματος είναι το μεγαλύτερο όπλο εναντίον των παθών, όπου η Χάρη είναι παρούσα, εκεί δεν μπορεί να σταθεί πάθος.
Αν ο πιστός διατηρήσει με τη μυστηριακή ζωή την ενότητά του με τον Χριστό και ενηλικιωθεί πνευματικά, είναι απρόβλητος από τα πάθη. Μέχρι τότε έχει ανάγκη από χειραγωγό. Από το μυστήριο της εξομολογήσεως.
Εκείνο όμως που συντρίβει τον εχθρό είναι η άξια προσέλευσή στην Θεία Κοινωνία. Γι’ αυτό και ο Ιερός Χρυσόστομος λέει: «Πώς θα απαλλαγούμε λοιπόν από αυτό το σαράκι; Αν πιούμε φάρμακο, που έχει τη δύναμη να νεκρώνει τα σκουλήκια και τα φίδια που έχουμε μέσα μας. Ποιο είναι το φάρμακο αυτό που έχει την δύναμη αυτήν; Το Τίμιο Σώμα και Αίμα του Χριστού, αν το πάρουμε με ειλικρίνειαν. Αυτό έχει ασφαλώς την δύναμη να εξαλείψει κάθε αρρώστιαν.
Οι Πατέρες της Εκκλησίας συνιστούν περιφρόνηση στους πονηρούς λογισμούς. Όχι κατά μέτωπο αγώνα. Πρέπει να σταματήσουμε το κακό στο ξεκίνημά του. Με τους πειρασμούς ο πιστός που αγωνίζεται ασκείται στην ταπείνωση και στην αυτοκυριαρχία. Δεν αφήνει τους λογισμούς να εξελιχθούν σε επιθυμία και σε πάθος. Όταν όμως αυτό γίνει, τότε ο πόλεμος είναι σκληρός. Γιατί ο δρόμος της κακίας φαίνεται τότε στον άνθρωπο ευχάριστος, ενώ ο δρόμος της αρετής του φαίνεται δύσκολος.
Η αγάπη και πόθος για το Χριστό, αποκρίνει τον πιστό από καθετί που είναι ασυμβίβαστο μ’ αυτό τον πόθο. Η αίσθηση της συνεχούς παρουσίας του Χριστού στη ζωή του πιστού, δημιουργεί το συναίσθημα της ντροπής κάθε φορά που ο άνθρωπος θα στραφεί προς την αγάπη του κόσμου. Ο πιστός έχει τη συναίσθηση πως είναι μέλος Χριστού και επιθυμεί πάντοτε την ομοίωση του Χριστού μέσω των αρετών σ’ αυτό το φρόνημα δεν έχουν θέση τα αμαρτωλά πάθη.
Πως μπορούμε όμως αδελφοί μου, να καταπολεμήσουμε τα πάθη μας; Δυο είναι οι βασικοί τρόποι κατά τους Πατέρες της Εκκλησίας μας, οι οποίοι τα διακρίνουν έτσι σε δύο κατηγορίες.
Τα σωματικά και ένυλα πάθη τα καταπολεμούμε με την κακοπάθεια του σώματος.
Τα πάθη της ψυχής που είναι αφανή, με την ταπεινοφροσύνη, την πραότητα και την αγάπη.
Κατά τον Άγιο Ησύχιο «Ταπείνωσις και κακοπάθεια, πάσης αμαρτίας ελευθερούσι τον άνθρωπον• η μεν τα της ψυχής, η δε τα του σώματος περικόπτουσα πάθη». (Φιλοκ. Α’ 152).
Είναι πολύ χαρακτηριστικές οι συμβουλές του μακαριστού Γέροντος π. Παϊσίου Αγιορείτου σ’ αυτούς που αγωνίζονται κατά των παθών. Λέγει ο Γέροντας:
« Για να πεθάνουν τα πάθη, πρέπει να σκεφτώμαστε τον Θάνατο, την Μέλλουσα Κρίση, και να πάθουμε και εμείς από φιλότιμο για τον Χριστό που έπαθε πολλά, για να μας Λυτρώση. Ο Αγώνας κατά των παθών είναι ένα διηνεκές γλυκό μαρτύριο για την τήρηση των εντολών, για την αγάπη του Χριστού, αξίζει να πεθάνουμε ηρωικά, παρά να νικηθούμε από τα πάθη και να πληγώσουμε τον Χριστό».
Στον αγώνα, αδελφοί μου, κατά των παθών, που οι Πατέρες μας διεξήγαγον με πολύ ζήλο, και γι’ αυτό απέκτησαν πολύτιμη πείρα, χρειάζονται και μερικά όπλα. Όπλα ιδιαίτερα αποτελεσματικά.
- Η αποφυγή διαφόρων αφορμών, αιτιών και προσώπων που υποδαυλίζουν τα πάθη.
- Ο ζήλος και επιμέλεια στην πνευματική μας ζωή.
- Η τακτική εξομολόγησή μας.
- Η υπακοή στον πνευματικό μας Πατέρα.
Ας μη μας διαφεύγει ότι η παρακοή, που οφείλεται πρωτίστως στον εγωισμό, γιγαντώνει τα πάθη μέσα μας.
- Η αποφυγή της κατακρίσεως.
- Τέλος, η θερμή προσευχή μας.

Η νίκη κατά των παθών, σε τελευταία ανάλυση είναι δώρο του Κυρίου μας. Όσο και αν εμείς προσπαθούμε, και οφείλουμε να επαγρυπνούμε και να αγωνιζόμαστε αδιάκοπο, χωρίς τη βοήθεια του Χριστού μας, δεν μπορούμε να πολεμήσουμε αποτελεσματικά τα πάθη μας.
«Ουδείς πάρεξ Ιησού έτερος», τονίζει ο Όσιος Ησύχιος, «σην καρδίαν σταθερώς ειρηνεύσαι, ει μη αυτός Ιησούς Χριστός, ο τα πόρρω διεστώτα συνάψας» (Φιλοκ. Α’ 170) .

Σεβασμιώτατε,
Σεβαστοί μου πατέρες, αδελφοί μου
Ευχηθείτε να είναι Ευλογημένη η είσοδός μας στην Μεγάλη Τεσσαρακοστή!
Να είναι περίοδος αγώνα πνευματικού !
Να είναι σκοπός του αγώνα μας η απελευθέρωσή μας από τον ζυγό της αμαρτίας• η νίκη κατά των παθών• ο αγιασμός της υπάρξεώς μας.
Εύχεσθαι Σεβασμιώτατε
Ο Κύριος μας Ιησούς Χριστός να είναι βοηθός και σκεπαστής μας! Η Παναγία Μητέρα Του Μεσίτρια για όλους μας ενώπιον Του!
Επιτρέψατέ μου, να τελειώσω μ’ ένα θαυμάσιο Θεοτόκιο του Τριωδίου της περασμένης Τετάρτης. Αποτελεί μια θερμή ικεσία κάθε αγωνιζόμενου πιστού προς την Υπεραγία Θεοτόκο:

«Κατεύνασον τον τάραχον των παθών μου,
θεράπευσον τα τραύματα της ψυχής μου,
εξέγειρον εξ’ ύπνου της ραθυμίας,
τη μεσιτεία σου, τη προστασία σου,
Παναγία Δέσποινα Μητροπάρθενε»!

Αμήν!


Πηγή: http://mkka.blogspot.gr/2013/03/blog-post_18.html

[Εφραίμ]

Αρχιμανδρίτης Νεκτάριος Μουλατσιώτης: Το στάδιο του αγώνα είναι η καρδιά μας

[rose]

ΒΕΝΕΔΙΚΤΟΥ ΙΕΡΟΜΟΝΑΧΟΥ ΑΓΙΟΡΕΙΤΟΥ --- ΟΙ ΛΟΓΙΣΜΟΙ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΟΥΣ.

[rose]

ΤΑ ΠΑΘΗ ΚΑΙ Η ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΟΥΣ

Βενεδίκτου Ιερομονάχου Αγιορείτου




ΑΝΤΙ ΠΡΟΛΟΓΟΥ

"... Ούτε ακάθαρτος καθρέπτης μπορεί να δεχθή τις αντανακλάσεις των εικόνων, ούτε ψυχή που είναι κατειλημμένη από τις βιοτικές φροντίδες και σκοτισμένη από τα πάθη τον σαρκικού φρονήματος, μπορεί να υποδεχθή τις ελλάμψεις του Αγίου Πνεύματος".

(Μ. Βασιλείου, επιστολή 210, Προς τους λογιωτάτους της Νεοκαισαρείας, ΕΠΕ 3,188)


Γενικά
Ό αιώνας μας θεωρείται ως αιώνας πού ή τεχνολογία έχει φθάσει σε πολύ μεγάλα ύψη. Παρόλα αυτά όμως ο άνθρωπος, ο εσωτερικός κυρίως άνθρωπος, δεν έχει ειρήνη. Κυριαρχείται από το άγχος. Ψάχνει για την ειρήνη και αυτά πού βρίσκει είναι υποκατάστατα της ειρήνης, Ή ψυχιατρική κατέχει την πρώτη θέση λόγω της ανασφάλειας πού αισθάνεται ο σύγχρονος άνθρωπος, ο άνθρωπος του άγχους και των νευρώσεων.

Αποτέλεσμα της ανασφάλειας αυτής είναι ή φιλαυτία και ο εγωκεντρισμός του ανθρώπου σε υπερβολικό βαθμό.
Είναι πάθη τα όποια αποκόπτουν τον άνθρωπο από τον Θεό. Στην σημερινή αυτή κατάσταση - αποτέλεσμα της μεγάλης προόδου της τεχνολογίας - ο λόγος των αγίων Πατέρων για τα πάθη και τη θεραπεία τους είναι ιδιαίτερα επίκαιρος.

Ή διδασκαλία των Πατέρων για τα πάθη και την θεραπεία τους, δεν είναι προϊόν επιστημονικής και ψυχολογικής γνώσεως. Είναι καρπός μιας βαθειάς πνευματικής εμπειρίας πού αποκτήθηκε υστέρα από σκληρούς αγώνες και δοκιμασίες πολλών ετών. Σημειώνει σχετικά ο αββάς Ισαάκ ο Σύρος: "Αξιωθείς μεγάλων αντιλήψεων έκομισάμην έαυτώ πείραν εκ των μακρών χρόνων... Τούτων απάντων εν πείρα γέγονα".

Οι Πατέρες δεν γράφουν εγχειρίδιο ηθικής. Δείχνουν τον δρόμο και τον τρόπο για να οδηγηθεί ο άνθρωπος με την κάθαρση από τα πάθη, στην απάθεια και την θέωσι.
Ή αιχμαλωσία του συγχρόνου άνθρωπου στα αισθητά πράγματα και ή ύποδούλωσίς του στα πάθη κλείνουν τον δρόμο για την κοινωνία με τον Θεό.
Ό άνθρωπος, τονίζουν οι Πατέρες, πρέπει να προχώρηση στην κατά Θεόν ελευθερία. Αυτό γίνεται με την μεταστροφή των παθών σε αγαπητική διάθεση για τον Θεό, ώστε έτσι να μπόρεση να οικειοποιηθεί την σωτηρία και να οδηγηθεί στην θέωση.



Ορισμός και προέλευσης των παθών
Πάθος είναι ή επανάληψης και σταθεροποίησης μιας ηθικής ασθένειας, μιας αμαρτίας π.χ της πλεονεξίας, της μέθης, της ακολασίας.
Ενώ ένα αμάρτημα είναι μία μεμονωμένη ηθική πτώσης, μία συγκεκριμένη παράβασης του ηθικού νόμου, το πάθος είναι ριζωμένη κατάστασης κακίας, είναι ή κατάληψης της ανθρωπινής ψυχής από την ηθική ασθένεια. Ή αμαρτία έχει γίνει κυρίαρχος της ψυχής. Δεν την προσβάλλει πλέον από έξω. Την έχει υποδουλώσει σε πράγματα και καταστάσεις. Είναι ανίκανη να αντίδραση.

Είναι το πάθος διαστροφή των ψυχικών δυνάμεων.
Παρά φύση κατάστασις και κίνησις της ψυχής. Και όπως τονίζει ο αγ. Ιωάννης της Κλίμακος, "το πάθος εν τη φύσει ου πέφυκε ου γαρ εστίν κτίστης παθών ο Θεός". Οντολογικά δηλαδή τα πάθη συνδέονται με την ανυπαρξία, αφού ή ανθρώπινη φύσις δημιουργήθηκε από τον Θεό χωρίς το κακό μέσα της.
Και αφού ο Θεός είναι απαθής και ή ψυχή του άνθρωπου "φυσικώς απαθής εστί".
"Μετά τον θάνατον", θα μας πει ο Ι. Χρυσόστομος," και ο των παθών έπεισήλθεν όχλος τη ψυχή". Δηλαδή τα πάθη δεν είναι φυσική κατάστασις της ψυχής.
Εμφανίζονται στον άνθρωπο εκ των υστέρων, μετά την αμαρτία.

Ακόμη τα πάθη είναι ασθένεια της ψυχής.
"Τα πάθη αρρώστια εστί της ψυχής. Κακία νόσος εστί της ψυχής". Ή ψυχή είναι υγιής όταν δεν έχει πάθη. Υγεία της ψυχής είναι ή αρετή. Ή υγεία προϋπάρχει της ασθενείας. Επομένως ή νόσος έρχεται αργότερα. Δεύτερη στην τάξη. Είναι αδύνατον να ύπάρχη μία φύσις πού να είναι συγχρόνως ασθενής και υγιής, "αγαθή και πονηρά". Αναγκαστικά ή μία προηγείται της άλλης. Ό Μ. Βασίλειος θα μας πει ότι "όταν ή ψυχή βρίσκεται στην φυσική της κατάστασι, ζει στον ουράνιο κόσμο όταν όμως βρεθεί μακριά από την κατάστασι αυτή, τότε βρίσκεται κάτω". Στην πρώτη περίπτωση είναι απαθής· στην δεύτερη βρίσκεται μέσα στα πάθη.

Όλα αυτά είναι αντίθετα με την σημερινή άποψη πού επικρατεί στον κόσμο μας. Σήμερα φυσικός θεωρείται ο άνθρωπος πού ικανοποιεί τις όποιες επιθυμίες του.
Και αφύσικος εκείνος πού αγωνίζεται να κόψη τα πάθη του. "Θάρθη καιρός, έλεγε ο αγ. Κοσμάς ο Αιτωλός, "πού το άσπρο θα το λένε μαύρο και το μαύρο άσπρο".
Ή κακία και τα πάθη δηλαδή θα είναι στο αποκορύφωμα τους.

"Ας επανέλθουμε όμως στο θέμα μας.....


Διαίρεσις των παθών
Αφού είδαμε τι είναι και πότε εμφανίστηκαν τα πάθη, ας δούμε καί τον χωρισμό τους. Υπάρχουν αρετές σωματικές και ψυχικές.
Κατ' αναλογία υπάρχουν και σωματικά και ψυχικά πάθη. Πάθη πού αναφέρονται στο σώμα καί πάθη πού αναφέρονται στην ψυχή.

Σωματικά πάθη είναι ή δίψα, ή πείνα, ό ύπνος, κλ.π. Αυτά είναι τα λεγόμενα αδιάβλητα πάθη. "Ονομάζονται όμως καί ψεκτά, διότι καί ή τροφή είναι φθαρτή καί ό ύπνος δουλεύει για το φθαρτό καί θνητό σώμα, καί ή θνητή γέννησις των παιδιών χαρίζει στον άνθρωπο μαζί με την ύπαρξη καί τη θνητή σάρκα.
Σωματικά είναι επίσης τα πάθη πού προέρχονται από τις σωματικές αισθήσεις, τα πάθη δηλαδή πού έχουν τις αφορμές τους στο σώμα, όπως ή γαστριμαργία.

Ενώ ψυχικά πάθη είναι αυτά πού προέρχονται "εξ αιτίας ψυχικής", όπως ή υπερηφάνεια.

Υπάρχουν ακόμη τα μικτά ή σύνθετα πάθη. Αυτά προέρχονται από τη συνεργασία ψυχικών καί σωματικών δυνάμεων.

Ακόμη έχουμε ισχυρά καί ασθενή πάθη. Ισχυρά είναι όσα "ισχυρώς κατά της ψυχής επανίστανται". Καί ασθενή όσα κινούνται "κλεψιμαίω τρόπω".

Τέλος ανάλογα με τον τρόπο πού πολεμούν τον άνθρωπο υπάρχουν πάθη πού τον προσβάλλουν φανερά καί αλλά πού προξενούν μόνο στενοχώρια καί θλίψη όπως ή ακηδία, ή λύπη καί ή αμέλεια.


Αποτελέσματα των παθών
Ή παρουσία των παθών έχει τραγικές συνέπειες στην ανθρώπινη ύπαρξη.
α) Τα πάθη αιχμαλωτίζουν καί υποδουλώνουν τον άνθρωπο, ό όποιος χάνει την ελευθερία του καί γίνεται δούλος των παθών,
β) Ή ψυχή του ασθενεί. Δεν αισθάνεται τα πνευματικά του χαρίσματα ούτε μπορεί να τα έπιθυμήση. Βέβαια "δεν είναι δυνατόν όλοι να φθάσουν στην απάθεια" μπορούν όμως όλοι να σωθούν, όλοι να συμφιλιωθούν με τον Θεό" (Κλΐμαξ. ΚΣΤ , παρ. νδ ).
γ) Τα πάθη στέκονται σαν διάφραγμα καί μεσότοιχος μπροστά στις κρυμμένες αρετές της ψυχής. Καί αν δε γκρεμιστούν αυτά τα τείχη με τις αρετές, δεν μπορούν να φάνουν τα πνευματικά χαρίσματα πού βρίσκονται πίσω από αυτά. Καί όπως δεν μπορεί κανείς να βλέπη τον ήλιο όταν υπάρχει ομίχλη, έτσι δεν μπορεί να δη καί το κάλλος της ψυχής όταν αυτό καλύπτεται από την ομίχλη των παθών. Τα πάθη είναι σαν κάποια σκληρή ουσία πού εμποδίζει να λειτουργήσουν τα διάφορα πνευματικά χαρίσματα στον άνθρωπο. Έτσι ό άνθρωπος βρίσκεται συνέχεια μέσα στο σκοτάδι καί δεν μπορεί να βγει στη χώρα της ζωής και του φωτός. Ένας φιλάργυρος π.χ. δε γνωρίζει τη χαρά της ελεημοσύνης ούτε ό πόρνος την ηδονή της σωφροσύνης, ούτε ό φιλόκοσμος την χάρη των δακρύων καί του πένθους. Όλοι αυτοί βρίσκονται σαν σε μία νυκτομαχία καί ψηλαφούν το σκότος. Διότι το φως ανήκει στους αγαθούς καί σ' εκείνους πού έχουν καθαρίσει την ψυχή τους από τα πάθη.
δ) Έτσι λοιπόν τα πάθη μας διώχνουν από το φως και την ζωή. Καί επειδή το φως καί ή ζωή είναι ό Χριστός, τα πάθη μας διώχνουν από τον Θεό, πού είναι ή ζωή, καί μας οδηγούν στον θάνατο.


Αίτια, αφορμές καί προέλευσης των παθών
Από που όμως προέρχονται τα πάθη;
Τα πάθη όπως μας διδάσκουν οι Πατέρες βλαστάνουν πάνω στο έδαφος των αισθήσεων καί της μνήμης.
Οι αισθήσεις καί τα αισθητά πράγματα του κόσμου, ή κατά την ασκητική ορολογία "ό κόσμος", είναι ή κύρια αφορμή δημιουργίας των παθών.
Συχνά ένα πάθος δημιουργείται από την κακή συνήθεια, από "την εν τω κακω έξιν", πού παραμένει για μεγάλο διάστημα στην ψυχή του ανθρώπου. Μια αντιπάθεια προσωρινή, για παράδειγμα, μπορεί να εξελίχθη στο πάθος της μνησικακίας, αν δεν δοθή ή δέουσα προσοχή. Μία ευτραπελία, σε οργή, θυμό, κ.λ.π.
Ή συνήθεια, αν ζήτηση κάτι μία φορά, καί δεν ίκανοποιηθή, εξασθενεί καί υποχωρεί. Αν όμως ικανοποιηθεί, εμφανίζεται κατόπιν ισχυρότερη και με μεγαλύτερη απαίτηση. Είπαμε ότι τα αισθητά πράγματα είναι κύρια αφορμή για την δημιουργία των παθών.

Όσο δεν απομακρύνεται ό άνθρωπος από τις αισθητές καταστάσεις είτε σωματικά, με την φυγή, είτε ψυχικά, με την αποστροφή της καρδιάς, δίνει αφορμές στον διάβολο να τον πολεμά από μέσα. Διότι όταν ή ψυχή κυριευθεί από τις φοβερές προσβολές των πραγμάτων του κόσμου, αυτές γίνονται προσκόμματα της ψυχής, πού την οδηγούν εύκολα στην ήττα καί την πτώση.

Ή άμετρη επιθυμία για τα αισθητά πράγματα του κόσμου, αντί για τον πόθο της αληθινής αγάπης για τον Θεό, οδηγεί στην παράλογη αγάπη των πραγμάτων του κόσμου" ή και στην υπερβολική αγάπη του εαυτού μας, δηλαδή στην φιλαυτία. Ό άνθρωπος συναρπάζεται από τα αισθητά πράγματα καί δε σκέφτεται ούτε ενδιαφέρεται για τίποτε άλλο.

Χρειάζεται σκληρός αγώνας για την απομάκρυνση καί την απαλλαγή από τα πάθη. Καί ό αγώνας αυτός πρέπει να είναι εκούσιος καί συνεχής. Διότι οποίος δεν απομακρύνει τον εαυτό του από τα αισθητά πράγματα, τα όποια αποτελούν τις αιτίες των παθών, έλκεται καί σύρεται από την αμαρτία χωρίς την θέληση του.
"Ό μη μακρύνων εαυτόν εκουσίως από των αίτιων των παθών, ακουσίως υπό της αμαρτίας άνθέλκεται".

Τα αισθητά πράγματα, τα όποια είναι τα βασικά αίτια της αμαρτίας καί των περισσοτέρων παθών, είναι:
Ό οίνος, οι γυναίκες, ό πλούτος και η ευεξία του σώματος.

Από τα τέσσαρα αυτά αίτία προέρχονται ή γαστριμαργία, ή πορνεία καί όλα τα σαρκικά πάθη, ή φιλαργυρία, ή πλεονεξία, καί τέλος ή φιλοσωματία καί ή φιληδονία. Αυτά με τη σειρά τους αποτελούν τις αίτιες ενός πλήθους άλλων παθών.

Γι' αυτό ό άνθρωπος πρέπει να αγωνίζεται καί να μην είναι προσκολλημένος σε αυτά. Τότε θα κατορθώσει "νίκη χωρίς αγώνα".
Αν όμως αδιαφορήσει καί δεχθεί μέσα του τις προσβολές των αισθητών πραγμάτων, τότε αναγκάζεται να πολεμήσει διακινδυνεύοντας την πνευματική του ελευθερία.
Όταν ή καρδιά είναι ζωντανή από την παρουσία του Θεού, τότε οι αισθήσεις ταπεινώνονται όταν όμως οι αισθήσεις διεγείρονται, τότε ή καρδιά νεκρώνεται.

Ιδιαίτερα οι Πατέρες αναφέρουν ως αιτία των παθών την ανάπαυση του σώματος. Ό Ι. Χρυσόστομος θεωρεί την σωματική ανάπαυση καί γενικά την άνεση καί την καλοπέραση ως την χειρότερη μορφή πολέμου. Διότι οί σωματικές απολαύσεις είναι αίτια πολλών παθών.
Όσο περισσότερο αγαπά ό άνθρωπος την σωματική ανάπαυση, τόσο περισσότερο παραχωρεί τόπο στα πάθη. "Αν οι αρετές γεννιώνται από την θλίψη καί τη στενοχώρια, τα πάθη γεννιώνται από την ανάπαυση, την καλοπέραση μας.
Οι σωματικές απολαύσεις καί ηδονές όχι μόνον ενισχύουν τα πάθη, αλλά ξεριζώνουν καί την μικρότερη αντίσταση της ψυχής στα πάθη. Ιδιαίτερα ή σωματική περιποίησης βοηθά τον άνθρωπο να απόκτηση τα πάθη της νεότητος, δηλαδή τα σαρκικά πάθη.

Ή χαρά πού δεν προέρχεται από την αρετή καί γι' αυτό δημιουργεί διάφορες παράλογες καταστάσεις, δημιουργεί διάφορα πάθη.
Ακόμη ή μνήμη καί ή φαντασία γίνονται με τον δικό τους τρόπο αφορμές παθών. Για να δημιουργηθεί το πάθος ό νους την πρώτη ύλη θα την πάρει από την μνήμη. Ή μνήμη πολλές φορές δίνει τις πρώτες παραστάσεις για την συγκρότηση των παθών.

Ό άνθρωπος δεν έρχεται σε επαφή με τα πράγματα του κόσμου μόνο με τις αισθήσεις, αλλά και με την μνήμη των πραγμάτων του κόσμου πού ακούει καί βλέπει.

Με την μνήμη καί την φαντασία πολλές φορές o άνθρωπος στρέφεται στα πράγματα του κόσμου και αιχμαλωτίζεται από τα πάθη.
Την φαντασία χρησιμοποιεί ό διάβολος για να προσβάλλει όσους βρίσκονται μακριά από τις αφορμές καί τις αίτιες των παθών "γαργαλίζων αυτούς, κινήσεις κινών εν αϋτοίς, του διαλογίζεσθαι αυτούς εν τοις αίσχροίς λογισμοίς καί συγκατατίθεσθαι και γενέσθαι υπευθύνους".
Ό όσιος Νείλος θα μας πή ότι οι προσβολές αρχίζουν από των "ευτελών φαντασιών". Στην αρχή παρουσιάζονται σαν μυρμήγκια, Αργότερα επιτίθενται σαν λιοντάρια. Αυτός λοιπόν πού αγωνίζεται πρέπει να παλεύη με τα πάθη τότε που είναι σαν μυρμήγκια' διότι όταν γίνωνται σαν λιοντάρια δύσκολα καταβάλλονται.


Λογισμοί καί πάθη
Ό πυρήνας κάθε πάθους βρίσκεται κυρίως στον εμπαθή λογισμό. Ή ύπαρξης του λογισμού δεν αποτελεί πάθος. Ούτε ό άνθρωπος ευθύνεται για την προσβολή ιών λογισμών, Ή ευθύνη του αρχίζει από την συγκατάθεση καί την αποδοχή των λογισμών. 'Όταν ό άνθρωπος συγκατατεθεί στον εμπαθή λογισμό, θεωρώντας τον ως ωφέλιμο και τον διατήρηση μέσα του για αρκετό χρονικό διάστημα, τότε οδηγείται καί στην απόκτηση του αντίστοιχου πάθους. Για παράδειγμα 'Υπερηφάνεια δεν είναι ένας απλός λογισμός ύπερηφανείας πού πέρασε καί έφυγε, άλλα ή κατάστασης εκείνη πού παραμένει στον άνθρωπο ό εμμένων λογισμός.

Μία από τις αίτιες των παθών είναι ό μετεωρισμός της διάνοιας. Κατά τον Μ. Βασίλειο προέρχεται από την λήθη της μνήμης της παρουσίας του θεού.
Όπως λέγει ο αββάς Ισαάκ ό Σύρος, μετεωρισμός είναι ό διασκορπισμοί: του νου από την παρουσία των πολλών λογισμών. Καί όπως δεν υπάρχουν παιδιά χωρίς μητέρα, έτσι δεν υπάρχουν πάθη χωρίς τον μετεωρισμό της διανοίας. Από αυτόν προέρχεται η ακηδία και ή πνευματική ψυχρότητα.

Υπάρχει καί ο σωματικός μετεωρισμός. Είναι ή περιφορά από τόπο σε τόπο, οι άτοπες συναναστροφές πού οδηγούν σε πτώσεις" ό σκανδαλίσμός των οφθαλμών με αποτέλεσμα την πύρωση της σάρκας καί εύκολες πτώσεις του νου. Ακολουθεί ή ψυχρότητα για οποιαδήποτε πνευματική εργασία καί σιγά - σιγά ή χαλαρότητα σε όλη την πνευματική ζωή, Ακόμη στο τέλος μερικά πάθη πού είχαν νεκρωθή, αρχίζουν πάλι να διεγείρωνται καί να ερεθίζουν την ψυχή.


Οι δαίμονες δημιουργοί των παθών
Κύριοι δημιουργοί των παθών όμως είναι οι δαίμονες. Ό άνθρωπος βρίσκεται συνέχεια κάτω από την επιρροή των δαιμόνων πού προσπαθούν με κάθε μέσο να τον ρίξουν στην αμαρτία καί τα πάθη. Με τους λογισμούς επιτίθενται στον ανθρώπινο νου καί εισέρχονται στην ψυχή του με σκοπό να τον καταποντίσουν στην θάλασσα των παθών.

Δεν επιτίθενται σε όλους με τον ίδιο τρόπο καί τα ίδια μέσα. Ανάλογα με την πνευματική κατάσταση μεταχειρίζονται διάφορα όπλα και διαφορετικό τρόπο πολέμου.

Έναν μοναχό ποτέ δε θα τον πολεμήσουν κατ' ευθείαν με το λογισμό της πορνείας. Πρώτα θα τον πολεμήσουν με την κενοδοξία. Κατόπιν με την κατάκρισι και υστέρα θα αρχίσουν οι σαρκικοί πειρασμοί καί πορνικοί πόλεμοι.

Παρά τον μανιώδη τρόπο όμως με τον οποίο ό διάβολος πολεμά τον άνθρωπο, ή τελική έκβασης του αγώνος εναπόκειται στην ελεύθερη θέληση του ανθρώπου.
Ό διάβολος πολεμάει με πονηρία καί επιμονή την ψυχή του ανθρώπου. Δεν έχει όμως τη δύναμη καί το δικαίωμα να άσκηση βία. Υποβάλλει, αλλά δεν επιβάλλει.
Ή τελική έκβαση της μάχης εξαρτάται από τόν ίδιο τον άνθρωπο.


Τα πάθη μεταξύ τους
Τα πάθη συνδέονται στενά μεταξύ τους. Είναι μία αλυσίδα. Το ένα, προέρχεται από το άλλο.

Ό Αγ. Ιωάννης της Κλίμακας πολλές φορές χρησιμοποιεί τους όρους μητέρες των παθών καί θυγατέρες των παθών. Την υπερηφάνεια λ.χ. ακολουθεί πολλές φορές
ή πορνεία και την οίηση ή πλάνη.

Ό μικρόψυχος καί δειλός άνθρωπος πάσχει από δύο πάθη: την φιλοσωματία καί την ολιγοψυχία, η φιλοσωματία είναι σημείο της απιστίας, καί η ολιγοπιστία μητέρα της κολάσεως που γεννά την ακηδία.

Πολλές φορές το ένα πάθος δίνει τόπο στο άλλο. Στην Κλίμακα του ό Αγ. Ιωάννης ο Σιναΐτης αναφέρει το έξης: Είδα κάποιον μοναχό πού μέσα στην εκκλησία πολεμήθηκε από τον δαίμονα της ακηδίας πού τον έριξε στον ύπνο. Ξαφνικά βλέπω τον δαίμονα της κενοδοξίας να διώχνει τον δαίμονα της ακηδίας καί να στέλνει τον μοναχό στο ψαλτήριο. Καί ενώ πρώτα νύσταζε, τώρα ήταν καλλίφωνος. Και απόρησα καί είπα" Ποιος δαίμονας είναι δυνατότερος;

Πολλές φορές ακόμη και ή συναναστροφή με εμπαθή άνθρωπο μπορεί να μας οδήγηση στην εμπάθεια. Γι΄αυτό καί τονίζουν οι Πατέρες:
"Κρεΐσσον λέοντι συνοικεΐν ή άνθρώπω υπερηφάνω". Ύπερηφάνω μη συνοίκησης δια να μην άφαιρεθη από πάνω σου ή ενέργεια του Αγίου Πνεύματος. Ή αλληλεγγύη μεταξύ των παθών είναι μεγάλη. Άλλα και ό αριθμός των παθών αρκετά μεγάλος. Ό όσιος Πέτρος ό Δαμασκηνός αναφέρει στην Φιλοκαλλία 275 περίπου πάθη.
Οι κυριώτερες όμως, ρίζες όλων των παθών είναι α) φιληδονία, β) ή φιλοδοξία καί γ) ή φιλαργυρία.


Φιλαυτία, γαστριμαργία, πορνεία.
Ή φιληδονία προέρχεται από την φιλαυτία, ή όποια αποτελεί απαρχή όλων των παθών. Φιλαυτία είναι ή υπερβολική αγάπη του εαυτού μας. Όταν ό άνθρωπος δε σκέπτεται το Θεό, αλλά μόνο τον εαυτό του, τότε γίνεται φίλαυτος.

Το πρώτο πάθος πού προέρχεται από την φιλαυτία είναι ή γαστριμαργία. Γαστριμαργία είναι ή άλογη χρήση τροφής. Ή ύπερπλησμονή της γαστρός με αποτέλεσμα ό νους να μένη αργός. Διότι "παχεϊα γαστήρ λεπτόν νόαν ου τίκτει". Γιατί; Διότι ή γαστριμαργία προκαλεί ζάλη στο κεφάλι καί βάρος στο σώμα μαζί με ατονία.
Έτσι ό άνθρωπος εγκαταλείπει το πνευματικό του έργο, επειδή έρχεται σε αυτόν ή οκνηρία. Ακολουθεί ή πνευματική σκότωσις και πνευματική ψυχρότητα της διανοίας,
ό μετεωρισμός των λογισμών καί ή ταραχή την ώρα της προσευχής. Τα μέλη του σώματος παραλύουν καί ό άνθρωπος βρίσκεται "πεπλησμένος χαυνώσεως".

Ό νους γίνεται αδιάκριτος καί περιέρχεται "όλην την γην". Φαντασίες αισχρές καί άτοπες εικόνες μολύνουν ακόμη και το σώμα στον ύπνο. Οι πονηροί λογισμοί βρίσκονται στο αποκορύφωμα τους. Έτσι μπορεί κανείς να καταλάβη τον λόγο για τον όποιον ό άγ. Ιωάννης της Κλίμακος μετά τον λόγο για την γαστριμαργία τοποθετεί τον περί πορνείας λόγο. Διότι νομίζω, λέγει, ή πρώτη είναι μητέρα της δεύτερης.

Καθώς λοιπόν το σύννεφο σκεπάζει το φως της σελήνης, έτσι καί οι ατμοί της χορτασμένης κοιλίας, οι αναθυμιάσεις των φαγητών καί των ποτών διώχνουν από την ψυχή την σοφία του Θεού. Καί όπως ή ομίχλη σκοτίζει την ατμόσφαιρα, έτσι καί ή γαστριμαργία τον φιλόθεο νου. Και όταν κανείς δεν έχει καθαρό νου, δεν μπορεί να ασχοληθεί με πνευματικά πράγματα. Όπως ακριβώς είναι λάθος μία πόρνη να ομιλεί περί σωφροσύνης.

Καί όπως από τη νηστεία προέρχεται ή σωφροσύνη, έτσι από τη γαστριμαργία προέρχεται ή πορνεία καί οι διάφορες σαρκικές κινήσεις. Από αυτές μολύνονται οι λογισμοί καί από την εμπαθή πύρωση των μελών του σώματος χάνεται ή σωφροσύνη. Εμπαθείς είναι οι κινήσεις πού δημιουργούνται στον άνθρωπο, όταν αυτός συναρπάζεται από τα αισθητά πράγματα, από τα πολλά φαγητά και ποτά, τα άπρεπη θεάματα, τα όποια ανάβουν την φλόγα των σαρκικών επιθυμιών.


Άλλα πάθη
Με την πορνεία συνδέεται ή υπερηφάνεια. Συχνά μάλιστα ακολουθεί την υπερηφάνεια.

Καί όταν λέμε υπερηφάνεια εννοούμε μία μόνιμη κατάσταση υπεροψίας μέσα στον άνθρωπο. Τον μοναχό τον προσβάλλει υστέρα από πολύ καιρό μόχθου καί αγώνα αφαιρώντας του έτσι την πνευματική εργασία της ψυχής.Ό Μ. Βασίλειος θα μας πει ότι είναι αμάρτημα το όποιο καί μόνο του είναι αρκετό "έχθραν ποιήσαι εις Θεόν".

Τα δε αίτια τα όποια το προκαλούν είναι: τα χρήματα, οίκων μεγέθη, τα αξιώματα, ή σωματική δύναμης και εύμορφία, ή ανθρωπινή σοφία καί ή φρόνησης.

Τα δε αποτελέσματα είναι: Ή πορνεία, ή αγνοία καί ό σκοτασμός της ψυχής του ανθρώπου. Διώχνει από την ψυχή του ανθρώπου την ενέργεια του Αγ. Πνεύματος και την μετατρέπει σε κατοικητήριο κάθε πονηρού πάθους.

Καταστροφικό πάθος για τον άνθρωπο έκτός από την υπερηφάνεια είναι ή πολυλογία, ό φθόνος, ή μνησικακία, κ.λ.π.

Ή πολυλογία ψυχραίνει την πνευματική φωτιά πού ανάβει στην ψυχή μας το Αγ. Πνεύμα.

Ό θυμός ό όποιος είναι μέθη της ψυχής καί την κάνει "έκφρονα", δηλαδή, εκτός εαυτής, κάνει τον άνθρωπο "ιοβόλον θηρίον", χειρότερο από τον δαιμονισμένο καί εμποδίζει την καρδιά του ανθρώπου να γνωρίσει τα μυστήρια του Θεού.

Ό φθόνος είναι έργο του διαβόλου, "εχθρού έπισπορά, άρραβών κολάσεως, έμπόδιον ευσέβειας, στέρησις βασιλείας". Είναι ακόμη φθορά της ζωής, καί διδάσκαλος θεομαχίας, κατά τον Μέγα Βασίλειο. Όποιος έχει μέσα του τον φθόνο, έχει μέσα του τον διάβολο.

Ή μνησικακία, τέλος, προέρχεται από την ανθρώπινη δόξα. Τα δώρα του Θεού είναι αμετάκλητα. Ή μνησικακία όμως γίνεται αιτία να χάσουμε καί της δωρεές του Θεού. Παράδειγμα ο οφειλέτης των μυρίων ταλάντων. Καί όπως εκείνος πού σπέρνει στα αγκάθια τίποτε δεν μπορεί να κερδίσει, έτσι καί ό μνησίκακος δεν έχει κανένα όφελος από την πνευματική ζωή.


Η ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΠΑΘΩΝ
Όπως είδαμε τα πάθη είναι ασθένεια της ψυχής. Αιχμαλωτίζουν τον άνθρωπο, διώχνουν την χάρη του Θεού από πάνω του, τον απομακρύνουν από τον Θεό και καθιστούν ανέφικτη τη σωτηρία του.

Για να σωθεί ό άνθρωπος, για να φθάσει στην θέωση, πρέπει να καθαρισθεί από τα πάθη. Ή κάθαρσης αυτή από τα πάθη συνιστά την υγεία της ψυχής.
Χωρίς την κάθαρση από τα πάθη ή ψυχή δεν θεραπεύεται από την αμαρτία, ούτε αποκτά την δόξα πού έχασε με την παράβαση καί την πτώση.
Ή κάθαρσης βέβαια είναι έργο της θείας χάριτος, χρειάζεται όμως καί την ανθρωπινή συνεργασία για να πραγματοποιηθεί.

Ό άνθρωπος προσφέρει την θέληση του καί ό Θεός τη χάρη Του. Όλα μέσα στην Εκκλησία είναι αποτέλεσμα αυτής της χάριτος καί της ελευθερίας του ανθρώπου. Διότι όλα είναι θεία καί ανθρώπινα μαζί.Τότε ό άνθρωπος ελευθερώνεται τελείως από τα πάθη, "όταν ό Θεός επινεύσει". Γι' αυτό και ό άνθρωπος πρέπει να παρακαλεί τον Θεό να αφαίρεση το σκέπασμα των παθών πού καλύπτει την ψυχή του. Ό Θεός σέβεται απόλυτα την ελευθερία του ανθρώπου καί βοηθά τον άνθρωπο ανάλογα με την προσευχή του.


Τρόποι καί μέσα θεραπείας
Βασική προϋπόθεσης για να ξεκινήσει ό άνθρωπος τον αγώνα για την κάθαρση των παθών είναι το να γνωρίσει καλά το πάθος του. "
Αν δεν το γνωρίσει δεν μπορεί να το θεραπεύσει. Αυτός πού αξιώθηκε να δη τον εαυτό του καί να γνωρίσει τα πάθη του θεωρείται ανώτερος του "άξιωθέντος ίδείν αγγέλους".

Ή ησυχία προσφέρει μεγάλη βοήθεια στον άνθρωπο για να γνωρίσει τα πάθη του. Είναι "αρχή καθάρσεως των παθών".

Την επίγνωση των αμαρτιών καί των παθών ακολουθεί ή μετάνοια. Με την μετάνοια ό άνθρωπος έρχεται στο χώρο της ελευθερίας των τέκνων της δόξης του Θεού. Μετάνοια δεν είναι μία παροδική συντριβή από την συναίσθηση διαπράξεως κάποιας αμαρτίας, αλλά μία μόνιμη πνευματική κατάστασης, πού σημαίνει σταθερή κατεύθυνση του άνθρωπου προς τον Θεό. Είναι ή δυναμική μετάβασης του ανθρώπου από το παρά φύσιν εις το κατά φύσιν. Από την περιοχή της αμαρτίας στο χώρο της αρετής" αποστροφή για την αμαρτία, επιστροφή στο Θεό. Καί όπως τονίζει ό Αγ. Γρηγόριος ό Παλαμάς "μετάνοια εστί το μισήσαι την άμαρτΐαν καί άγαπήσαι την άρετήν έκκλϊναι από του κάκου καί ποιήσαι το αγαθόν".


Χωρίς την μετάνοια δεν ωφελεί ούτε ή πίστης.
Ή μετάνοια γεννιέται στην καρδιά του άνθρωπου από την πίστη καί τον φόβο του Θεού. Ο αββάς Ισαάκ ό Σύρος παρομοιάζει την μετάνοια με πλοίο.
Καί όπως δεν μπορεί κάποιος να πέραση την θάλασσα χωρίς πλοίο, έτσι δεν μπορεί καί κάποιος χωρίς την μετάνοια καί τον φόβο του Θεού να πέραση την ακάθαρτη θάλασσα των αμαρτιών καί των παθών καί να φθάση στην αγάπη του Θεού.

Αυτήν την θάλασσα μπορεί να την πέραση ό άνθρωπος μόνο με το πλοίο της μετανοίας το όποιο έχει για κωπηλάτες τον φόβο του Θεού. "Αν οι κωπηλάτες δεν κυβερνούν καλά το πλοίο, ό άνθρωπος καταποντίζεται στην θάλασσα των παθών καί δεν φθάνει ποτέ στο θεϊκό λιμάνι της αγάπης του Θεού.
Ό θείος φόβος εξ άλλου είναι αυτός πού προφυλάσσει τον άνθρωπο από τον χειμώνα των παθών, για να μη χαθεί ό καρπός του αγώνα του, τον όποιον έχει αποκτήσει σε όλη του τη ζωή με κόπο καί μόχθο.

Ή μετάνοια βέβαια έχει καί ορισμένες εκδηλώσεις, απτές αποδείξεις θα λέγαμε, πού στην πατερική ορολογία ονομάζονται "καρποί μετανοίας". Όλα αυτά φυσικά προκαλούν την κάθαρση της ανθρώπινης ψυχής από τα πάθη.

Πρώτος καρπός της μετανοίας είναι ή εξομολόγησης. Σ' αυτήν ολοκληρώνεται ή μετάνοια.
Προϋπόθεσης της εξομολογήσεως και της μετανοίας είναι ή επίγνωσης των αμαρτημάτων καί το ταπεινό φρόνημα. "Αν ό άνθρωπος δε γνωρίσει τα πάθη καί τις αμαρτίες του καί δεν ταπεινωθεί, ή εξομολόγηση του είναι ανώφελη. Ή εξομολόγησης είναι έκφρασης ταπεινής καρδιάς. Όταν ή καρδιά σκληρυνθεί τότε ό άνθρωπος δεν ομολογεί ότι είναι αιτία των παθών καί των αμαρτιών του ό ίδιος, αλλά προφασίζεται καί αιτιάται τους ανθρώπους ή τους δαίμονες ή καί ακόμη αυτόν τον ίδιο το Θεό. Ή σωστή εξομολόγησης φέρνει στην καρδιά του ανθρώπου κατάνυξη, ή οποία είναι απόρροια της αισχύνης αλλά και της παρηγοριάς που ακολουθεί την επίγνωση καί την ομολογία των αμαρτιών καί την αποδοχή της ευθύνης γι' αυτά.

Οι ιερείς συγχωρούν τις αμαρτίες των εξομολογούμενων καί οι έμπειροι πνευματικοί θεραπεύουν τα ανθρώπινα πάθη. Γι' αυτό καί πρέπει οι πνευματικοί πατέρες να είναι υγιείς, "κεκαθαρμένοι" από τα πάθη για να μπορέσουν να θεραπεύσουν σωστά, αλλά καί για να αποφευχθεί κάθε ενδεχόμενο να πέσουν οι ίδιοι σε "μιαρά καί βδελυκτά πάθη".

Στο μυστήριο βλέπει ό άνθρωπος την μοναδική, την απόλυτη, την όντως καθαρότητα, τον Θεό, καί ταυτόχρονα συνειδητοποιεί την δική του μολυσμένη καί ακάθαρτη ύπαρξη καί αμέσως σπεύδει να την καθαρίσει με την έξομολόγησί πού μοιάζει με το καθάρισμα του αγρού. Όπως το άροτρο καθαρίζει την γη από τα αγκάθια καί τα τριβόλια, έτσι καί ή εξομολόγησης ανασκάβει καί αποβάλλει από την ανθρώπινη καρδιά όλα τα πάθη πού κρύβονται μέσα της, την ετοιμάζει να υποδεχθεί τον ιερό σκοπό της χάριτος καί την βοηθεί να γίνει κατάλληλη για την καλλιέργεια καί την ευφορία των αρετών.

Με την μετάνοια καί την εξομολόγηση συνδέονται τρεις ακόμη πνευματικές αρετές: Το πένθος, τα δάκρυα καί ή αυτογνωσία. Καί οι τρεις αρετές αυτές βοηθούν σημαντικά στην κάθαρση από τα πάθη. Με το πένθος καί τα δάκρυα φθάνει κανείς στην πεδιάδα "της καθαρότητος της ψυχής". Το πένθος καί τα δάκρυα είναι αυτά πού θανατώνουν εύκολα τα πάθη" ή ψυχή δέχεται την ειρήνη των λογισμών καί ανυψώνεται στην καθαρότητα του νου.

Ιδιαίτερα το πένθος καί ή λύπη καταπολεμούν το πάθος της βλασφημίας, ενώ ή αυτομεμψία τους λογισμούς της υπερηφάνειας. Γι' αυτό καί ό αββάς Ισαάκ ό Σύρος συμβουλεύει: "Όταν έλθει σοι λογισμός της υπερηφάνειας -ότι έφθασες σε κάποια πνευματικά μέτρα - ειπέ' γέρων βλέπε την πορνείαν σου". Γι' αυτό τονίζει, πρέπει να παρακαλάμε τον Θεό να μας δώσει αυτό το χάρισμα. "Αν μας το δώσει "ου μη άρθή άφ' ημών ή καθαρότης έως της εξόδου ημών εκ του βίου τούτου".
Ό αγ. Γρηγόριος ό Παλαμάς ακολουθώντας την γνήσια εκκλησιαστική παράδοση, κρίνει αναγκαία την υπακοή σε πνευματικό πατέρα, στον όποιο καί πρέπει ό χριστιανός "να έξαγγέλλη τα πονηρά πάθη της ψυχής" καί να δέχεται την "πνευματικήν ιατρείαν".

Ή σύνδεσης με πνευματικό πατέρα είναι απαραίτητη για την πνευματική μας τελείωση. Χωρίς την υπακοή στο πνευματικό μας πατέρα δεν είναι δυνατή καί ή υπακοή μας στον Κύριο. Καί χωρίς υπακοή δεν μπορεί να ύπαρξη πνευματική πρόοδος καί διαφύλαξης από τον εγωισμό καί την πλάνη.
Μάλιστα στα μοναστήρια υπάρχει το σύνθημα: "Υπακοή = ζωή, παρακοή = θάνατος".

Ό αγώνας για την κάθαρση από τα πάθη χρειάζεται φροντίδα και προσοχή. Πρέπει να γίνεται με σύνεση καί απαραίτητη γνώση καί "ουχί εν παιγνίω, αλλά τεχνικώς". Με επίγνωση των κανόνων, αλλά καί των δυσκολιών. Δεν θεραπεύονται με το ίδιο φάρμακο όλες οι σωματικές ασθένειες. Το ίδιο καί οι πνευματικές.
"Πάν άρρώστημα τοις οικείοι φαρμάκοις θεραπεύεται".

Είναι σημαντικό να πολεμά κανείς το πάθος καί να το ξεριζώσει όσο ακόμη είναι μικρό καί τρυφερό. "Αν "πλατυνθη καί περκάση", είναι πολύ δύσκολο να ξεριζωθεί. Όταν είναι μικρά τα πάθη μοιάζουν με σκύλους πού είναι σε κρεοπωλεία καί απομακρύνονται μόνον με την φωνή' όταν όμως μεγαλώσουν γίνονται λιοντάρια ασυγκράτητα καί επικίνδυνα.

Ό αγώνας αυτός ακόμη χρειάζεται επιμονή καί σταθερότητα. Θεωρείται αναγκαία ή καθημερινή προσπάθεια για το ξερρίζωμα των παθών. Ενώ ή αμέλεια καί ή ραθυμία έχουν ως αποτέλεσμα την αύξηση των παθών στην καρδιά του ανθρώπου. Καί ή πιο μικρή πνευματική έργασία που γίνεται σταθερά και καθημερινά, έχει μεγάλη δύναμη καί μπορεί να απαλύνει την σκληρότητα των παθών. Γι' αυτό χρειάζεται πρόγραμμα. Όπως δεν μπορεί να λειτουργήσει κάποια υπηρεσία χωρίς πρόγραμμα, έτσι καί ό πνευματικός αγώνας δεν γίνεται ή δε λειτουργεί σωστά χωρίς πρόγραμμα. Χρειάζεται επιμονή καί σταθερότητα μέχρι θανάτου.

Πρέπει ακόμη ό άνθρωπος να αποφεύγει τις αίτιες των παθών Ή απομάκρυνσης αυτή δεν έχει μόνο προληπτικό, αλλά καί θεραπευτικό χαρακτήρα. Βοήθα τον άνθρωπο στον αγώνα κατά της καθάρσεως των παθών. Όταν ή επιθυμία βρίσκεται δίπλα στον άνθρωπο, τότε δύσκολα νικάται το πάθος. Ό αγώνας του είναι διπλός" εσωτερικός καί εξωτερικός. Για παράδειγμα, για να πολεμηθεί το πάθος της πορνείας ισχυρό όπλο είναι "το άπέχεσθαι εκ της θέας του προσώπου". Έτσι κλείνεται το εξωτερικό μέτωπο καί μένει μόνον το εσωτερικό.

Για να μπόρεση ό άνθρωπος να απομακρυνθεί καί να θεραπευθεί από τα πάθη του, πολύ βοηθητικά είναι ακόμη δύο πράγματα: Ή ησυχία καί ή έρημος. Λέγοντας έρημο οι πατέρες, δεν εννοούν μόνο την σωματική απομάκρυνση από τον κόσμο, όσο κυρίως την εσωτερική απομάκρυνση από τα πράγματα του κόσμου. Είναι απαραίτητο να αγωνίζεται κανείς "οπού δ' αν ή" για να ξερριζώση τα πάθη από την ψυχή του.


Ή τήρησης των εντολών καί οι αρετές.
Ή κάθαρσης των παθών είναι τήρησης των εντολών του Θεού. Σκοπός των εντολών είναι ή καθαρότητα της καρδιάς. Ό,τι σκοπό έχουν τα φάρμακα για το ασθενικό σώμα, τον ίδιο σκοπό έχουν καί οι εντολές του Θεού για την άρρωστη από τα πάθη ψυχή. Ή αμαρτία μπήκε μέσα μας με την παράβαση των εντολών. Γι' αυτό δεν πρέπει κανείς να ελπίζει στην κάθαρση της ψυχής χωρίς την τήρηση των εντολών.

Ή εργασία των εντολών είναι αυτή πού θεραπεύει καί δυναμώνει την ασθενή ψυχή, την ανακαινίζει καί την έξαγιάζει.
Ή σημαντικότερη όμως ωφέλεια πού προκύπτει από την τήρηση των εντολών είναι ότι με αυτήν βοηθείται ό άνθρωπος στην απόκτηση των αρετών. Κάθε πάθος καταβάλλεται καί καταπολεμείται με την αντίστοιχη αρετή.

Ή απόκτησης των αρετών γίνεται σταδιακά, διότι ή μία αρετή εξαρτάται από την άλλη. Υπάρχουν σωματικές αρετές, όπως ή ελεημοσύνη, ή νηστεία, ή αγρυπνία καί ψυχικές αρετές, όπως ή αγάπη προς τον πλησίον, ή ταπεινοφροσύνη, ή αυτομεμψία, καί όσες εκτελούνται από την ψυχή. Ή σωματική αρετή καθαρίζει το σώμα από την ύλη των παθών, ενώ ή ψυχική αρετή φέρνει ταπείνωση στην ψυχή καί την καθαρίζει από τους μάταιους λογισμούς.

Την σημαντικότερη λοιπόν βοήθεια στον αγώνα εναντίον των παθών την προσφέρουν οι αρετές. Καί ή ενθύμηση μόνον ενός αγίου ανθρώπου βοηθάει πολύ στον αγώνα.
Δύο από τις σημαντικότερες αρετές είναι ή πίστης καί ή ταπείνωσης.

Ή πίστης αποτελεί το φως της διανοίας, το όποιο διώχνει το σκοτάδι των παθών. Χωρίς την πίστη ό νους του άνθρωπου είναι διασκορπι σμένος στα πράγματα του κόσμου. Με την πίστη συγκεντρώνεται καί βρίσκει την ειρήνη καί την γαλήνη των λογισμών.

Σημαντική είπαμε ότι είναι ή προσφορά της ταπεινώσεως στον αγώνα κατά των παθών. Αυτός πού απέκτησε την ταπείνωση στην καρδιά του έγινε νεκρός για τον κόσμο. Καί αυτός πού νεκρώθηκε για τον κόσμο νίκησε καί τα πάθη. Όποιος έχει ταπείνωση εξουσιάζει τα πάθη χωρίς κόπο. Γι' αυτό καί τονίζει ό αγ. Ιωάννης της Κλίμακος: "Ουκ ήγρύπνησα, ουκ ένήστευσα, άλλ' έταπεινώθην καί έσωσε με Κύριος". Στην πορεία της αυθεντικής πνευματικής ζωής προηγείται ή ταπείνωσης καί ακολουθούν τα έργα.


Ή Άσκησης
Την κορύφωση του αγώνα για την κάθαρση από τα πάθη αποτελεί ή άσκησης. Ή χριστιανική ζωή είναι μία ζωή ασκήσεως.
"Αν θέλεις να γίνει ή καρδιά σου τόπος των μυστηρίων του καινού αιώνος, πρώτα θησαύρισε σωματικά έργα, νηστεία, αγρυπνία, προσευχή, μελέτη των Γραφών καί με αυτά άγωνίζου εναντίον των παθών.

Πρέπει κάποιος να άρχίση από την νηστεία πού είναι φίλος της σωφροσύνης, ενώ ή γαστριμαργία είναι ή αρχή των κακών. Ή νηστεία είναι ή αρχή της όδοΰ του χριστιανισμού. Ακόμη είναι ή μητέρα της προσευχής.

Προσευχή καί νηστεία αποτελούν δύο Ισχυρά όπλα στον αγώνα μας εναντίον των παθών. Ή προσευχή, και μάλιστα ή μονό λογιστή ευχή, το "Κύριε, Ιησού Χριστέ, ελέησον με" είναι ό πιο βέβαιος φύλακας του νου, πού διασκορπίζει τα νέφη των παθών από την ψυχή του άνθρωπου.

Αν το πρώτο πάθος είναι ή φιλαυτία, τότε ή πρώτη αρετή είναι ή περιφρόνησης της αναπαύσεως. Ή σωματική ανάπαυσης καί ή αργία καταστρέφουν την ψυχή του ανθρώπου, ενώ ό κόπος καί οι δυσκολίες την καθαρίζουν από τα πάθη. Μαζί με την σωματική άσκηση απαραίτητη είναι καί ή αυτοσυγκέντρωσης για να γνωρίσει κανείς τα κρυμμένα πάθη του. Όταν ό άνθρωπος βρίσκεται αντιμέτωπος με τα όσα προκαλούν την άνεση καί την ανάπαυση, αναγκαστικά βρίσκεται αντιμέτωπος με τις ανάλογες επιθυμίες πού γεννιούνται από αυτά. Πρέπει λοιπόν να απομακρυνθεί από τις αιτίες της αναπαύσεως για να μπόρεση να καθαρισθεί από τα πάθη.


Άλλες πνευματικές εργασίες
Εκείνα πού μας βοηθούν ακόμη στο έργο μας αυτό είναι: ή μνήμη του θανάτου, ή ελεημοσύνη, ή σιωπή, ή μνήμη του Θεού, ή συναναστροφή με αγίους ανθρώπους καί ή μελέτη του Λόγου του Θεού.

Ή μνήμη του θανάτου αποτελεί δεσμό των σωματικών μελών. Θέτει τον άνθρωπο σε πνευματική εγρήγορση.
Τα πάθη εκριζώνονται καί θεραπεύονται με την αδιάλειπτη μνήμη του Θεού. Όταν ή μνήμη του Θεού κυρίευση την ψυχή, εξαφανίζεται κάθε μάταια μνήμη από την καρδιά. Γι' αυτό και τονίζει ό αγ. Γρηγόριος ό Θεολόγος" "Μνημονευτέον Θεού μάλλον ή άναπνευστέον". Καί κάποιος άλλος από τους Πατέρες" "Νους πού απομακρύνεται από τον Θεό γίνεται ή σαν θηρίο ή σαν δαίμονας".

Ή συναναστροφή με αγίους ανθρώπους αυξάνει την πνευματική γνώση, ξερριζώνει τα πάθη, κατακοιμίζει τους αισχρούς λογισμούς.

Ή ελεημοσύνη εξ αλλού αποτελεί θεραπευτικό φάρμακο εναντίον των παθών. Ό ελεήμων άνθρωπος γίνεται ό ίδιος ιατρός της ψυχής του. Διότι καί ή ελεημοσύνη ως βίαιος άνεμος διώχνει μέσα από την ψυχή του άνθρωπου την σκότωσι των παθών. Κανένα πράγμα δεν μπορεί να ελευθέρωση τον άνθρωπο από το σκληρό πάθος της υπερηφάνειας, όσο το να επισκέπτεται καί να βοηθάει αυτούς πού βρίσκονται σε δύσκολη κατάσταση σωματική ή πνευματική.

Ισχυρότατο όπλο στον αγώνα αυτόν είναι ή μελέτη των θείων Γραφών. Ή μελέτη αύτη βοήθα στην κάθαρση του νου από τους αισχρούς λογισμούς καί από τις ενθυμήσεις των προηγουμένων αμαρτημάτων. Τίποτε άλλο, τονίζει ό αββάς Ισαάκ ό Σύρος, δεν μπορεί να δίωξη από την ψυχή του ανθρώπου τις ενθυμήσεις της παλιάς ακολασίας καί να κατακαύση τους λογισμούς πού δημιουργεί ή ακολασία, όσο ή μελέτη της Αγ. Γραφής. Ή διαρκής μελέτη της Αγ. Γραφής καί του βίου των άγιων φωτίζει την ψυχή. Προφυλάσσει τον άνθρωπο από τα πάθη καί του ενισχύει τον πόθο του Θεού. Έτσι ό άνθρωπος φθάνει στην καθαρότητα της ψυχής καί αισθάνεται ντροπή για τα πάθη καί για τις αιτίες των παθών.

Ή σιωπή τέλος είναι ιδιαίτερα ωφέλιμη στην πνευματική πορεία του ανθρώπου. "Υπέρ πάντα την σιωπήν άγάπησον", διότι προξενεί μεγάλη πνευματική καρποφορία. Με την σιωπή έρχεται ή ειρήνη των λογισμών, καθαρίζει ό νους του ανθρώπου από οποιαδήποτε εμπαθή κίνηση. Αποφεύγει ό άνθρωπος πολλές αμαρτίες, όπως το ψέμα, την κατάκριση, την καταλαλιά, καί αποκτά την δυνατότητα να ερμηνεύει τα μυστήρια του Θεού.

* * *

Με την θεραπεία του νου από τους εμπαθείς λογισμούς καί της καρδίας από τα εσωτερικά πάθη, ολοκληρώνεται το έργο της καθάρσεως.
Ό άνθρωπος θεραπεύεται από τα πάθη, ελευθερώνεται από την δουλεία των παθών καί αποκτά την καθαρότητα.
Απαλλαγμένος από τα πάθη του ό άνθρωπος αποκτά την ειρήνη των λογισμών. Καί σημείο ότι ή ψυχή του άνθρωπου άρχισε να αποκτά την καθαρότητα είναι τα πολλά δάκρυα τα όποια ρέουν αβίαστα. Νικώντας ό άνθρωπος τα πάθη απομακρύνεται από την ψυχοφθόρο φιλαυτία καί δέχεται στην ψυχή του την χάρη καί ειρήνη του Θεού. Αισθάνεται ζωντανή τη νίκη κατά της αμαρτίας και του κόσμου. Αλλά ακόμη καί τη νίκη κατά του θανάτου. Έτσι φθάνει στο λιμάνι της αγάπης του Θεού.


" Όπως όταν ύπάρχη ομίχλη, δεν μπορεί κάποιος να δη τον ήλιο, έτσι δεν μπορεί να δη καί το κάλλος της ψυχής, όταν αυτό καλύπτεται από την ομίχλη των παθών"


Έκδοση --- Συνοδεία Σπυρίδωνος Ιερομόναχου Νέα Σκήτη Αγ. Όρους