Θαύματα Οσίας Παρασκευής της Νέας της ΕπιβατινήςΟΣΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Η ΕΠΙΒΑΤΙΝΗ(+14 Οκτωβρίου)Μύρια εἶναι τὰ θαύματα ποὺ τέλεσε ὁ Θεὸς ἀπὸ τότε ποὺ φανερώθηκε τὸ ἅγιο λείψανο καὶ τελεῖ ἀκόμα μέχρι σήμερα,
σὲ ὅσους ἐπικαλοῦνται τὸ ὄνομά της, ποὺ εἶναι ἀδύνατο νὰ γραφοῦν. Γιατί καὶ χωλοὺς καὶ κωφοὺς καὶ παραλυτικοὺς καὶ ἀσθενεῖς ψυχικὰ καὶ ἀπὸ κάθε εἶδος ἀσθένεια
καὶ ἀπὸ κάθε θανάσιμο πάθος θεραπεύει καὶ μόνο ποὺ ἀκουμπᾶς στὴν ἁγία λάρνακα [1] φεύγει κάθε νόσημα,
καὶ ἄφθονα σὰν πηγὴ ἀνεξάντλητη χύνεται καὶ πλημμυρίζει μὲ ἰάματα σὲ αὐτοὺς ποὺ προσέρχονται μὲ πίστη στὴ χάρη της.
Οἱ ἀσθενεῖς προστρέχουν σ’ αὐτὴν μὲ εὐλάβεια, ἀσπάζονται τὸ ἅγιο λείψανό της, τοποθετοῦν πάνω στὸ ἅγιο κεφάλι,
τὸ μαντήλι τους καὶ φορῶντας τὸ θεραπεύονται.
Σὲ καιρὸ ἀνομβρίας ἢ ἐπιδημίας, οἱ Χριστιανοὶ τελοῦν λειτουργία μαζὶ μὲ τὸ ἱερὸ λείψανο τῆς Ὁσίας
καὶ δὲν ἀποτυγχάνουν στὴ δέησή τους[2].
Ἀλλὰ καὶ στὴν πατρίδα της, τοὺς Ἐπιβάτες, καὶ τὴ διπλανὴ Καλλικράτεια (καὶ σήμερα στοὺς Νέους Ἐπιβάτες,
στὴ Νέα Καλλικράτεια, στὴν Πτολεμαΐδα, στὴν κωμόπολη Θεολόγος τῆς νήσου Θάσου κ.α) ἀναφέρονται πολλὰ θαύματα
καὶ ἀπὸ τὴν παράδοση καὶ ἀπὸ προφορικὲς μαρτυρίες[3]. Σὲ λίγα ἀπὸ αὐτὰ θὰ ἀναφερθοῦμε παρακάτω.
Ὅταν μετακομιζόταν τὸ ἱερὸ Λείψανο τῆς Ὁσίας ἀπὸ τὴν Καλλικράτεια (ὅπου διατηροῦνταν στὸ ὄνομά της παρεκκλήσιο)
γιὰ τὸν Τύρνοβο, ὅπου ἦταν ἡ ἕδρα τῶν Βουλγάρων βασιλέων, κατὰ τὴ διάβαση τῆς ἱερᾶς πομπῆς μέσῳ τῶν Ἐπιβατῶν,
ὅπου περνοῦσε ὁ μεγάλος δρόμος ποὺ ὁδηγεῖ στὴν Ἀδριανούπολη, ὅλοι οἱ κάτοικοι ἔτρεξαν γιὰ νὰ προσκυνήσουν
τὸ ἱερὸ σκήνωμα.
Ἀφοῦ τὸ προσκύνησαν, δόθηκε ἐντολὴ νὰ ἀναχωρήσει ἡ ἅμαξα, ὅμως τὰ ἄλογα στάθηκε ἀδύνατο νὰ προχωρήσουν.
Ρώτησαν γιατί δὲν προχωροῦν καὶ μὲ μεγάλη ἔκπληξη ἔμαθαν οἱ ὑπεύθυνοι γύρω ἀπὸ τὸ ἱερὸ σκήνωμα ὅτι μιὰ γριὰ γυναῖκα
εὐσεβὴς καὶ φιλόθρησκη μὲ ὅλη της τὴν ἐπιθυμία ζητοῦσε νὰ ἀσπασθεῖ τὴν ὁσία Παρασκευή, ἀλλὰ λόγῳ γεροντικῆς
ἀδυναμίας δὲ μποροῦσε.
Τότε ἔτρεξαν, ἔφεραν τὴ γριὰ γυναῖκα καὶ ἀφοῦ αὐτὴ ἀσπάσθηκε τὸ ἱερὸ λείψανο,
τότε ξεκίνησαν τὰ ἄλογα καὶ ἡ ἅμαξα ἀναχώρησε. Πολλὰ εἶναι τὰ θαύματα ποὺ ἔκανε καὶ κάνει στοὺς ναυτικούς, οἱ ὁποῖοι μὲ θέρμη τὴν ἐπικαλοῦνται τὴν ὥρα τοῦ κινδύνου:
«Ὅσια Παρασκευή μου, φθάσε καὶ σῶσε μὲ»
καὶ μὲ τὴν ἐπίκληση τοῦ ὀνόματος τῆς Ὁσίας ἐνισχύεται ἡ ἐλπίδα σωτηρίας καὶ μὲ θάρρος ἀγωνίζονται στὴν τρικυμία.
Ὅπως συνέβη τὸ 1811 μὲ ἕνα πλοῖο ποὺ εἶχε ἔρθει ἀπὸ τὴ Χίο, τοῦ ὁποίου ὁ πλοίαρχος ἦταν Ὀθωμανός.
Τὸ πλοῖο κινδύνευε, ἀγκυροβόλησε ἀπέναντι ἀπὸ τὸν ἱερὸ ναὸ τῆς ὁσίας στοὺς Ἐπιβάτες, ἀλλὰ ἡ τρομερὴ θαλασσοταραχὴ
τὸ ἀπειλοῦσε μὲ καταποντισμό.
Τὸ πλήρωμα ἀπελπισμένο ἐπικαλοῦνταν νὰ τοὺς σώσει ἡ χάρη τῆς ἐκκλησίας ποὺ φαινόταν.
Καὶ πράγματι, φανερώθηκε τὴ νύκτα στὸν πλοίαρχο μελανοφοροῦσα γυναῖκα,
ἡ ὁποία κρατοῦσε στὸ δεξί της χέρι τὸ σταυρὸ καὶ τοὺς εἶπε:
«Θαρσεῖτε, τέκνα μου, ἡ προσευχή σας εἰσακούσθη». Σὲ λίγο ἡ θαλασσοταραχὴ κόπασε.
Τὸ πρωὶ ὅλο τὸ πλήρωμα μετέβη στὸ ναὸ γιὰ νὰ προσευχηθεῖ καὶ νὰ εὐχαριστήσει τὸ Θεὸ γιὰ τὴ σωτηρία τους.
Ὁ πλοίαρχος βλέποντας τὴν εἰκόνα της φώναξε μὲ χαρά:
«Αὐτὴν εἶδα καὶ τὴν ἀναγνωρίζω! Αὕτη μᾶς ἔσωσε ἀπὸ τὸν θάνατο».********Καὶ τὴν πατρίδα της ἔσωσε στὸν καιρὸ τῆς Τουρκοκρατίας.
Κάποιος Τοῦρκος διοικητὴς ζητοῦσε ἐπίμονα μεγάλο χρηματικὸ ποσό,
τὸ ὁποῖο ἦταν ἀδύνατο νὰ βρεθεῖ ἀπὸ τοὺς Ἐπιβατηνοὺς καὶ ἀπειλοῦσε διαφορετικὰ ὅτι θὰ τοὺς σφάξει.
Τὴ νύκτα παρουσιάστηκε ἡ Ὁσία μπροστά του, τὸν χαστούκισε καὶ τοῦ εἶπε:
«Ἐὰν δὲν φύγης ἀμέσως, θὰ καταστρέψω καὶ σὲ καὶ τοὺς ἀνθρώπους τῆς συνοδείας σου». Ἀμέσως ὁ Τοῦρκος διοικητὴς ἔδωσε διαταγὴ νὰ ἑτοιμαστοῦν γιὰ νὰ ἀναχωρήσουν τὸ πρωί.
Ἔτσι σώθηκαν οἱ Ἐπιβατηνοὶ ἀπὸ βέβαιο φόνο.********Στὸν Α΄ Βαλκανικὸ πόλεμο ἡμέρα Παρασκευὴ 25 Φεβρουαρίου 1913 τὰ συμμαχικὰ βουλγαρικὰ στρατεύματα
ποὺ ἔφτασαν μέχρι τοὺς Ἐπιβάτες ὑποχώρησαν γιὰ στρατιωτικοὺς λόγους στὰ βορειοανατολικά.
Τὴν ἄλλη ἡμέρα Σάββατο 26 Φεβρουαρίου μεγάλο τουρκικὸ πλοῖο γιομᾶτο φανατισμένους ἐθελοντὲς
ἔφυγε ἀπὸ τὴν Κωνσταντινούπολη.
Τὸ μεσημέρι ἔφτασε στοὺς Ἐπιβάτες μὲ σκοπὸ νὰ ἐρημώσει τὴν πόλη.
Ἐπειδὴ καὶ τὸ πλοῖο τῆς γραμμῆς ἐρχόταν τὴν ἴδια ὥρα τοῦ Σαββάτου ἀπὸ τὴν Κωνσταντινούπολη,
κατέβαιναν οἱ κάτοικοι στὴν παραλία χαρούμενοι νὰ προϋπαντήσουν τοὺς συγγενεῖς τους ποὺ ἔμεναν στὴν Πόλη.
Μὲ ἔκπληξη διαπίστωσαν ὅτι τὸ πλοῖο τῆς γραμμῆς δὲν ἦρθε καὶ τὸ πολεμικὸ δὲν μπόρεσε νὰ ἀγκυροβολήσει.
Ἀναγκάστηκε καὶ ἔστριψε, κατευθύνθηκε στὸ διπλανὸ χωριὸ Οἰκονομειό.
Ἐκεῖ οἱ ἐθελοντὲς προέβηκαν σὲ σφαγὲς τοῦ πληθυσμοῦ καὶ σὲ πυρπόληση τοῦ χωριοῦ.
Τὸ ἴδιο κακὸ θὰ γινόταν καὶ στοὺς Ἐπιβάτες, ἀλλὰ ἡ ὁσία Παρασκευὴ ἔκανε τὸ θαῦμα της,
ὅπως ὁμολόγησε Τοῦρκος ἐθελοντὴς σταφιδέμπορος:
«Μιὰ μαυροφορεμένη γυναῖκα ἅρπαξε τὴν ἄγκυρα καὶ ἐμπόδισε τὸ πλοῖο νὰ ἀγκυροβολήση».********Στις τοπικές προφορικές παραδόσεις των κατοίκων της Ανατολικής Θράκης το όνομά της είναι θαυμαστό.
Οι πιστοί αναφέρουν ότι τα ονόματα που φέρουν τα διπλανά από τους Επιβάτες χωριά, όπως: Οικονομειό, Εξάστερο,
Αιγιαλοί, Καλλικράτεια κ.ά. τα έχει δώσει η Οσία με θαυματουργικό τρόπο.
Αν και ιστορικά δεν ευσταθεί, γιατί οι τοπωνυμίες των περισσοτέρων περιοχών υπήρχαν αιώνες πριν,
δείχνει όμως την πίστη τους στις θαυματουργικές της ικανότητες.
Όπως διηγούνται οι παλαιότεροι, στην Καλλικράτεια, στον τόπο που βρέθηκε το λείψανο της Οσίας, υπήρχε αγίασμα
και έκανε πολλά θαύματα. Η μνήμη της εορτάζεται, όπως έχουμε ήδη αναφέρει, στις 14 Οκτωβρίου.
Είναι ημερομηνία αλησμόνητη, γιατί αυτή την ημέρα (14 Οκτωβρίου 1922) οι Επιβατηνοί έφυγαν οριστικά από την πατρίδα τους [8].
Την παραμονή το βαπόρι, ήταν έτοιμο να ξεκινήσει. Μια φουρτούνα όμως στάθηκε εμπόδιο. Αποδίδεται σε θαύμα.
Το πρωί της εορτής πηγαίνουν οι κάτοικοι στο ναό και προσκυνούν την εικόνα της Οσίας με σπαραγμό ψυχής.
Το μεσημέρι ξεκινάει το πλοίο. Η θάλασσα γίνεται σαν λάδι κι εξασφαλίζει καλό ταξίδι[9].
********Αλλά και στις Σλαβικές χώρες και στη Ρουμανία έχει τελέσει και τελεί πλήθος θαυμάτων[10] γι’ αυτό και οι λαοί αυτοί
την τιμούν ιδιαίτερα.
Της έχουν αφιερώσει πολλούς ναούς και έχουν δώσει στα παιδιά τους το όνομά της[11].
ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΤΡΙΩΝ ΙΕΡΑΡΧΩΝ-ΙΑΣΙΟΣτις 26 – 27 Δεκεμβρίου του 1888, ξέσπασε πυρκαγιά στο ναό των Τριών Ιεραρχών στο Ιάσιο. Μόνο από θαύμα διασώθηκε[12]
το σκήνωμα που φυλασσόταν στο παρεκκλήσι της Ιεράς Μονής.
Προηγουμένως το 1884 είχαν ξεκινήσει τα έργα ανακαίνισης στο ναό των «Τριών Ιεραρχών» στο Ιάσιο της Μολδαβίας.
Το 1888 το λείψανο μεταφέρθηκε για λόγους ασφαλείας στο παρεκκλήσι της μονής των Τριών Ιεραρχών.
Τοποθετήθηκε σε ασημένια λειψανοθήκη, σκεπασμένο με ύφασμα.
Στο επάνω μέρος η λειψανοθήκη είχε καπάκι και κλειδωνόταν.
Το βράδυ της 26ης προς 27η Δεκεμβρίου του 1888 το παρεκκλήσι πήρε φωτιά από μια λαμπάδα που ήταν τοποθετημένη
σε ξύλινο κηροπήγιο, που βρισκόταν δίπλα στη λειψανοθήκη.
Ευτυχώς οι μαθητές του διδασκαλείου της μονής την αντιλήφθηκαν, φώναξαν τους υπεύθυνους και αυτοί έτρεξαν σε βοήθεια.
Μπήκαν στο παρεκκλήσι και το είδαν να φλέγεται.
Από την υψηλή θερμοκρασία που είχε δημιουργηθεί έλιωσε το γυαλί από τους πίνακες των κτητόρων,
το ίδιο θερμάνθηκε και ο πολυέλαιος, αν και βρισκόταν σε απόσταση από το κέντρο της πυρκαγιάς.
Σε λίγο κατέφθασε ο μητροπολίτης Ιωσήφ Νανιέσκου και οι αρχές της πόλης, με επικεφαλής το νομάρχη Λέων Νεγκρούτσι
και το γενικό εισαγγελέα Ιασίου, οι οποίοι κατέγραψαν στα πρακτικά το θαύμα της διάσωσης του λειψάνου.
Ιερός Ναός Τριών Ιεραρχών-Ιάσιο.
Το μέρος που βρισκόνταν το λείψανο της Αγ.Παρασκευής πριν την φωτιάΑπό ένα γράμμα που στάλθηκε στον επίσκοπο Μελχισεδέκ Στεφανέσκου του Ρόμαν[13] μαθαίνουμε ότι κάηκε ολόκληρο
το ξύλο της λειψανοθήκης χωρίς να πειραχτούν τα ρούχα της.
Οι φλόγες περιτύλιξαν το καπάκι, το οποίο έπεσε στο σώμα της, αλλά το σώμα δεν έλιωσε.
Η φωτιά που είχε περιτυλίξει τη λειψανοθήκη έκαψε και το κάτω μέρος της και έφθασε έως το μικρό στρώμα
που ήταν γεμισμένο με βαμβάκι και τοποθετημένο κάτω από το σώμα της Οσίας.
Το στρώμα κάηκε στο κάτω μέρος, ενώ το βαμβάκι ελάχιστα.
Τα κάρβουνα έπεσαν πάνω στα ρούχα της χωρίς να τα λερώσουν.
Επίσης οι κέρινες σφραγίδες που βρίσκονταν στα ρούχα της και οι οποίες προέρχονταν από το Βασίλειο Λούπου ήταν ακέραιες.
Πήραν το άγιο λείψανο, το έβαλαν στη λειψανοθήκη με την οποία είχε αρχικά μεταφερθεί από την Κωνσταντινούπολη
και την τοποθέτησαν στο Άγιο Βήμα του ιδίου παρεκκλησίου, που δεν είχε φτάσει η φωτιά.
Αργότερα τοποθετήθηκε σε καινούργια λειψανοθήκη κατασκευασμένη από ξύλο κυπαρισσιού, σκεπασμένη με ασήμι,
δώρο του Λούπου Μποτέζ από το Φαλτιτσένι και από δωρεές πιστών, σύντομα μεταφέρθηκε στο νέο Καθεδρικό ναό
όπου βρίσκεται μέχρι σήμερα.
********Ήταν καλοκαίρι του 1947[14] και δεν έφτανε η μεγάλη δυστυχία που προκάλεσε ο πόλεμος, έπεσε και μεγάλη ξηρασία,
η οποία δυσκόλεψε τη ζωή. Oι πιστοί ζήτησαν επίμονα να γίνει λιτανεία με το ιερό λείψανο σ’ όλη τη Μολδαβία.
Η λιτανεία πραγματοποιήθηκε σε δύο φάσεις. Πρώτα στο νομό Ιασίου (από τέλος Μαΐου μέχρι 10 Ιουνίου) και μετά στους νομούς
Vaslui, Roman, Bacau, Neamt, Baia, μέχρι τέλος Αυγούστου.
Επισκέφθηκαν ενορίες, συμμετείχαν ιερείς με επικεφαλής τον αρχιμανδρίτη Θεόκτιστο Αραπάσου, μετέπειτα πατριάρχη Ρουμανίας.
Το ιερό λείψανο, αφού πέρασε από αρκετές τοποθεσίες όπως: Roman, Piatra Neamt, Targu Neamt, παρέμεινε στη μονή Neamt
δύο μέρες και αναχώρησε για Leghin, Piping, Vanatori, Neamt, Baraia, Rasca με στάση στην εκεί μονή.
Από εκεί αναχώρησαν γιαBaia, Falticeni, όπου παρέμεινε μία νύχτα στο ναό της «Κοιμήσεως Θεοτόκου», κατόπιν πήγε στα χωριά
Radaseni, Malini, και στη μονή Slatina. Οι ηλικιωμένοι από το χωριό Radaseni, διηγούνται:
«Όταν η λιτανεία σταμάτησε στο χωριό μας, βγήκαμε όλοι ντυμένοι με τα καλύτερά μας ρούχα, με λάβαρα και άνθη,
για να προϋπαντήσουμε την προστάτιδα της Μολδαβίας. Αφού προσευχηθήκαμε με δάκρυα ελπίδας και το ιερό λείψανο
προχώρησε για τη μονή Slatina. Μαζεύτηκαν σύννεφα πάνω από το χωριό και έβρεξε».********Αμέτρητα τα αφιερώματα των απανταχού πιστών τα οποία προσφέρονται στην Οσία για τα πολλά της θαύματα και ευεργεσίες.
Από αυτές τις προσφορές και τα αφιερώματα των πιστών κτίστηκε και ο ναός της οσίας Παρασκευής στους Επιβάτες,
με το μυθικό για την εποχή ποσόν των 12.000 φράγκων.
Ήταν ο πιο επιβλητικός ναός εκτός Κωνσταντινουπόλεως σε ολόκληρη την Ανατολική Θράκη.
Αφιερώματα πρόσφεραν οι χριστιανοί και από άλλες περιοχές και προπαντός οι κάτοικοι της Καλλικράτειας,
αλλά εμείς θα αρκεστούμε σε ορισμένα.
Ενδεικτικά παραθέτουμε τρεις διαθήκες από την Καλλικράτεια, τις οποίες εξέδωσε ο Πασχάλης Βαλσαμίδης στο βιβλίο
του Περί Θράκης[15] και οι οποίες μεταξύ άλλων περιείχαν αφιερώματα για το ναό της Οσίας Παρασκευής στην Καλλικράτεια.
Την πρώτη, με ημερομηνία 25 Αυγούστου 1900, της Ιωαννίδας Ντουντού Στεφάνου, τη συνέταξε στο σπίτι του ο διευθυντής
των σχολείων της Καλλικράτειας Νικόλαος Σταμίδης· άφηνε στην εκκλησία της Οσίας μία χρυσή λίρα Τουρκίας.
Η δεύτερη, του Θεόδωρου Θωμά, συντάχθηκε στο σπίτι του στις 29 Μαΐου 1906 από το διευθυντή της Αστικής Σχολής
της Καλλικράτειας Αθανάσιο Γάγαλη· άφηνε στο ναό πέντε χρυσές λίρες Τουρκίας.
Και η τρίτη, του κτηματία Βασιλείου Στεφάνου Ραλλίδη, συντάχθηκε στις 8 Ιουνίου 1906 στην αίθουσα του ναού
της οσίας Παρασκευής ενώπιον των ιερέων της Κοινότητας Ζαχαρία, Ιεροκλή και Ιωάννη·
άφηνε στο ναό δέκα χρυσές λίρες Τουρκίας.
Εκατοντάδες στρέμματα χωράφια αφιερώθηκαν από κατοίκους των Επιβατών και Καλλικράτειας στους ναούς
που είχαν αναγείρει προς τιμήν της Οσίας.
Από τα έσοδα των ναών οι ιερείς ασκούσαν φιλανθρωπικό έργο, ιδίως τον χειμώνα με συσσίτια σε φτωχούς.
Χιλιάδες είναι τ’ αφιερώματα των απανταχού πιστών στην Οσία.
Η Ασπασία Π. Βαλλή από τους Επιβάτες για την ανέγερση της νέας εκκλησίας της Οσίας Παρασκευής στους Επιβάτες
το έτος 1885, αφιέρωσε 800 χρυσές λίρες Τουρκίας.
Η Αφεντούλα Δημητρίου Χατζόγλου αφιέρωσε στην εκκλησία της Οσίας Παρασκευής στους Επιβάτες αγρούς 150 στρέμματα.
Ο Αθ. Παπαδόπουλος – Κεραμεύς προτού ανακαλύψει το βίο της οσίας Παρασκευής στέκεται σ’ ένα σημαντικό έγγραφο
για το ναό της στους Επιβάτες:
«Διά δε τον ναόν αυτής σώζεται, κατά την χειρόγραφον Νομικήν συναγωγήν του Δοσιθέου (φ.100), ανέκδοτον πατριαρχικόν
σιγγίλλιον του 1677 έτους».
Το πατριαρχικό έγγραφο είναι σημαντικό για την ιστορία και τοπογραφία των Επιβατών.
Σ’ αυτό διαπιστώνουμε ότι και πολύ πριν το 1677 υπήρχε ναός στους Επιβάτες που τιμόταν στο όνομα της Οσίας.
Το πατριαρχικό σιγίλιο που έχει μεταφερθεί σε απόδοση νεοελληνική, μεταξύ άλλων, αναφέρει και τα εξής:
«Διονύσιος ελέω Θεού αρχιεπίσκοπος ΚωνΙπόλεως, Νέας Ρώμης και Οικουμενικός Πατριάρχης[16].
*********»0ι ναοί τυγχάνουν θείο δίκαιο και μένουν απαλλαγμένοι από κάθε ανθρώπινη δουλεία…
Ο μητροπολίτης Σηλυβρίας Άνθιμος κίνησε αγωγή εναντίον των μοναχών της μονής της Παναγίας Καμαριωτίσσης στη νήσο Χάλκη,
γιατί οι μοναχοί ιδιοποιήθηκαν την εκκλησία της Επαρχίας του της αγίας Παρασκευής στους Επιβάτες…
Αυτή η εκκλησία δεν είναι σταυροπηγιακή, ούτε τίποτα άλλο που να δικαιολογεί την εξουσία της μονής.
Ανέκαθεν ο ναός ήταν ενοριακός και ανήκε στη μητρόπολη Σηλυβρίας.
Ρωτήσαμε τους μοναχούς και κάποιους που τους συμπαραστάθηκαν αν έχουν κάποια έγγραφα που να εξουσιοδοτούν τη Μονή.
Αυτοί απάντησαν ότι δεν έχουν τέτοια έγγραφα…
Αλλά κάποιος Διαμαντής, δυνατός και αγέρωχος άντρας από τους Επιβάτες, ο οποίος είχε τους αρχιερείς της μητροπόλεως
του χεριού του και έκανε ό,τι ήθελε, είτε για αισχροκέρδεια, είτε για άλλο κακό σκοπό παραχώρησε το ναό στη Μονή…
Οι πατέρες έδιναν λίγα χρήματα στους αρχιερείς.
Μ’ αυτό τον τρόπο κράτησαν την εκκλησία στην κατοχή τους και θεωρούσαν τον αρχιερέα ξένο…
Χάρη των ιερών κανόνων, στην αταξία αυτή και ιεροσυλία βάζουμε τέλος και αποφασίζουμε συνοδικώς,
ο ναός της Αγίας Παρασκευής στους Επιβάτες, να βρίσκεται στη δικαιοδοσία της εκάστοτε μητρόπολης Σηλυβρίας,
οι δε μοναχοί ν’ αποχωρήσουν ως ξένοι και αλλότριοι[17] και να μη μετέχουν με κανένα τρόπο σε αυτήν…
Όποιος σταθεί αντίθετος και δεν πειθαρχήσει στη συνοδική απόφαση, αν είναι ιερέας να παύεται…».
Η οσία Παρασκευή ήταν για τους πιστούς των Επιβατών και της Καλλικράτειας κάτι ανάλογο με την Παναγία.
Η ευσέβεια και η ευλάβεια που είχαν γι’ αυτήν ήταν πάρα πολύ μεγάλη.
Βρισκόταν στο επίκεντρο της ζωής τους, αλλά όχι μόνο σ’ αυτούς,
γιατί και η Σηλυβρία και τα γύρω χωριά στην εορτή της την τιμούσαν και έκαναν μεγάλο πανηγύρι[18].ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ
1. Βίος Οσίας, Σακκίδου, ό.π., σ. 26.
2. Βίος Οσίας, Σακκίδου, ό.π., σ. 28.
3. Στη νήσο Θάσο, στην κωμόπολη Θεολόγος, υπάρχει ιερός ναός αφιερωμένος στις δύο αγίες, την αγία Παρασκευή τη Ρωμαία και την οσία Παρασκευή τη Νέα. Ο ναός κτίστηκε το 1833 και πανηγυρίζει στη μνήμη των δύο αγίων, της Παρασκευής της Ρωμαίας 26 Ιουλίου και της Παρασκευής της Νέας στις 14 Οκτωβρίου. Σε χειρόγραφο κώδικα του 1841, υπάρχει ακολουθία που γράφηκε από τον αγιορείτη μοναχό Ιάκωβο, κατόπιν αίτησης των αρχόντων της κωμόπολης Θεολόγος, Ματθαίου Ιωαννιτίδου και Λουρέντζου Χατζηιωάννου, με τη συνδρομή του ηγουμένου της ιεράς μονής Φιλοθέου Αγίου Όρους Βαρθολομαίου, φέρει δε τον τίτλο: «Ασματική Ακολουθία της οσίας μητρός ημών Παρασκευής της Νέας της εξ Επιβατών και της εκ Ρώμης Παλαιάς Παρασκευής. Επαυξηθείσα και πλουτισθείσα μετά λιτής, καθισμάτων και κανόνων ετέρου, εις απάρτισιν εορτής τελείας, του εορτάζεσθαι εν τω ναώ αυτών κειμένω κατά την νήσον Θάσον, εν τη κώμη του Θεολόγου. Προσετέθη δε και Παράκλησις εις τας δύο ομού ίνα ψάλληται εν τε τη μνήμη αυτών, και εις τους πάσχοντας ασθενείς, προς θεραπείαν αυτών. Αιτήσει μεν των εντιμοτάτων προυχόντων της αυτής θεοσώστου κώμης Θεολόγου, κυρίου Ματθαίου Αναγνώστου Ιωαννιτίδου και κυρίου Λουρέντζου Αναγνώστου Χατζηϊωάννου εις αΐδιον αυτών μνημόσυνον. Προστασία δε και σπουδή του οσιωτάτου Γέροντος της ιεράς Βασιλικής τε και πατριαρχικής μονής Φιλοθέου κυρίου κυρίου Βαρθολομαίου, δαπάνη αυτών. Εγράφη δε ο βίος και των δύο αγίων Παρασκευών ίνα αναγιγνώσκηται προς ωφέλειαν των πιστών εν ταις μνήμαις αυτών, πόνω δε Ιακώβου μοναχού. Εν έτει σωτηρίω αωμδ΄, 1844. Εν τω Αγιωνύμω Όρει του Άθωνος.». Ο υμνογράφος γι’ αυτές αναφωνεί: «Δεύτε την δυάδα την θαυμαστήν, τιμήσωμεν ύμνοις, την εκ Ρώμης Παρασκευήν, και των Επιβατών συνώνυμον την νέαν, της Θάσου μέγα κλέος και αντιλήπτορας». Όπως αναφέρει η Σ. Δ. Λάμπρου, στην ακολουθία της οσίας Παρασκευής ο μοναχός Ιάκωβος αντιγράφει την ακολουθία του Μελετίου Συρίγου προβαίνοντας σε λίγες τροποποιήσεις και προσθήκες. Αντίγραφο της χειρόγραφης ακολουθίας της έχει δοθεί από το συνταξιούχο εκπαιδευτικό Π. Τσολακόπουλο, κάτοικο Καβάλας, ο οποίος συνέγραψε μελέτη Ο Βίος και τα Θαύματα της Οσίας Παρασκευής της Επιβατινής, Καβάλα 1998. Βλ. περισσότερα για τη λατρεία στις δύο Παρασκευές αγίες της κωμόπολης Θεολόγος Θάσου, στο βιβλίο της Λάμπρου, Η Οσία Παρασκευή Επιβατηνή, σσ. 111-114.
4. Βίος Οσίας, Σακκίδου, ό.π., σ. 20-30
5. Βίος Οσίας, Σακκίδου, ό.π., σ. 29
6. Βίος Οσίας, Σακκίδου, ό.π., σ. 29.
7. Μ. Μαραβελάκης – Απ. Βακαλόπουλος, «Προσφυγικές εγκαταστάσεις στην περιοχή της Θεσσαλονίκης», σ. 431, Θεσσαλονίκη 1954, επανέκδοση 1993.
8. Ο κύριος όγκος των Επιβατηνών προσφύγων εγκαταστάθηκε σε δύο κυρίως μέρη: στην περιοχή Θερμαϊκού (Μπαχτσέ-τσιφλίκι) σήμερα Νέοι Επιβάτες, και στην περιοχή Κάτω Καϊλάρια (Πτολεμαΐδα). Στην Πτολεμαΐδα κατέφυγε και ο μεγαλύτερος όγκος των προσφύγων από το γειτονικό χωριό με τους Επιβάτες Εξάστερο. Εδώ ως πρώτο ναό χρησιμοποίησαν ένα εγκαταλελειμμένο τζαμί, αφού πρώτα έριξαν το μιναρέ και έχτισαν κωδωνοστάσιο και έδωσαν στο ναό το όνομα του Αγίου Στεφάνου, προστάτη του Εξάστερου. Οι Επιβατηνοί πικράθηκαν, διότι πίστευαν ότι ο ναός θα έπρεπε να τιμάται και στο όνομα της Οσίας Παρασκευής. Για την Οσία ορίστηκε ένα προσκυνητάρι, όπου άναβε καντήλι στην εικόνα της που έφεραν από τους Επιβάτες. Στο ναό του Αγίου Στεφάνου μετέφεραν ιερά κειμήλια από το ναό της Οσίας Παρασκευής, όπως: η εικόνα της Οσίας, τα ασημένια καράβια που αφιέρωσε ο διασωθείς καπετάνιος, τα άγια ποτήρια, το ευαγγέλιο, εικόνες του τέμπλου, το παγκάρι, η κολυμβήθρα κ.ά. Στα εγκαίνια του τρίτου κατά σειρά ναού το 1988 – οι δύο προηγούμενοι γκρεμίστηκαν – ο τότε μητροπολίτης Φλωρίνης, Πρεσπών και Εορδαίας, π. Αυγουστίνος Καντιώτης ικανοποίησε το δίκαιο αίτημα των Επιβατηνών. Με επικεφαλής τον ιεροψάλτη του ναού Σάββα Χατζησάββα συγκέντρωσαν υπογραφές με το αίτημά τους και τις παρέδωσαν στο γέροντα π. Αυγουστίνο. Στις 25 Σεπτεμβρίου ο π. Αυγουστίνος ανήγγειλε: «Βαπτίζεται σήμερα ο ιερός ναός στο όνομα τον Αγίου Στεφάνου και της Οσίας Παρασκευής της Επιβατηνής». Νικηφόρος Μανάδης, Ογδοντάχρονα και εικοσάχρονα ιερού ναού Αγίου Στεφάνου και Οσίας Παρασκευής Επιβατηνής Πτολεμαΐδας, Πτολεμαΐδα 2004.
9.Κατίνας Βέικου-Σεραμέτη, Επιβάτες εικόνες που δε σβήνουν, Ξάνθη 1951, σελ. 194 & 195. (χ/ φον εν τω Ιστορ. Λεξικώ Ν. Ελλην. Γλώσσης, αρ. 658, σελ. 3).
10. Βλέπε περισσότερα Mitropolia Moldovei Si Bucovinei, Η οσία Παρασκευή – Η οδηγός των προσκυνητών – Ησαΐας Λ. Μαραντίδης, Οσία Παρασκευή η Νέα, ακολουθία και βιογραφία, έκδοση I. Ν. Οσίας Παρασκευής Ν. Καλλικράτειας (χωρίς χρονολογία).
11. Βλέπε περισσότερα Mitropolia Moldovei Si Bucovinei, Η οσία Παρασκευή – Η οδηγός των προσκυνητών – Ησαΐας Λ. Μαραντίδης Οσία Παρασκευή η Νέα, ακολουθία και βιογραφία, έκδοση Ι. Ν. Οσίας Παρασκευής Ν. Καλλικράτειας (χωρίς χρονολογία).
12. Θρησκευτική και Ηθική Εγκυκλοπαίδεια, τόμος 10ος, ό.π., σσ. 47-48. – Επίσης, Ανάλεκτα Bollandiana 20 (1901) 481.
13. Γράμμα από ένα φίλο του επισκόπου Μελχισεδέκ Στεφανέσκου του Ρόμαν με ημερομηνία 7 Ιανουαρίου 1889. Η οσία Παρασκευή – Η οδηγός των προσκυνητών, ό.π., σ. 69.
14. Η οσία Παρασκευή – Η οδηγός των προσκυνητών, ό.π., σσ. 120-121.
15. Π. Βαλσαμίδης, Περί Θράκης, επιστημονική περιοδική έκδοση, τόμ. 1ος, Ξάνθη 2001.
16. Βλέπε ολόκληρο το πρωτότυπο πατριαρχικό σιγίλιο για το ναό της οσίας Παρασκευής στο παράρτημα.
17. Ελληνικός Φιλολογικός Σύλλογος Κων/πόλεως, Αρχαιολ. Επιτροπή, παράρ. του ΙΖ΄ τόμου, εν Κωνσταντινουπόλει 1886, σσ. 71-72.
18. Βλέπε, Παναγιώτης Ε. Τσολακόπουλος, ο βίος και τα θαύματα της οσίας Παρασκευής της Επιβατηνής, Καβάλα 1998
Πηγή: Ἀθανασίου Δ. Κουμπαρούλη. Ὁσία Παρασκευὴ ἡ Νέα ἐξ Ἐπιβατηνῶν. Ἡ Προστάτιδα τῶν Βαλκανίων. Βίος καὶ Γραμματεία. Ἐκδοτικὸς Οἶκος ἀδελφῶν Κυριακίδη. Σέλ. 59-75.
proskynitis
