ΛΟΓΟΙ ΠΑΡΑΙΝΕΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ ΑΝΤΩΝΙΟΥ

[akerm]

10. Ο ΠΛΟΥΣΙΟΣ ΚΑΙ ΕΥΓΕΝΗΣ

Άπ' αυτούς πού σκέπτονται σωστά θεωρείται κακότυχος ο πλούσιος και ευγενής, όταν δεν έχη καλλιέργεια ψυχική και όλες του βίου τις αρετές.
Όπως (αντίθετα) ο φτωχός και τυχόν δούλος θεω­ρείται ευτυχής, αν είναι στολισμένος με παίδευση (της ψυχής) και με αρετή του (βίου.)
Όπως περιπλανώνται οι ξένοι στους δρόμους, έτσι καταστρέφονται και χάνονται, πλανεμένοι από τις επιθυ­μίες και όσοι δεν δείχνουν επιμέλεια για ενάρετη ζωή.

[akerm]

11. Ο ΑΝΘΡΩΠΟΠΟΙΟΣ

Ανθρωποποιός πρέπει να λέγεται αυτός που μπορεί τους απαίδευτους να τους ημέρωση, για ν' αγαπήσουν τα έργα του λόγου και την παιδεία.
Κατά τον ίδιο τρόπο κι' εκείνοι που αναμορφώνουν αυτούς που ζουν ακόλαστη ζωή και τους μεταστρέφουν στην ενάρετη και αρεστή στο Θεό διαγωγή, πρέπει να λέγονται ανθρωποποιοί, αφού αναπλάθουν τους ανθρώ­πους. Διότι πραότης και εγκράτεια είναι η ευτυχία και α­γαθή ελπίδα στις ψυχές των ανθρώπων.

[akerm]

12. ΠΩΣ ΝΟΙΩΘΟΥΜΕ ΤΑ ΠΕΡΙ ΘΕΟΥ

Πρέπει οι άνθρωποι στα ήθη και την πολιτεία τους να συμπεριφέρονται αληθινά, όπως αξίζει. Διότι όταν κατορθωθεί αυτό, εύκολα κατανοούνται και τα περί Θεού. Διότι (τότε καταλαβαίναμε ότι) όποιος σέβεται το Θεό με όλη του την καρδιά και την πίστη, λαμβάνεται πρόνοια παρά του Θεού να κυριαρχεί του θύμου και της επιθυμίας. Διότι όλων των κακών αίτια (συνεπώς και της κακής συμπεριφοράς) είναι η επιθυμία και ο θυμός.

[akerm]

13. ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΘΡΩΠΟΣ

Άνθρωπος λέγεται ή ο λογικός ή εκείνος που ανέ­χεται (δέχεται) να διορθωθεί. Ο αδιόρθωτος καλείται απάνθρωπος, διότι αυτό (η αδιορθωσιά) είναι χαρακτη­ριστικό των απάνθρωπων. Κάτι τέτοιους καλό είναι να τους αποφεύγομε. Γιατί αυτοί που συζούν με την κακία δεν επιτρέπεται να καταταγούν ποτέ μεταξύ των αθανά­των (πνευματικών ανθρώπων — η κακία είναι υλική, θνη­τή κατάσταση).

[akerm]

14. ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ ΛΟΓΙΚΟ

Αυτό που μας κάνει άξιους να ονομαζώμεθα άνθρω­ποι, είναι να έχομε μαζί μας παρούσα την αληθινή λο­γική. Όταν μας λείπει το λογικό, τότε διαφέρομε από τα άλογα ζώα μόνον ως προς την διάπλαση του σώματος και τη φωνή. Ας αναγνώριση λοιπόν ο μυαλωμένος άν­θρωπος, ότι (εξ αιτίας του λογικού, του πνευματικού του μέρους) είναι αθάνατος και θα μισήσει (τότε) κάθε αι­σχρή επιθυμία, που γίνεται αίτια του (πνευματικού) θα­νάτου στους ανθρώπους.

[akerm]

15. ΑΛΗΘΙΝΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ

Όπως κάθε τέχνη διαμορφώνει διακοσμητικά την ύλη που χρησιμοποιεί κι' επιδεικνύει έτσι την αρετή της, όπως π.χ. αυτός που επεξεργάζεται το ξύλο ή ό άλλος το χαλκό και άλλος το χρυσό και τον άργυρο, έτσι κι εμείς, όταν ακούμε για την καλή ζωή και την ενάρετη και αρε­στή στο Θεό συμπεριφορά, οφείλουμε να φανερώνουμε ότι είμαστε στ' αλήθεια άνθρωποι, δηλαδή όντα λογικής ψυ­χής (στη διάθεση και στις αντιδράσεις μας) και όχι μο­νάχα ως προς τη διάπλαση του σώματος. Η αληθινά λο­γική και θεοφιλής ψυχή γνωρίζει αμέσως ποια θέση να πάρη σ' όλα τα ζητήματα της ζωής. Και παρακαλεί τρυ­φερά για επιείκεια το Θεό και Τον ευχαριστεί ειλικρινά γιατί όλη της η ορμή και η διάνοια είναι προς το Θεό.

[akerm]

16. ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ

Όπως οι κυβερνήτες κατευθύνουν σκόπιμα το πλοίο ώστε να μη το προσαράξουν σε ύφαλο πέτρα ή σε κάποιον σκόπελο, έτσι και όσοι έχουν ζήλο για την ενάρετη ζωή ας εξετάζουν με επιμέλεια ποια πρέπει να κάνουν και ποια ν' αποφεύγουν. Και να θεωρούν ότι τους συμφέρουν οι αληθινοί και θείοι νόμοι, ώστε να κόψουν τΙς πονηρές ενθυμήσεις (λογισμούς) της ψυχής.

[akerm]

17. ΧΑΛΙΝΑΓΩΓΗΣΗ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ

Όπως οι κυβερνήτες και οι αμαξηλάτες με προσοχή και επιμέλεια κατορθώνουν το ταξίδι τους, έτσι και όσοι επιμελούνται την ορθή και ενάρετη ζωή πρέπει να μελετούν και να φροντίζουν, να ζήσουν όπως πρέπει και αρέσει στο Θεό. Διότι αυτός που θέλει και που εννόησε, αυτός προχω­ρεί στην αφθαρσία.

[akerm]

18. Η ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ

Ελεύθερους να νομίζεις όχι αυτούς που είχαν την τύ­χη να είναι ελεύθεροι, αλλά αυτούς που είναι στη ζωή και στους τρόπους ελεύθεροι (από τα πάθη). Δεν πρέπει δηλαδή να ονομάζονται αληθινά ελεύθεροι οι άρ­χοντες, όταν είναι πονηροί ή ακόλαστοι, γιατί είναι δού­λοι των υλικών παθών.
Ελευθερία και ευτυχία είναι (εσωτερικό ζήτημα) της ψυχής, (είναι) η γνήσια καθαρότης της ψυχής και η καταφρόνησις των πρόσκαιρων.

[akerm]

19. Η ΧΡΗΣΤΗ ΕΠΙΔΕΙΞΙΣ

Θύμιζε πάντα στον εαυτό σου, τι είναι ανάγκη να δείχνεις αδιάκοπα ποιος είσαι, αλλά με τη χρηστή συμπεριφορά και κυρίως με τα έργα σου. Διότι έτσι και τους γιατρούς, οι άρρωστοι, όχι από τα λόγια, άλλα από τα έργα, τους βρίσκουν και τους αναγνωρίζουν για σωτήρες και ευεργέτες.