
Μοναχός και μαρτύριο
- Γέροντα, όταν δεν κάνη κανείς την πνευματική εργασία που πρέπει, θα έχη την πίστη, αν έρθη μια δύσκολη ώρα, ότι ο Θεός θα τον βοηθήση, για να Τον επικαλεσθή; Μήπως επαναπαυόμαστε στον λογισμό ότι τότε θα βοηθήση ο Θεός, για να αποφύγουμε τον κόπο της προετοιμασίας;
- Να ετοιμασθούμε. Αν δεν σπείρη κανείς, πως να δώση ο Θεός να γίνουν καλά τα σιτάρια του;
Πρέπει να σπείρη ο άνθρωπος, και ανάλογα με το τι θα σπείρη, ο Θεός θα δώση.
Και στον στρατό λένε «έσο έτοιμος».
- Γέροντα, πώς θα ετοιμασθούμε;
- Πότε είναι έτοιμος κανείς;
Όταν είναι επιφυλακή ο στρατός, οι στρατιώτες είναι συνέχεια έτοιμοι, με τα άρβυλα, με τα όπλα τους,
με τις σφαίρες, περιμένουν διαταγή.
- Πόσο μπορεί να κράτηση αυτή η επιφυλακή;
- Ανάλογα.
Ο μοναχός πρέπει να είναι πάντοτε έτοιμος, και τότε δεν φοβάται τίποτε.
Τί να φοβηθή; Τον θάνατο; Αυτός θα του άνοιξη την πόρτα του Παραδείσου, γιατί κάτω από την πλάκα
του τάφου είναι κρυμμένο το κλειδί της αιωνιότητος.
Άλλωστε ο μοναχός, όποτε και αν πεθάνη, εν μετάνοια βρίσκεται.
Η φυγή του από τον κόσμο και το σχήμα του αυτό δηλώνουν.
Μετανοεί και προχωρεί να κάνη λεπτή πνευματική εργασία.
Όσο αυξάνει η αγάπη για τον Θεό και τον πλησίον,
τόσο ελαττώνεται η αγάπη για τον εαυτό του, και δεν τον υπολογίζει.
Και τότε ισχύει εκείνο που γράφει ο Απόστολος Παύλος:
«Τίποτε δεν μπορεί να με χωρίση από την αγάπη του Χριστού».(1)
Τους κοσμικούς η σκέψη του μαρτυρίου τους αναγκάζει να καταφεύγουν στον Θεό και να λένε από φόβο
«Χριστέ μου, Παναγία μου», ενώ ο μοναχός θέλει να είναι συνέχεια κοντά στον Θεό, γιατί Τον αγαπάει.
Πολλοί από τους κοσμικούς κάνουν το καλό, γιατί φοβούνται να μην πάνε στην κόλαση.
Ο μοναχός όμως κάνει το καλό από ευγνωμοσύνη, για να ευχαριστήση τον Ευεργέτη του Θεό.
- Γέροντα, πως θα νιώσω το μαρτύριο και την άσκηση;
- Για να νιώσης και εσύ λίγο τι θα πη μαρτύριο, να δέχεσαι έστω με χαρά την περιφρόνηση.
Και αν θέλης να νιώσης και λίγο την άσκηση, μια που δεν μπορείς να νηστέψης σαράντα ημέρες,
όπως ο Χριστός, νήστεψε και εσύ έστω μία Τετάρτη που Τον πρόδωσαν και μία Παρασκευή (2)
που Τον σταύρωσαν.
Εκείνοι που θέλουν να μαρτυρήσουν για την αγάπη του Χριστού, αλλά δεν υπάρχει μαρτύριο, μπορούν την
αγάπη τους αυτή, από την οποία καίγονται, να την εκδηλώσουν με άσκηση σωματική για τις ψυχές των
κεκοιμημένων που καίγονται, για να βρουν λίγη ανάπαυση.
Όπως το μαρτύριο είναι πανηγύρι, έτσι και η άσκηση είναι πανηγύρι,
γιατί αποφεύγει κανείς όλη την ανθρώπινη παρηγοριά και βρίσκει την θεία.
Οι άγιοι Μάρτυρες ένιωθαν μεγάλη χαρά που τους δινόταν η ευκαιρία να μαρτυρήσουν.
Από το μαρτύριο ξεκίνησε ο ασκητισμός στην πνευματική ζωή.
Όταν ανέλαβε την εξουσία ο Μέγας Κωνσταντίνος, έβγαλε τους Χριστιανούς από τις φυλακές
- γιατί τους είχαν εκεί, για να τους τελειώσουν – άλλους σακατεμένους κ.λπ., και σταμάτησαν τα μαρτύρια.
Άλλα εκείνοι που περίμεναν στις φυλακές με χαρά την σειρά τους, για να μαρτυρήσουν, όταν ελευθερώθηκαν,
πολύ στενοχωρήθηκαν που τους χάλασε ο Μέγας Κωνσταντίνος την δουλειά.
Εκεί που περίμεναν το μαρτύριο με χαρά, βρέθηκαν ελεύθεροι.
Οπότε, από την αγάπη τους προς τον Θεό και την φλόγα που είχαν να μαρτυρήσουν, πήραν τα βουνά.
Γι' αυτό τα μαρτύρια που θα τους έκανε ο Διοκλητιανός, ο Μαξιμιανός, τα έκαναν μόνοι τους στον
εαυτό τους με την άσκηση.
Άλλος πήγαινε και κρεμιόταν με σχοινιά από τα χέρια σε κανένα δένδρο•
προσευχόταν με πόνο, αλλά αγαλλόταν θεϊκά.
Άλλος δενόταν για την αγάπη του Χριστού. «Έτσι θα με έδενε, έλεγε, ο Διοκλητιανός»!
Και ένιωθαν μεγάλη χαρά που βασάνιζαν τον εαυτό τους.
Ξεκίνησαν οι πρώτοι με αυτήν την θεία τρέλλα, την θεία παλαβομάρα, και δόθηκαν στην άσκηση
για την αγάπη του Χριστού και μετά τους μιμήθηκαν στην άσκηση και άλλοι.
Έτσι μπήκε ο ασκητισμός στην θρησκεία μας.
Άλλοι πάλι πιο... παλαβοί είπαν «είμαστε πρόβατα του Χριστού !» και έτρωγαν μόνο χορτάρι από την γη.
Αυτοί ήταν οι λεγόμενοι «βοσκοί».
Ζούσαν τόσο έντονα τις ευεργεσίες του Θεού και την δική τους μηδαμινότητα, που έλεγαν:
«Είμαι ζώο αχάριστο, σε όλη μου την ζωή θα τρώω χόρτα», και έτσι έκαναν. Έτρωγαν χόρτα και χαίρονταν.
Φτερούγιζε η καρδιά τους από αγάπη προς τον Χριστό. «Πρόβατο του Χριστού, έλεγαν, δεν είμαι; Θα τρώω χόρτα» (3).
Αργότερα όμως το απαγόρευσε η Εκκλησία, γιατί οι κυνηγοί πολλούς τους περνούσαν για άγρια ζώα
και τους σκότωναν.
Σήμερα αυτά δεν μπορούν να τα καταλάβουν οι άνθρωποι• τα θεωρούν ανοησίες!
«Γιατί να τρώω χόρτο σαν το ζώο;», λένε ή «για ποιο σκοπό να κρεμιέμαι έτσι και να ταλαιπωρώ τό σώμα μου;».
Είδες όμως τι λέει ο Αββάς Ισαάκ;
«Μακάρι να μας αξιώση ο Θεός να κάνουμε τέτοιες αταξίες» (4),
να φθάσουμε σ' αυτήν την πνευματική αταξία.
ΓΕΡΟΝΤΟΣ ΠΑΪΣΙΟΥ ΑΓΙΟΡΕΙΤΟΥ ΛΟΓΟΙ Β’
ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΑΦΥΠΝΙΣΗ
ΙΕΡΟΝ ΗΣΥΧΑΣΤΗΡΙΟΝ
«ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Ο ΘΕΟΛΟΓΟΣ»
ΣΟΥΡΩΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 2002
(1) Βλ. Ρωμ. 8, 35.
(2) Να απέχη δηλαδή από φαγητό και νερό όλη την ημέρα
(3) Πρβ. Σωζόμενος, PG67,1395 κ.έ.• Ευαγριος PG86, 2480B• Μόσχος PG87, 2868Β και Λεόντιος
Ρ093, 1688C
(4) Βλ. Άββα Ισαάκ του Σύρου, Οι Ασκητικοί Λόγοι, Λόγος ΚΔ', σ. 90-91.


