Το πνεύμα της προσευχής (ΑΓΙΟΥ ΙΓΝΑΤΙΟΥ ΜΠΡΙΑΝΤΣΑΝΙΝΩΦ)

[akerm]

20. Κλείσε την σκέψη σου μέσα στα λόγια της προσευχής, και θα διαφυλάξεις την προσευχή του νου σου (Πρβλ. Οσίου Ιωάννου του Σιναΐτου, ο.π., ΚΗ΄, 16). Έχε τα μάτια σου χαμηλωμένα ή κλειστά (Ο στάρετς Σεραφείμ του Σάρωφ συνήθιζε να συστήνει ως ωφέλιμη την προσευχή με κλειστά τα μάτια. (Σ.τ.Μ.: Βλ. Οσίου Σεραφείμ του Σάρωφ, Διδαχές, μετ. Π. Μπότση, Φιλοκαλία των Ρώσων Νηπτικών 1, Αθήνα 1983, σελ. 46)), και θα πετύχεις την ένωση του νου με την καρδιά. Πρόφερε τα λόγια της προσευχής χωρίς βιασύνη, και εύκολα θα μπορέσεις να κλείσεις την ψυχή σου σ’ αυτά. Έτσι, ούτε μια λέξη προσευχής δεν πρόκειται να βγεί από μέσα σου χωρίς να είναι ζωογονημένη από την προσοχή.

[akerm]

21. Ο νους, συγκεντρωμένος στα λόγια της προσευχής, ελκύει την καρδιά στην δική του κατάσταση. Η βία της καρδιάς να ενωθεί με τον νου εφράζεται κατεξοχήν με την κατάνυξη – ένα ευλαβέστατο αίσθημα συγκερασμού της κατά Θεόν λύπης με τη γαλήνια παρηγοριά (Πρβλ. Οσίου Μάρκου του Ασκητού, Περί των οιομένων εξ έργων δικαιούσθαι καιφάλαια σκς΄ , λδ΄.)

[akerm]

22.Απαραίτητα στοιχεία της προσευχής είναι η επιμονή, η υπομονή και η καρτερία (Πρβλ. Οσίου Γρηγορίου του Σιναΐτου, Περί του πώς δει καθέζεσθαι…). Όταν νιώθεις στεγνός και ταραγμένος, μην αφήνεις την προσευχή. Για την υπομονή σου και για τον αγώνα σου ενάντια στην καρδιακή αναισθησία, ο Θεός θα σε ελεήσει, δίνοντάς σου την κατάνυξη. Γιατί η κατάνυξη είναι θείο δώρο, που χαρίζεται σ’ όσους «υπομένουν στη θλίψη και επιμένουν στην προσευχή» (Ρωμ. 12:12), θείο δώρο που διαρκώς αυξάνεται μέσα τους, χειραγωγώντας τους στην πνευματική τελειότητα.

[akerm]

23. Ο νους, όταν στέκεται με την προσεκτική προσευχή μπροστά στον αόρατο Θεό, εικόνα του Οποίου αποτελεί, όχι μόνο δεν πρέπει να δέχεται καμιά όραση, αλλά και να μη δημιουργεί ο ίδιος καμιά παράσταση ούτε να στήνει μπροστά του καμία μορφή` πρέπει, δηλαδή, να μην έχει μέσα του καμιά εικόνα. Μ’ άλλα λόγια, ο νους, όταν προσεύχεται, πρέπει να αποξενώνεται τελείως από τις φαντασίες, ακόμα κι απ’ αυτές που φαίνονται αγνές και άγιες (Ρωμ. 12,12).

[akerm]

24. Την ώρα της προσευχής μην επιδιώκεις την έκσταση, μην κινητοποιείς το νευρικό σου σύστημα, μην προκαλείς έξαψη σωματική. Απεναντίας, κράτησε την καρδιά σου σε βαθιά ησυχία που έρχεται με το αίσθημα της μετάνοιας. Η σωματική φλόγα είναι η φλόγα της πεσμένης ανθρώπινης φύσεως και απορρίπτεται από τον Θεό. Η καρδιά σου έχει ανάγκη καθάρσεως με το πένθος της μετάνοιας και την προσευχή της μετάνοιας. Όταν η καρδιά καθαριστεί, τότε ο ίδιος ο Θεός θα της δώσει την δική του πανίερη πνευματική φλόγα (Πρβλ. Οσίου Ιωάννου του Σιναΐτου, ο.π., ΚΗ΄,47).

[akerm]

25. Η προσοχή στην προσευχή ηρεμεί τα νεύρα και το αίμα, και βοηθάει την καρδιά να βυθιστεί στην μετάνοια και να παραμείνει σε αυτή. Η θεία φλόγα δεν διαταράσσει την ειρήνη της καρδιάς, όταν μέσα της συναχθούν οι μαθητές του Χριστού, δηλαδή νοήματα και αισθήματα παρμένα από το Ευαγγέλιο. Η θεία φλόγα δεν κατακαίει την καρδιά, αλλά, απεναντίας τη δροσίζει και την ξεδιψά, την συμφιλιώνει με όλους τους ανθρώπους και όλες τις συνθήκες, την οδηγεί στην ανέκφραστη αγάπη προς τον Θεό και τον πλησίον (Πρβλ. απόσπασμα Από τον βίο του οσίου πατρός ημών Μαξίμου του ονομαζόμενου Καψοκαλύβη)

[akerm]

26. Ο περισπασμός κλέβει την προσευχή. Όταν κανείς διαρκώς προσεύχεται με περισπασμό, αισθάνεται μέσα του ένα ανεξέλεγκτο κενό και μια πνευματική ξηρότητα. Κι αν κανείς διαρκώς προσεύχεται με περισπασμό, στερείται όλους τους πνευματικούς καρπούς της προσεκτικής προσευχής και σταθεροποιεί στην ψυχή του το κενό και την ξηρότητα. Από την κατάσταση αυτή προέρχονται η ψυχρότητα απέναντι στον Θεό, η αθυμία, ο σκοτισμός του νου, η ελάττωση της πίστεως η αδιαφορία για την αιωνιότητα και την πνευματική ζωή. Όλα αυτά φανερώνουν καθαρά πως η απρόσεκτη προσευχή δεν γίνεται δεκτή από τον Κύριο.