ΑΟΡΑΤΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ

[rose]

Σύγχρονοι Άγιοι και Γέροντες μιλούν για το πάθος του καπνίσματος.





1) Άγιος Σιλουανός Αθωνίτης
Το 1919, ο άγιος Σιλουανός ο Αθωνίτης, πέρασε από τη Ρωσία, όπου και επισκέφθηκε διάφορες μονές.
Σ’ ένα από τα ταξίδια του με τραίνο, καθόταν απέναντι από ένα έμπορο. Αυτός άνοιξε μπροστά του μια ταμπακιέρα και του προσέφερε τσιγάρο «φιλικά», ίσως ειρωνικά, αφού ο άθεος κομμουνισμός είχε ήδη επικρατήσει, μα πάνω απ’ όλα δοκιμαστικά για το φρόνημα του ασκητού.
Ο άγιος Σιλουανός ευχαρίστησε το συνεπιβάτη του και αρνήθηκε την προσφορά.
Τότε ο έμπορος ρώτησε αν ο λόγος της άρνησης ήταν η θεώρηση του καπνίσματος ως «αμαρτία». Πρόσθεσε δε, ότι κατ’ αυτόν το κάπνισμα βοηθάει στην πολυάσχολη ζωή, αφού είναι αναγκαίο να σταματάει κανείς την ένταση στην εργασία και να αναπαύεται για λίγα λεπτά. Επίσης ανέφερε ότι διευκολύνει την επαγγελματική ή τη φιλική συνομιλία και γενικά τη ροή της ζωής. Συνέχισε δε, να προσθέτει και άλλα πλεονεκτήματα του καπνίσματος για να πείσει τον ασκητή.
Ο άγιος άκουγε αμίλητος και κάποια στιγμή είπε στο συνεπιβάτη του· «Κύριε πριν καπνίσετε προσευχηθείτε κάθε φορά λέγοντας το ‘Πάτερ ημών’».
Ο έμπορος απάντησε ότι αυτό φαινόταν σ’ αυτόν ανάρμοστο.
Ο άγιος Σιλουανός τότε είπε· «Κάθε έργο προ του οποίου δεν αρμόζει η ατάραχος προσευχή καλύτερα να μη γίνεται».

Από το βιβλίο του Κων/νου Μαμμά, ιατρού χειρούργου, «Κάπνισμα; Οι επιπτώσεις του στην υγεία και οι τρόποι διακοπής του», Αθήνα 2009, σελ. 93

2) Αγιος Ιωάννης της Κροστάνδης
«Ο άνθρωπος έχει διαστρέψει την ηδονή των αισθήσεων.Για την όσφρηση και την γεύση ανακάλυψε έναν βρωμερό και πικρό καπνό που τον τραβάει σχεδόν συνεχώς στο στήθος του.Έτσι χαλάει τον αέρα εντός και εκτός της κατοικίας του και διαποτίζεται ο ίδιος από αυτήν την βρώμα.Ο καπνός που καταπίνουν κάνει κακό όχι μόνο στην υγεία αλλά και στην λεπτότητα της συναίσθησης της καρδιάς,κοινωνόντας σ'αυτήν τον σαρκικό χαρακτήρα,την χοντράδα της και την υποδούλωση των αισθήσεων


3) Άγιος Αμβρόσιος της Όπτινα
Ένας μανιώδης καπνιστής από την Αγια Πετρούπολη, ο Αλέξιος Στεπάνοβιτς Μαγιόρωφ, άρχισε κάποτε να αισθάνεται τις επιζήμιες συνέπειες του καπνίσματος στην υγεία του.
Οι πολλές συμβουλές και παραινέσεις των φίλων του αποδείχθηκαν μάταιες. Τελικά το έτος 1888 ο Αλέξιος Στεπάνοβιτς κατέφυγε στην βοήθεια του στάρετς Αμβροσίου και με επιστολή του ζήτησε να του υποδείξει τον τρόπο που θα καταπολεμήσει το πάθος του.

Σε γράμμα του με ημερομηνία 12 Οκτωβρίου 1888 ο όσιος Αμβρόσιος απάντησε στον Αλέξιο Μαγιόρωφ τα εξής: «Γράφεις ότι δεν μπορείς να κόψης το κάπνισμα!
Αυτό που είναι αδύνατο για τον άνθρωπο, είναι δυνατό με τη βοήθεια του Θεού. Το μόνο που χρειάζεται είναι να αποφασίσεις με σταθερότητα να απαλλαγής απ' αυτό, αφού αναγνωρίζεις την ζημία που προξενεί στην ψυχή και στο σώμα σου. Διότι ο καπνός εξασθενίζει την ψυχή, αυξάνει και δυναμώνει τα πάθη, σκοτίζει το νου και καταστρέφει σιγά-σιγά τη σωματική υγειά με έναν αργό θάνατο. Ταυτόχρονα οι πνευματικές ασθένειες της οξυθυμίας και μελαγχολίας εμφανίζονται στην ψυχή σαν συνέπεια του καπνίσματος. Σε συμβουλεύω να χρησιμοποίησης πνευματική θεραπεία για την καταπολέμηση του πάθους σου.

Να κάνης λεπτομερή εξομολόγηση όλων των αμαρτιών που διέπραξες από την ηλικία των επτά χρόνων έως σήμερα και να μεταλάβεις τα Άχραντα Μυστήρια. Κάθε μέρα να διαβάζεις όρθιος ένα ή περισσότερα κεφάλαια του Ευαγγελίου. Μόλις αρχίζει να εμφανίζεται η αποθάρρυνση και η απελπισία, να διαβάζεις και πάλι μέχρι να περάσει. Αν ξαναεμφανισθεί, άρχισε πάλι την μελέτη του Ευαγγελίου. Ή, αν θέλεις, πήγαινε σε κάποιον απομονωμένο χώρο και κάνε τριάντα τρεις εδαφιαίες μετάνοιες σε ανάμνηση της επίγειας ζωής του Κυρίου και προς τιμή της Αγίας Τριάδος».

Μόλις έλαβε το γράμμα ο Αλέξιος Στεπάνοβιτς το διάβασε και «άναψε ένα τσιγάρο», όπως εξηγεί ο ίδιος σε ιδιόγραφο σημείωμά του.
«Άρχισα να το καπνίζω, αλλά ένιωσα ξαφνικά ένα φοβερό πονοκέφαλο και μια απέχθεια προς το καπνό του τσιγάρου. Εκείνο το βράδυ δεν κάπνισα. Την επόμενη ημέρα τέσσερις φορές άρχισα να καπνίζω μηχανικά και από συνήθεια. Δεν μπορούσα όμως να καταπιώ τον καπνό, γιατί με έπιανε δυνατός πονοκέφαλος. Έτσι έκοψα το κάπνισμα με ευκολία.

Τα δυο προηγούμενα χρόνια δεν είχα μπορέσει να απαλλαγώ από το κάπνισμα, όσο κι αν είχα πιέσει τον εαυτό μου. Παρ` όλο που η υγεία μου επιδεινώθηκε σοβαρά, συνέχισα να καπνίζω γύρω στα 75 τσιγάρα την ημέρα. Όταν λοιπόν άρχισα να αισθάνομαι άρρωστος και ανίκανος να ξεριζώσω το πάθος μου, ακολούθησα τις συμβουλές των φίλων μου και κατέφυγα στο στάρετς Αμβρόσιο. Με ειλικρινή μετάνοια του ζήτησα να προσευχηθεί για μένα. Αργότερα, όταν πήγα να τον ευχαριστήσω, ο πατήρ Αμβρόσιος άγγιξε με το ραβδί του το κεφάλι μου που πονούσε και από εκείνη τη στιγμή δεν αισθάνομαι πια κανενός είδους πονοκέφαλο.

(Αγιορείτικη Μαρτυρία. Τριμηνιαία έκδοση Ιεράς Μόνης Ξηροποτάμου, Τεύχος 6)

4) Γέροντας Ιλαρίωνας Αργκάτου
-Γέροντα το κάπνισμα είναι πάθος,είναι αμαρτία;
-Όταν καπνίσεις μία φορά είναι αμαρτία,εαν το κάνεις συνέχεια γίνεται πάθος.Γιατί;Επειδή είναι κάτι που δεν ταιριάζει στην ανθρώπινη φύση.Δεν είναι όπως το φαγητό.Είναι κάτι επιπλέον και δεν μπορείς να είσαι και με τον Θεό και με το κάπνισμα.
Έρχονται πιστοί να εξομολογηθούν και μου λένε ότι νηστεύουν και ότι προσεύχονται.''Ναι, τους λέω, αλλά όλα αυτά τα γεμίζετε με καπνό''.Πρέπει να είσαι ελευθερος από οτιδήποτε και εαν είσαι ελευθερος από οτιδήποτε είσαι ελευθερος και από το κάπνισμα.
...Πολλοί άγιοι, στους οποίους φανερώθηκε η κόλαση, αισθάνθηκαν εκεί μία μυρωδιά πολύ άσχημη. Σε άλλους αγίους ο ψυχοκτόνος έχθρός τους έφερε πειρασμούς υπό την μορφή πολύ άσχημων μυρωδιών, τόσο άσχημων που δεν μπορούσαν να σταθούν στον τόπο που βρισκόνταν. Όταν όμως εμφανίστηκαν σε αυτούς άγγελοι φωτός αυτοί δεν έβγαζαν από την μύτη τους φωτιές και καπνούς.

Κρίμα για τα παιδιά που πρέπει να αναπνέουν τον γεμάτο καπνό αέρα από τα τσιγάρα των γονιών τους.Αυτά μένουν στο σπίτι με δαίμονες και όχι με γονείς,αφού μόνο οι δαίμονες βγάζουν από την μύτη και από το στόμα καπνό.Αυτό το περιγράφει καλύτερα ο Άγ.Αντώνιος όταν διηγείται πως του εμφανίστηκε ο διάβολος.''Έλεγε, πως πολλές φορές φαίνονται όπως φανέρωσε ο Κύριος τον διάβολο εις τον Ιώβ, λέγοντας του:
«Λάμπουν τα μάτια του ως είδος εωσφόρου — σαν ήλιος χαραυγής.
Από το στόμα του πηδούν λαμπάδες αναμμένες κι' εκσφενδονίζονται φωτιάς κομμάτια, απ' τα ρουθούνια του βγαίνει καπνός, όπως από καμίνι που σιγοκαίγεται με -πυρακτωμένα κάρβουνα.
Είναι η ψυχή του θράκα αναμμένη και φλόγα βγαίνει απ' το στόμα του»
Έτσι και εσείς, δίπλα στους δαίμονες, θα δώσετε λόγο για την άσχημη μυρωδιά με την οποία γεμίσατε τους συνανθρώπους σας και τα προβλήματα υγείας που τους προκαλέσατε.
Καπνιστή.Όταν έρχεται ο διάβολος και σου λέει ''πάρε ένα τσιγάρο ακόμη''να σκεφτείς πόσο ωραία είναι η ζωή και πόσο κακό κάνει το τσιγάρο και να σκεφτείς ότι μπορεί μετά από μία ώρα η ψυχή σου να βρεθεί μπροστά στον Χριστό και να σου ζητήσει τον λόγο γι'άυτήν την αμαρτία.Σταμάτα το τσιγάρο και προσευχήσου,προσευχήσου ξανά και ξανά.
Και εσείς που δεν καπνίζεις,μην αμαρτάνεις ούτε εσύ.Μην κατακρίνεις και μην κατηγορείς όταν βλέπεις έναν δούλο του τσιγάρου,ούτε με την σκέψη σου.Εαν είναι φίλος ή συγγενής σου πλησίασε τον και συμβούλευσέ τον.Μην επιμένεις και μην γίνεσαι ενοχλητικός για να μην σε μισήσει ο καπνιστής.Ξέρεις πως θα τον βοηθήσεις καλύτερα;Προσευχήσου γι αυτόν συνεχώς.
*****
-Πάτερ τι συμβαίνει με αυτούς που καπνίζουν;
-Σε αυτούς που καπνίζουν έρχονται οι δαίμονες και καπνίζουν τον χιτώνα του βαπτίσματος με τον καπνό της κόλασης.Οι δαίμονες θα φέρουν μαρτυρία για τον καπνό που κάπνισε κάποιος και στην κόλαση οι καπνιστές θα βρίσκονται στον καπνό.Αυτό που τους αρέσει εδώ στη γη θα το έχουν και εκεί αλλά θα βασανίζονται.Η αίσθηση της ευχαρίστησης θα εξαφανιστεί.Αυτό που σου προκαλούσε ευχαρίστηση στην γη εκεί θα σε βασανίζει.Σου άρεσε ο καπνός του τσιγάρου όσο ζούσες,αιώνια θα πνίγεσαι στον καπνό.
*****
-Πάτερ γιατί το κάπνισμα είναι αμαρτία αφού η Αγία Γραφή δεν αναφέρει τίποτα;
-Η αμαρτία του καπνίσματος ισοδυναμεί με την αυτοκτονία.Αυτοκτονείς επειδή δηλητηριάζεις το σώμα σου με καπνό,τα κύτταρα αδυνατίζουν και πεθαίνεις πριν την ώρα σου.Εαν αρρωστήσεις από καρκίνο του πνεύμονα εξαιτίας του καπνίσματος,μόνος σου και συνειδητά προκαλείς την ασθένεια και επισπεύδεις τον θάνατό σου.


5) Γέροντας Θεόφιλος Παραιάν
-Οι χριστιανοί ομολογούν και πιστεύουν στην ανάσταση των νεκρών.Πώς λοιπόν να περιφρονήσουμε το σώμα με το οποίο θα αναστηθούμε;
Κάποιοι μαθητές μου ομολόγησαν ότι παράτησαν το πάθος του καπνίσματος όταν πηγαίνοντας σε κάποιο μοναστήρι άκουσαν έναν δαιμονισμένο να φωνάζει:«Δεν θέλω λιβάνι,θέλω καπνό από τσιγάρο»!
Ο γέροντας Θεόφιλος Παραιάν έλεγε ότι δεν αφήνει τους καπνιστές να κοινωνήσουν και ούτε δεν τους διαβάζει την συγχωρητική ευχή.(Καθηγ.Λαουρέντσιου Ντουμίτρου)


6) Γέροντας Σοφρώνιος του Έσσεξ
-Ο γέροντας Σοφρώνιος του Έσσεξ δεν τόνιζε το πάθος αυτό περισσότερο από τα άλλα πάθη.Θυμάμαι ερχόνταν στο μοναστήρι μία Γαλλίδα που είχε γίνει ορθόδοξη.Καμία φορά έβγαινε έξω για να καπνίσει κάποιο τσιγάρο.Μετά μου έλεγε:«Αισθάνομαι σαν μία πόρνη,πώς να ξεφύγω από τον καπνό;»Το ήθελε πολύ.Τότε της είπα
(πιστεύω ότι της το είπε και ο γέροντας Σοφρώνιος):
«Άφησέ το αυτό τώρα.Έχεις άλλα προβλήματα»Εκείνη την εποχή είχε διάφορα προβλήματα και το κάπνισμα ήταν ένα πρόσθετο βάρος επειδή ήθελε να το κόψει.
Τελικά αυτή και άλλοι πολλοί το έκοψαν.Δεν είναι απαραίτητα αυτό το πρώτο βήμα.Το πρώτο βήμα είναι να πλησιάσεις τον Θεό.Να επιθυμείς να είσαι κοντά Του.Εαν ξέρεις ότι ο Θεός σε αγαπάει και με το τσιγάρο στο στόμα,τότε ίσως κάποια στιγμή να σου έρθει μία ιερή ντροπή,όχι μία ανθρώπινη ντροπή και να το παρατήσεις με αηδία,με αηδία ιερή και σωτήρια.
-Γνώρισα έναν Μολδαβό ο οποίος συχνά ταξιδεύει στην Ρωσία.Μου έλεγε ότι εκεί γνώρισε έναν Ρώσο γιατρό ο οποίος έχει 24 παιδιά με μία μόνο γυναίκα και υιοθέτησε και άλλα 4.Πηγαίνει συχνά στην Λαύρα του Αγίου Σεργίου του Ράντονεζ.Εκεί έχει ένα κελί δικό του.Όταν μπαίνει στο κελί μένει μέσα για 4 ημέρες χωρίς φαί,χωρίς ποτό.Κανείς δεν ξέρει τι κάνει εκεί.'Οταν βγαίνει από εκεί νομίζει ότι πέρασαν δέκα λεπτά.Η εκκλησία θέλει να τον κάνει ιερέα αλλά εκείνος αρνείται.Και έχει μία προσευχή τόσο δυνατή που μία φορά έκανε κάποιους εξορκισμούς με προσευχές απλές που ούτε οι ιερείς δεν μπορούσαν να κάνουν.Μετά από τις προσευχές αυτές βγαίνει έξω και καπνίζει κανένα τσιγάρο.Συγνώμη, με αυτό δεν θέλω να πω ότι επικροτώ το κάπνισμα,αλλά ωστόσο ας υπάρχει καποια ισορροπία.
Πρώτα να αγαπήσει κάποιος τον Θεό και όλα τα άλλα θα προστεθούν.(Μαρτυρία του ιερομ.Ραφαήλ Νόικα)


7) Γέροντας Διονύσιος της Κολιτσού
Όταν τα πάθη αρχίζουν να ριζώνουν στον άνθρωπο,τότε αυτός λέέι:''τώρα είναι αδύνατο να γλυτώσω,να απαλλαχθώ''.Όχι δεν είναι δύσκολο.
Θέληση χρειάζεται. Όταν έχεις θέληση και πίστη στον Θεό όλα είναι δυνατά.Εδώ σε εμάς εργάζονταν ένας μάστορας ο οποίος εχτιζε ένα κελάκι στην ακροθαλασσιά.....
Τα χρόνια εκείνα πηγαίναμε για ψάρεμα.Κάθε κελάκι είχε την βάρκα του και βγαίναμε για ψάρεμα. Εαν περίσσευε κάτι το πουλούσαμε για να ζήσουμε, ήταν μεγάλη φτώχεια τότε,δεν είναι όπως τώρα που στο Άγιο Όρος υπάρχουν όλα τα αγαθά.
Αυτός λοιπόν κάπνιζε τουλάχιστον δύο πακέτα την ημέρα.Μία μέρα του είπα:
-Βρε Λευτέρη μην καπνίζεις άλλο σε παρακαλώ
-Πάτερ,δεν μπορώ να το αφήσω.
Συνεχώς άναβε και έσβηνε τσιγάρα.Μία μέρα χρειάστηκε να πάω στην Θεσσαλονίκη για κάτι εξετάσεις στο μάτι μου.Τότε ήταν επικίνδυνο να πας στην Θεσσαλονίκη,ο δρόμος δεν ήταν καλός.Πήρα από την Ιερισσό μία κούρσα για την Θεσσαλονίκη.Όλοι εκεί μέσα κάπνιζαν.Η ατμόσφαιρα ήταν αποπνιχτική.μεταξύ των επιβατών ήταν και ο Λευτέρης,εκείνος που κάπνιζε δύο πακέτα την ημέρα.Ήταν ο μόνος που δεν είχε τσιγάρο στο στόμα του!Έκπληκτος τον ρώτησα
-Λευτέρη εσύ δεν καπνίζεις
-Όχι
-Όχι;Σε ποιόν τα λες αυτά
-Δεν καπνίζω πια.Κατάλαβα ότι με βλάπτει και το έκοψα
-Και πώς τα κατάφερες;
-Αφού είμαι άνδρας και αποφάσισα να το κόψω.Στην αρχή ήταν δύσκολο,υπέφερα.Αλλά επειδή είπα ότι είμαι άντρας,κράτησα τον λόγο μου.Δόξα τω Θεώ.Άσε τους άλλους να καπνίζουν.Εγώ δεν το έχω ανάγκη πια!
Βλέπεις τι παει να πει αποφασιστικότητα.Είπε είμαι άντρας και θα το κόψω.Όταν κάποιος το αποφασίζει μπορεί να κόψει κάθε πάθος.

8) Γέροντας Κλεόπας
Έρχεται στην εξομολόγηση ένας ηλικιωμένος και μου λέει:
Πάτερ βάλε μου έναν σκληρό κανόνα,επειδή δεν μπορώ να αφήσω το κάπνισμα
-Γέρο ασε το τσιγάρο γιατί θα πας στην κόλαση
-Πάτερ το συνήθισα,δεν μπορώ να το αφήσω.
-Γέρο πρόσεχε γιατί ο θάνατος είναι κοντα.
-Θέλω να το αφήσω αλλά δεν ξέρω πως
-Αν δεν μπορείς να αφήσεις την αμαρτία,πώς θα υπομείνεις τις φλόγες της κολάσεως;
-Φοβάμαι την κόλαση αλλά δεν μπορώ να αφήσω το κάπνισμα.
Είχα εκεί κοντά ένα κηροπήγιο και ένα αναμμένο χοντρό κερί
-Έλα εδώ.Κράτα το δάκτυλό σου στο αναμμένο κερί!
-Όχι,όχι δεν μπορώ.
-Κράτα το εκεί
Του πήρα τότε το χέρι και το κρατούσα εγώ
-Δεν μπορώ πάτερ με καίει
-Κράτα το εκεί αδελφέ!Μόλις θα σε πειράξει ο διάβολος θα βάζεις το χέρι σου στο κερί!Θέλεις να πας στην κόλαση;Εκεί δεν έχει κεριά.Έχει ολόκληρους φούρνους,εκατομμύρια φορές πιο δυνατούς από αυτό.Βάλε το χέρι στο κερί μέχρι να καεί.Θα δούμε τότε εαν θα έχεις όρεξη για να καπνίσεις!
-Ναι,πάτερ έτσι θα κάνω.όσο ζω δεν θα ξαναβάλω τσιγάρο στο στόμα μου
-Και αν σε υποδουλώσει κανένα άλλο πάθος να μην πάρεις το χέρι σου από την φωτιά μέχρι να θυμηθείς τις φωτιές της κολάσεως.Και ο κανόνας σου είναι ο εξής''Θα λες Κύριε Ιησού Χριστέ...και θα βάζεις το χέρι σου στο κερί.Να δούμε τότε εαν θα επιθυμείς αυτές τις βρωμιές.
http://proskynitis.blogspot.gr/2011/12/ ... -1998.html

9) Όσιος γέροντας Αρσένιος Μπόκα
-Ἂν εἶναι καπνιστὴς ὁ ἐξομολογούμενος τὸν λύνετε;
-Ἐγὼ τὸν λύνω. Ἀλλὰ δὲν μοῦ λέγει «Εἶμαι καπνιστής». Δὲν λέγει ἔτσι, ἀλλὰ «Ἤμουν καπνιστής». Ἡ λέξις «εἶμαι» σημαίνει συνέχεια. Βασίζομαι σὲ μία ἐξήγηση ποὺ τοῦ δίνω ὅσον ἀφορᾶ τὴν σοβαρότητα τῆς ἁμαρτίας. «Ἀντιλαμβάνεσαι παιδί μου, ὅτι τὸ κάπνισμα ἐργάζεται ὕπουλα γιὰ νὰ σὲ καταστρέψει. Αὐτὸ τὸ πάθος θὰ σὲ καταστρέψει αἰφνιδίως. Λοιπόν, πρέπει νὰ τὸ ἀφήσεις, διότι μὲ φέρνεις κι ἐμένα στὴν θέση νὰ σὲ λύνω -ψευδῶς, ἀλλὰ δὲν θὰ τὸ κάνω ἂν δὲν σταματήσεις τὸ τσιγάρο». Καὶ μοῦ λέγει: «Κατάλαβα πάτερ».
Βέβαια κατάλαβε γιὰ ἐκείνη τὴν ὥρα. Μπροστά μου ἀποφασίζει νὰ τὸ κόψει καὶ μακάρι νὰ μποροῦσε νὰ μὴν ἁμαρτήσει πάλι.
Εἶναι ἀλήθεια, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὑπολογίζουμε τὶς αὐθόρμητες ἀποφάσεις. Ὅμως καὶ δὲν πρέπει νὰ σταματᾶμε τὴν μετάνοιά του ἐκείνη τὴν ὥρα ποὺ λέγει πὼς θὰ διορθωθεῖ. Ἡ τακτική μου εἶναι νὰ εἶμαι ὅσο μπορῶ ἀνεκτικός, ἀλλὰ νὰ καταδικάζω ὁπωσδήποτε τὴν ἁμαρτία καὶ νὰ πείθω κι αὐτὸν νὰ στρέφεται ἐναντίον της. Ἂν ὁ ἴδιος μισῆ τὴν ἁμαρτία του, τότε εἴμεθα σὲ καλὸ δρόμο. Τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ θὰ τὸν βοηθήσει.
*****

«Όσους έκλεβαν τους ανακάλυπτε,τις βαμμένες γυναίκες τις μάλωνε,τους καπνιστές τους προέτρεπε να σταματήσουν το κάπνισμα.Στους ιερείς που κάπνιζαν έλεγε:
«Αφού κοινωνάτε έχετε το Χριστό μέσα σας,είστε φορείς του Χριστού,εσείς όμως βάζετε στο στόμα του Χριστού τσιγάρο!
Καίτε τον Χριστό και έτσι θα καείτε και εσείς (Ιερομόναχος Δομέτιος για τον Όσιο πατέρα Αρσένιο Μπόκα)
http://proskynitis.blogspot.gr/search/l ... E%BA%CE%B1

10) Γέρονας Ιουστίνος Πίρβου
Αντίθετα με την Ελλάδα,στους ναούς μας δεν θα δείτε τους πιστούς να καπνίζουν στα προαύλια των ναών δίπλα από τους ιερείς.Όταν βγήκα από την φυλακή(σ.σ.εννοεί τις κομμουνιστικές φυλακές)πήγα στο Άγιο όρος με σκοπό να μείνω εκεί.Ο πρώτος μοναχός που συνάντησα κάπνιζε.Τότε αποφάσισα να μην μείνω στο Άγιο Όρος και να γυρίσω στην Ρουμανία.Φυσικά στην Ελλάδα υπάρχουν άνθρωποι εκλεκτοί και άνθρωποι της προσευχής,αλλά θεωρούν το κάπνισμα κάτι το φυσιολογικό,ούτε καν θέτουν το ζήτημα εαν είναι αμαρτία.(Γέροντας Ιουστίνος Πίρβου)
http://proskynitis.blogspot.gr/search/l ... E%BF%CF%85


11) Γέροντας Παύλος Νικηταράς
Ο Γέροντας Παύλος για την μάστιγα του καπνίσματος έγραψε ένα φυλλάδιο το οποίο και διέμεινε ο ίδιος σε όλα τα πνευματικά του παιδιά και σε όσους τον επισκέπτονταν στην Πάτμο. Με τον τρόπο αυτό ασκούσε πολλές φορές την ποιμαντική του σ’ όλα τα μήκη και πλάτη του κόσμου. ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΕΙΝΑΙ ΜΕΓΑΛΗ ΑΜΑΡΤΙΑ Όποιος καπνίζει, αυτοκτονεί, παραβαίνει την εντολή του Θεού: «Ου φονεύσεις».

Φυματίωση, καρδιοπάθειες, καρκίνοι, νευρασθένειες, κιρρώσεις του ήπατος είναι τα αποτελέσματα του πάθους του καπνίσματος. Αποτελεί πληγή εθνική.
Η Ελλάς έχει το προβάδισμα από όλα τα κράτη της Ευρώπης. Αν τα δισεκατομμύρια που σπαταλούν οι Έλληνες καπνιστές διετίθεντο δια τους πτωχούς της πατρίδος μας, δεν θα υπήρχε πτωχή οικογένεια. Είναι πάθος, το οποίον καταστρέφει και την σωματικήν και την πνευματική υγείαν. Αυτό τονίζει σε ολιγοσέλιδο σοφό βιβλίο του ο καρδιολόγος Αθανάσιος Αβραμίδης. Το κάπνισμα, ο Άγιος του αιώνος μας Νεκτάριος Πενταπόλεως, το ονομάζει «πορνεία του στόματος», ο δε άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης «λιβάνι του διαβόλου».

Ο Αββάς Πυτιρίων στο Γεροντικό αναφέρει ότι, δια να εκδιώξη κανείς τους δαίμονας, πρέπει πρώτα να κυριαρχήσει στα πάθη του κι έπειτα και οι δαίμονες φεύγουσι. Όπως τα δαιμόνια, λέγει ο Κύριος, δεν εξέρχονται από τον άνθρωπον παρά μόνον δια προσευχής και νηστείας , κατά τον ίδιο τρόπο εξέρχεται και το πάθος αυτό, με θερμή προσευχή και νηστεία που φέρνει την οικονομία κι αυτή τροφοδοτεί την ελεημοσύνη. Έτσι φυγαδεύεται το κακό αυτό που υποδουλώνει άνδρες και γυναίκες. Μητέρες που καπνίζουν, διαιωνίζουν την νευρασθένεια εις το έθνος μας. Γεννούν παιδιά νευρασθενικά κι η πληγή αυτή καταντά μάστιγα της οικογενείας κα της κοινωνίας γενικώτερον. Το κάπνισμα με την νικοτίνην που περιέχει, γίνεται αφορμή των ναρκωτικών, της μάστιγος αυτής που θερίζει την νεολαίαν μας.

Ορθόδοξοι Χριστιανοί, ελευθερωθείτε από το πάθος αυτό! Με το παράδειγμά σας θα ωφελήσετε τους αδελφούς σας. Έπειτα, όπως ανωτέρω ετονίσθη, είναι θέμα υγείας. Πλησιάζει περίπου αιώνας που ο σατυρικός ποιητής Σουρής έγραφε: «Ο έτη τεσσαράκοντα μηδέποτε καπνίσας και το μη εκδαπανώμενον κατ’ έτος εκτοκίσας τοιούτο κτήμα αποκτά και υγείας δέκα έτη στον βίον του προσθέτει». Αν έζη σήμερον, ασφαλώς θα έλεγεν όχι μόνον δέκα έτη, αλλ’ ότι 40 έτη στον βίον του προσθέτει.

Χωρίς θυσία και αγώνα δεν επιτυγχάνεται τίποτα απολύτως. Ούτε το κάπνισμα, ούτε άλλο πάθος πολεμείται. Προσπάθεια χρειάζεται, να βιάσωμεν τον εαυτόν μας να κόψη το κάπνισμα, έχοντες υπ’ όψιν «η Βασιλεία του Θεού βιάζεται και βιασταί αρπάζουσιν αυτήν» . Είναι ανάγκη να συνειδητοποιήσωμεν ότι το κάπνισμα είναι αμαρτία μεγάλη. Εγώ σαν πνευματικός, εις τους καπνιστάς που έρχονται στην εξομολόγησιν, ως άλλην ποινήν τους ορίζω την αποφυγήν του καπνίσματος και μερικοί, πραγματικώς μετανοημένοι μου προσφέρουν το τελευταίο πακέτο τους. Εύχομαι οι ολίγες αυτές γραμμές μου να εύρουν θέσιν εις τας καρδίας πιστών ανθρώπων, ούτως ώστε να βελτιωθή η σημερινή κατάστασις που δημιουργεί πολλές οικογένειες δυστυχισμένες.

Έπειτα, ας μην λησμονήσωμεν και τον Θείον παράγοντα: Βοηθεί ο Θεός όσους με πίστιν επικαλούνται την βοήθειάν Του! «Πάντα δυνατά τω πιστεύοντι» βεβαίωσεν ο Κύριός μας. Η θέλησίς μας και η Χάρις του Θεού θα συντελέσουν εις την καταπολέμησιν του πάθους αυτού που θεωρείται πράγματι μεγάλη αμαρτία. Σε μια πνευματική του κόρη που περίμενε παιδί και κάπνιζε, τη συνεβούλευε να σταματήσει αμέσως το τσιγάρο. Σε κάποια επιστολή του της έγραφε: «Καλά έκανες και σταμάτησες το κάπνισμα, Θεού φώτισις, διαφορετικά θα έφερνες στον κόσμο ένα νευρασθενικό παιδί» . Κάποτε ρώτησε το Γέροντα κάποιο πνευματικό του παιδί για το κάπνισμα.

Κι ο Γέροντας απήντησε: «Και τώρα έρχομαι στο θέμα του καπνίσματος, αν το ξέρεις είναι μεγάλη αμαρτία, στην αρχή νεκρώνει τα νεύρα, αλλά κατόπιν κάνει χειρότερο κακό στον οργανισμό μας. Όσοι έρχονται και εξομολογούνται στο κελλί μου με ειλικρινή μετάνοια, μου αφήνουν το τελευταίο πακέτο τους και τα δείχνω εις όσους καπνιστές εξομολογούνται . Κάποια άλλη φορά σε άλλη επιστολή του ο Γέροντας συνεβούλευε κάποιο πνευματικό του παιδί: «Ας παύση το κάπνισμα, είναι μεγάλη αμαρτία. Θα κάμης κακό στον εαυτό σου και μάλιστα σ’ αυτή την ηλικία!
Θα μετανοήσης, όταν θα είναι αργά».
http://www.orthmad.gr/node/89

12) Γέροντας Παίσιος
Ήρθε κάποτε από την Γερμανία στο Καλύβι ένας πατέρας, που το κοριτσάκι του είχε αρχίσει να παραλύη. Οι γιατροί το είχαν ξεγράψει. Ήταν ο καημένος τελείως απελπισμένος. «Κάνε κι εσύ μια θυσία, του είπα, για την υγεία του παιδιού σου. Να κάνης μετάνοιες, δεν μπορείς· να προσευχηθής, δεν μπορείς, εντάξει. Πόσα τσιγάρα καπνίζεις την ημέρα;». «Τεσσεράμισι κουτιά», μου λέει. «Να καπνίζης ένα κουτί, του λέω, και τα χρήματα που θα έδινες για τα υπόλοιπα να τα δίνης σε κανέναν φτωχό».
«Να γίνη, Πάτερ, καλά το παιδί, μου λέει, και εγώ θα το κόψω το τσιγάρο». «Ε, τότε δεν θα έχη αξία· τώρα πρέπει να το κόψης· πέταξε το τσιγάρο, του λέω. Δεν αγαπάς το παιδί σου;». «Εγώ δε αγαπώ το παιδί μου; Από τον πέμπτο όροφο πετιέμαι κάτω για την αγάπη του παιδιού μου», μου λέει. «Εγώ δεν σου λέω να πεταχτής από τον πέμπτο όροφο κάτω, θα αφήσης το παιδί σου στον δρόμο κι εσύ θα χάσης την ψυχή σου. Εγώ σου λέω να κάνης κάτι εύκολο. Να, πέταξε τώρα τα τσιγάρα!».
Με κανέναν τρόπο δεν ήθελε να τα πετάξη. Και τελικά έφυγε έτσι και έκλαιγε! Πως να βοηθηθή αυτός ο άνθρωπος; Ενώ όσοι ακούν βοηθιούνται.
*****
Μια άλλη μέρα ήρθε ένας που αγκομαχούσε από την πεζοπορία. Κατάλαβα ότι κάπνιζε πολύ και του είπα: «Βρε ευλογημένε, γιατί καπνίζεις τόσο; Θα πάθης κακό». Μόλις ξελαχάνιασε και μπόρεσε να μιλήση, μου είπε: «Η γυναίκα μου είναι πολύ άρρωστη και κινδυνεύει να πεθάνη. Σε παρακαλώ, κάνε μια προσευχή να γίνη κανένα θαύμα. Οι γιατροί σήκωσαν τα χέρια». «Την αγαπάς την γυναίκα σου;», τον ρωτάω. «Την αγαπώ», μου λέει. «Τότε γιατί δεν κάνεις κι εσύ κάτι, για να την βοηθήσης; Αυτή έκανε ό,τι μπορούσε, οι γιατροί έκαναν ό,τι μπορούσαν, και τώρα έρχεσαι εδώ, για να μου πης να κάνω κάτι και εγώ, να προσευχηθώ, για να βοηθήση ο Θεός. Εσύ όμως τι έκανες, για να βοηθηθή η γυναίκα σου;». «Τι μπορώ να κάνω εγώ, Γέροντα;», με ρωτάει. «Αν σταματήσης το κάπνισμα, του λέω, η γυναίκα σου θα γίνη καλά». Σκέφθηκα ότι, αν ο Θεός δη ότι δεν συμφέρει πνευματικά στην γυναίκα του να γίνη καλά, τουλάχιστον θα γλιτώση αυτός από το κακό που κάνει το τσιγάρο. Ύστερα από έναν μήνα ήρθε χαρούμενο να με ευχαριστήση. «Γέροντα, σταμάτησα το κάπνισμα, μου είπε, και η γυναίκα μου έγινε καλά». Μετά από ένα διάστημα ξαναήρθε αναστατωμένος να μου πη ότι ξανάρχισε κρυφά να καπνίζη και η γυναίκα του έπεσε πάλι βαριά άρρωστη. «Το φάρμακο τώρα το ξέρεις, του είπα. Κόψε το τσιγάρο».
*****
Για να κόψεις το τσιγάρο πρέπει να κάνεις πολλή προσευχή.
Επίσης να γεμίσεις στραγάλια ένα άδειο πακέτο και κάθε φορά που θα αισθάνεσαι την ανάγκη να καπνίσεις, να βάζεις ένα στραγάλι στο στόμα σου.


Εάν το κάπνισμα ήταν από τον Θεό,τότε ο άνθρωπος θα ήταν εξοπλισμένος με έναν καπνοδόχο(π.Βησαρίωνας Γιοργκουλέσκου)

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ-ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΚΕΙΜΕΝΩΝ-http://proskynitis.blogspot.gr/2011/12/blog-post_300.html


Προσευχή για Πάθη και Καταστροφικές Εξαρτήσεις (Αλκοολισμός, Κάπνισμα κ.α.)
Τοῦ Ἁγίου Ἀρσενίου τοῦ Καππαδόκη.
viewtopic.php?f=13&t=35&p=60173#p60173






Εύχομαι, και προσεύχομαι ολόψυχα στον Ιησού Χριστό μας, για όλους τους αδελφούς μας εν Χριστώ, να αισθανθούν την χαρά της απελευθέρωσης από την σκλαβιά του καπνίσματος ...
για να βγούν από την "καταχνιά", σε ένα φωτεινό ηλιόλουστο κόσμο.......

[Εφραίμ]

Η ΟΔΟΣ ΚΑΘΑΡΣΕΩΣ, ΦΩΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΘΕΩΣΕΩΣ ΚΑΙ Ο ΑΛΛΟΣ ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ

Του Μητρ. Καισαριανής, Βύρωνος και Υμηττού Δανιήλ
Από το ένθετο της Δημοκρατίας για την Ορθοδοξία

Τη δεύτερη Κυριακή της Νηστείας της Αγίας και Μεγάλης Τεσσαρακοστής τιμάμε τον μεγάλο θεολόγο Πατέρα του 14ου αιώνα άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά (1269-1359 μ.Χ.), Αρχιεπίσκοπο Θεσσαλονίκης, τον διδάσκαλο και υπέρμαχο του ησυχασμού, που υπερασπίσθηκε την ορθόδοξη πνευματική παράδοση και ζωή, αντιτασσόμενος στις απόψεις του μοναχού Βαρλαάμ του Καλαβρού.

Ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς και ο εκ Καλαβρίας μοναχός Βαρλαάμ συγκρούσθηκαν κατά το πρώτο ήμισυ του 14ου μ.Χ. αιώνα για πολύ σημαντικά θεολογικά θέματα.

Στο σύντομο αυτό σχόλιό μας θα περιορισθούμε σε ολίγα για ένα από τα ζητήματα της διενέξεως αυτής, που είναι γνωστή ως Ησυχαστικές έριδες της διαφοράς ανάμεσα στη θεολογία και τη φιλοσοφία.

Ο μοναχός Βαρλαάμ, επηρεασμένος από τον αριστοτελισμό της εποχής του (14ος αιώνας) κατά την οποία είχε αρχίσει να εξαπλούται μέγα ουμανιστικό ρεύμα, πίστευε βαθύτατα στην αξία της κλασικής παιδείας, χωρίς βεβαίως να αρνείται την πίστη στον Θεό. Διδάσκοντας φιλοσοφία στην Κωνσταντινούπολη υπεστήριζε ότι με τη σοφία και τη γνώση ο άνθρωπος δύναται να επιτύχει την ηθική καθαρότητά του, να τελειοποιηθεί, να θεωθεί. Ουσιαστικώς θεωρούσε ότι ήταν ανωφελής η ασκητική ζωή των μοναχών, η προσευχή, η εγκράτεια, η άσκηση των αρετών και όλος ο πνευματικός αγώνας.

Δίδασκε ότι αυτά δεν συμβάλλουν στην τελείωση του ανθρώπου. Νόμιζε ότι η πίστη δεν ήταν αρκετή για να απαλλάξει τον νου των ανθρώπων «αγνοίας και ψευδών δοξασμάτων» και μάλιστα, έστω και αν έφθανε κανείς στην πατερική «απάθεια», ήταν αδύνατο να φθάσει στην τελειότητα και αγιότητα, αν μη «πανταχόθεν το ειδέναι συλλέξει μάλιστα εκ της καθ’ Ελληνας παιδείας». Οι απόψεις του βασίζονταν στην παράδοξη αντίληψη ότι η ανθρώπινη γνώση είναι δώρο Θεού ομότιμο της δι’ αποκαλύψεως γνώσεως, που δόθηκε στους Προφήτες και τους Αποστόλους.

Αντίθετα, ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς υποστήριζε ότι υπάρχουν δύο σοφίες, η μία που ικανοποιεί τις ανάγκες του κοσμικού βίου και τη διανοητική περιέργεια και η άλλη που οδηγεί στη σωτηρία. Η διάκριση αυτή δικαιολογείται από την ύπαρξη διπλών δώρων του Θεού, από τα οποία άλλα είναι φυσικά, που δίδονται σε όλους τους ανθρώπους, και άλλα υπερφυσικά και πνευματικά, που δίδονται στους καθαρούς και τους αγίους.

Ο θεοφώτιστος Πατέρας δίδασκε ότι η φιλοσοφία εισάγει τον άνθρωπο στη γνώση των όντων και μάλιστα μερικώς, επειδή τα πάθη της αμαρτίας σκότισαν το διορατικό του ανθρώπου, ο οποίος φιλοσοφών στηρίζεται σε πιθανολογίες και εικασίες, που δημιουργούν αντιφάσεις και διαφωνίες. Σ’ αυτό οφείλεται το ότι η μία φιλοσοφική θεωρία ανατρέπει την άλλη και η νεότερη την προηγούμενη. Το έργο της θεολογίας είναι το ύψιστο των δώρων του Θεού στον άνθρωπο, που αποκτάται με την άσκηση. Η δωρουμένη από τον Θεό γνώση και σοφία είναι ασυγκρίτως ανώτερη από αυτήν της φιλοσοφίας και της επιστήμης. Η θεολογία αποκαλύπτει στον άνθρωπο τον Θεό, την ανθρώπινη φύση και, τέλος, την πνευματική κατάστασή του.

Η Εκκλησία συνοδικώς απέρριψε τις απόψεις του Βαρλαάμ και αποδέχτηκε και επεκύρωσε με Συνοδικές Αποφάσεις του 1341, 1347, 1351 τη διδασκαλία του θεοφόρου Πατρός, που ερμήνευσε απλανώς την πνευματική παράδοση της Εκκλησίας μας, όπως βιώθηκε και παραδόθηκε από τους θεοφόρους Πατέρες μας, ως οδός καθάρσεως, φωτισμού και θεώσεως του ανθρώπου.


Πηγή: http://www.agioritikovima.gr/eipan/18884-i-odos-kathareο

[rose]

Στον αόρατο πόλεμο....θώρακας η προσευχή "Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με", θώρακας η μετάνοια, τα δάκρυα, η συντριβή, η ταπείνωσις, η Θεία Λειτουργία, η Θεία Λατρεία, η Ιερά Εξομολόγησις με συναίσθηση και συντριβή και η συμμετοχή μας στα Πανάγια σωστικά μυστήρια. Στο Ποτήριον της ζωής.
Πρωτοπρεσβυτέρος π. Στεφάνος Αναγνωστοπούλος.



Πριν αρχίσουμε, να πούμε κάτι σχετικό από το μαρτυρολόγιο της Αγίας Μαύρας.
Δαιμονικοί πειρασμοί πολιορκούσαν αυτήν την μεγαλομάρτυρα Μαύρα, γύρω στο 283 μ.Χ. Καθώς αργοπέθαινε πολύ βασανιστικά πάνω στο Σταυρό για την πίστη της στο Χριστό. Εννιά ολόκληρα μερόνυχτα έμεινε σταυρωμένη πριν παραδώσει την ψυχή της στα χέρια του Κυρίου, όπως άλλωστε και ο σύζυγός της Άγιος Τιμόθεος, που ο ένας ενίσχυε τον άλλον στη βασανιστική αυτή πορεία, αφού ήσαν κρεμασμένοι και καρφωμένοι για εννιά ολόκληρες μέρες.

Την πρώτη νύχτα που προσηύχετο με πόνο ψυχής και σώματος η Αγία Μαύρα, για να δώσει υπομονή και αγωνιστικό κουράγιο και σ’ αυτήν και στον σύζυγό της, βλέπει ξαφνικά να την ζυγώνει ένας άνθρωπος χαμογελαστός. Με παιδιάστικη όψη που κρατούσε στα χέρια του ένα ποτήρι γεμάτο μέλι και γάλα. Το πλησίασε στα χείλη της και της είπε γλυκά :
-Πάρτο και απόλαυσέ το, για σένα τόφερα, θα σε τονώσει.
Μα η Αγία που προσηύχετο αδιαλείπτως, δεν έσπευσε να δεχτεί αυτήν την προσφορά, και ρώτησε:
- Ποιος είσαι;
- Α, ο άγγελος του Θεού είμαι.
-Αν είσαι τέτοιος που λες, έλα να κλάψουμε μαζί και να προσευχηθούμε στον Χριστό, που πέθανε για μας πάνω στο Σταυρό.
Εκείνος έκανε πως δεν κατάλαβε και γύρισε την συζήτηση αλλού.
- Ξέρεις κάτι; της λέει. Βλέποντας εσένα και τον άντρα σου πάνω στο Σταυρό, δίχως τροφή και νερό σε λυπήθηκα, θα τα καταφέρεις άραγε να συνεχίσεις;
Της έβαλε μέσα δίλλημα τώρα.
- Θα αντέξεις στα βασανιστήρια; Θα αντέξεις αυτήν την αιμορραγία του σώματος, του αίματος και των τόσο δυνατών πόνων;
- Ποιος σε έστειλε να μου τα πεις αυτά, τον ρώτησε εκείνη, με ασφαλώς με αδύνατη φωνή. Δεν ξέρεις ότι με την υπομονή και την προσευχή σιγά σιγά τώρα μαζί με τον άντρα μου πορευόμαστε προς τον ουρανό;

Και δίχως να πει τίποτε άλλο άρχισε να προσεύχεται λέγοντας "Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησέ με και σώσε με με τη Χάρη Σου, Συ που είσαι ο μόνος αληθινός Θεός."
Είδε τότε τον άγνωστο επισκέπτη να στρέφει το πρόσωπό του προς την Δύση και να γίνεται άφαντος. Κατάλαβε, ο άγγελος δεν ήταν παρά ένας μοχθηρός δαίμονας που είχε έλθει αυτές τις τελευταίες στιγμές, για να την κλονίσει στην πίστη της, να την παραπλανήσει.

Σε λίγο όμως, ή άλλη μέρα, την επισκέφθηκε κάποιος άλλος. Αυτός την πήρε τάχα στα χέρια του, και την έφερε σ’ ένα πλατύ ποτάμι. Ανάμεσα στις όχθες αυτού του ποταμιού κυλούσε πάλι μέλι και γάλα.
- Σκύψε και πιες όσο λαχταράς, της ψιθύρισε ο καινούργιος αυτός δήθεν ευεργέτης. Είσαι ξερή πλέον από τη δίψα. Ακόμα και ο Κύριος πάνω στο Σταυρό φώναξε «Διψώ».
Στην δελεαστική του αυτή προσφορά, αυτή αποκρίθηκε:
- Δεν πρόκειται να γευθώ νερό ή άλλο ποτό, αν τα χείλη μου δεν ακουμπήσουν στο Ποτήρι του Εσταυρωμένου Ιησού Χριστού, διότι έχει μέσα σ’ αυτό το Αίμα Του που προσφέρει ζωή, αιώνια ζωή.

Ο άγνωστος έσκυψε στο ποτάμι, άπλωσε τις παλάμες του και ήπιε. Αμέσως όμως το μέλι και το γάλα χάθηκαν από μπροστά της, το ποτάμι κατέβαζε λάσπη πλέον, μια λάσπη κόκκινη, κοκκινόμαυρη από αίμα και σάπιο χώμα. Την ίδια στιγμή ο δαίμονας εξαφανίστηκε, και η Αγία ξαναβρέθηκε κρεμασμένη στο Σταυρό της.
Μία φοβερή απάτη του δαίμονος, και .. πότε; την ημέρα την ενάτη της σταυρώσεώς της. Και πριν παραδώσει την ψυχούλα της, η ευλογημένη αυτή Αγία Μεγαλομάρτυς Μαύρα στο Χριστό.

Τότε ακριβώς, μετά τις απάτες αυτές των δαιμόνων, ήλθε άγγελος Κυρίου που πλημμύρισε ολόκληρη την ψυχοσωματική της ύπαρξη, από ανέκφραστη γλυκύτητα. Με εσωτερική τη βεβαιότητα ότι αυτή η εμφάνιση ήτο μια ζωντανή πραγματικότητα. Ήταν όντως άγγελος Κυρίου, σταλμένος από το Θεό, που της απεκάλυψε τον θρόνον και τη δόξα που θα κληρονομήσουν μαζί με τον σύζυγό της Τιμόθεο στην Βασιλεία των Ουρανών.
Ασφαλώς και την δική της ψυχή, και το σύζυγό της, αυτές τις δυο ψυχές, θα τις παρέλαβε ο ίδιος ο Κύριος, συνοδευόμενος από μυριάδες αγγέλων και αρχαγγέλων, χάριν του οποίου υπέμειναν τόσα σκληρά βασανιστήρια για εννιά μέρες πάνω στο Σταυρό.
Όταν οσιακώς και μαρτυρικώς παρέδωσαν την ψυχή τους στον Κύριο, ήτανε 4 Μαΐου το 283 μ.Χ.

Αν οι δαίμονες, χριστιανοί μου, πείραξαν με διάφορες μορφές την Αγία Μαύρα, είτε για να της κλονίσουν την πίστη, είτε για να την ρίξουν με απάτη στην πλάνη, με σκοπό βέβαια τελικό να την κολάσουν, δεν θα πειράζουν όλους εμάς κάθε μέρα, που ζούμε σ’ αυτόν εδώ τον κόσμο, σ’ αυτήν την τρελή εδώ εποχή μας, και μάλιστα εμάς που είμεθα, πλήρεις παθών, αδυναμιών, κακιών, πονηριών, δηλαδή με λίγα λόγια γεμάτοι από αμαρτίες;

Γι’ αυτούς τους δαίμονες λοιπόν, θα κάνουμε λόγο. Για τη δαιμονοκρατία, την δαιμονοληψία, τα τεχνάσματα των πονηρών πνευμάτων, για το ποια είναι η δύναμή τους και από ποιόν την παίρνουν. Για τα όργανά τους, και για την άμυνα που έχει η Εκκλησία, με τους εξορκισμούς, τη νηστεία, την αγρυπνία, την προσευχή, την συμμετοχή στα Άγια Μυστήρια και την εν γένει Ευαγγελική Ορθόδοξη ζωή. Και στο τέλος, πώς καθίστανται ακίνδυνοι για τη σωτηρία μας. Όλα αυτά θα τα πούμε.
Στην ώρα τους το καθένα.

Πριν από όλα αυτά όμως είναι ανάγκη να κάνουμε μια γενική εισαγωγή για το ποιοι είναι οι δαίμονες και πως δημιουργήθηκαν.
Η Αγία Γραφή και η διδασκαλία των Πατέρων της Ορθοδόξου Εκκλησίας, μας διδάσκουν ότι οι δαίμονες ήσαν μία εκ των αγγελικών τάξεων, των ουρανίων, ασωμάτων, νοερών, αΰλων δυνάμεων. Και δημιουργήθησαν όπως όλοι οι άγγελοι. Από τον Θεόν. Από άπειρη αγαθότητα. Για να απολαμβάνουν και αυτοί ως λογικά όντα την μακαριότητα και την αιώνια δόξα Του.

Πλάστηκαν λοιπόν άκακοι και αγαθοί. Με ελευθέρα βούληση, με ελεύθερη δηλαδή θέληση. Και με ελεύθερη την επιθυμία τους. Δεν υπήρχε κανένα ίχνος κακίας, πονηριάς, και ακαθαρσίας μέσα τους, μέσα στη φύση τους. Διότι ο Θεός δημιούργησε αγγέλους, και όχι δαίμονες. Όλα τα δημιουργήματα του Θεού, άυλα και υλικά, πνευματικά και σωματικά, αόρατα και ορατά, πνευματικά και σωματικά, έμψυχα και άψυχα, επλάσθησαν καλά λίαν. Έτσι μας λέγει η Αγία Γραφή, στο πρώτο της βιβλίο της Γενέσεως, στο πρώτο κεφάλαιο.

Ο αρχηγός των δαιμόνων, ελέγετο Εωσφόρος, και το τάγμα του Εωσφορικό. Ήταν το πρώτο. Ήταν ο λαμπρότερος και ο σοφότερος από όλους τους αγγέλους. Έτσι τον έπλασε ο Θεός. Η ελευθερία με την οποίαν ήταν προικισμένος, αυτός, όπως και όλοι οι άλλοι άγγελοι, όλων των νοερών δυνάμεων, αυτή την ελευθερία, την στράβωσε, την διέστρεψε, και την οδήγησε σε αλαζονική ισοθεΐα. Υπερηφανεύθηκε δηλαδή με λίγα λόγια.

Και όλοι μας έχουμε υπερηφάνεια και εγωισμό. Μη μου πει κάποιος ότι δεν έχει... Αν δεν έχει είναι Άγιος και οφείλουμε να του βάλουμε μετάνοια.
Σκέφτηκε λοιπόν να ανέβη στο θρόνο του Θεού. Να γίνει από μόνος του Θεός, όμοιος με το Δημιουργό του. Προτίμησε λοιπόν την αυτοθέωση και την ισοθεΐα.
Ξέρετε τι λέμε καμιά φορά και μείς; «Ξέρεις ποιος είμαι εγώ; Ξέρεις ποια είμαι εγώ;»
Και θύσω τον θρόνον μου, επάνω των αστέρων του ουρανού, και έσομαι όμοιος τω Υψίστω, μας πληροφορεί ο προφήτης Ησαΐας. Και μάλιστα αυτό έγινε μέσα στο νού του, στη διάνοιά του, στη σκέψη του, στο λογισμό του. Γι’ αυτό και ο προφήτης Ησαΐας, λέγει του Εωσφόρου:
«Συ είπας εν τη διανοία Σου, ότι στον ουρανό αναδύσομαι και θύσω τον θρόνον μου, υπεράνω του ουρανού των ουρανών. Συ είπας». Σύ είπες μέσα στη σκέψη σου, στη διάνοιά σου, στο νου σου. Με αυτήν την αλαζονική σκέψη της ισοθεΐας, αυτοκαταστράφηκε και έπεσε σαν αστραπή απ’ τον ουρανό, όπως μας το βεβαιώνει και ο ίδιος ο Κύριος, όταν λέγει στους μαθητάς Του:
«Εθεώρουν τον Σατανάν ως αστραπή εκ του ουρανού πεσόντα.»
Έτσι έχασε το υψηλότατο ουράνιο αξιωμά του, και από φωτεινός αρχάγγελος έγινε σκοτεινότατος δαίμονας. Ο Εωσφόρος, Αρχισατανάς.
Παραβολικά περιγράφεται αυτή η αυτοκαταστροφή του Εωσφόρου και από τον Προφήτη Ιεζεκιήλ, που αναφέρεται στην καταστροφή του Βασιλέως της Τύρου.
Παράλληλη είναι η εικόνα, με την ίδια σημασία, γιατί έτσι την βλέπουν οι Πατέρες της Εκκλησίας μας.
Το δίνουμε σε μετάφραση: Υπερηφανεύθηκε η καρδιά σου και είπες «Θεός είμαι εγώ». – Εγώ.
Εγώ κάθισα στο θρόνο του Θεού.

Εσύ ήσουν υπόδειγμα τελειότητος και στεφάνι θεϊκής ομορφιάς. Ζούσες στην τρυφή του Παραδείσου του Αγίου Θεού. Φορούσες κάθε πολύτιμο πετράδι. Ήσουν άμεμπτος στην ζωή σου, απ’ την ημέρα που πλάστηκες, μέχρις ότου αμάρτησες. Επειδή ήσουν θεϊκά όμορφος, υπερηφανεύθηκες στην καρδιά σου. Έτσι η σοφία σου διεφθάρη, μαζί με την ομορφιά σου. Για τις πολλές σου αμαρτίες σε πέταξα στη γη.

Την πτώση του Εωσφόρου ακολούθησε και πλήθος άλλων αγγέλων που αποτελούσαν το δέκατο τάγμα, κατά τον Όσιο Πέτρο το Δαμασκηνό. Υπάρχουν αρκετές απόψεις γύρω από τα θέματα αυτά, της τάξεως των αγγέλων, αλλά μένουμε σ’ αυτό που μας λέγει εδώ ο Όσιος Πέτρος ο Δαμασκηνός, και ο Άγιος Διονύσιος ο Αρεοπαγίτης. Και έτσι με τη θέλησή τους, όλοι τους χωρίστηκαν από τον Θεό, τον Δημιουργό και Πλάστη. Έτσι δημιουργήθηκε με προσωπική ελευθερία και βούληση το τάγμα των δαιμόνων, των πονηρών πνευμάτων, των σκοτεινών δυνάμεων.

Αν και οι δαίμονες συνειδητοποίησαν αμέσως ότι με την ανταρσία τους, δεν κατόρθωσαν να γίνουν λησταί θεότητος, - το «λησταί θεότητος» το λέγει ο Τατιανός – ωστόσο δεν μετανόησαν. Παρέμειναν αντίπαλοι και εχθροί του Θεού, κατά το Ευαγγελικόν Ανάγνωσμα.
Μη μπορώντας όμως να βλάψουν τον ίδιο το Θεό, στράφηκαν εναντίον της δημιουργίας Του. Και μάλιστα εναντίον του ανθρώπου, που ήταν το τελειότερο δημιούργημα πάνω στη γη.

Έτσι, αφού έπλασε τον άνθρωπον βέβαια κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωσίν Του, έτσι με πονηρό και ύπουλο τρόπο προκάλεσε την ανθρώπινη εκείνη τραγωδία στον Κήπο της Εδέμ, με την γνωστή πτώση των Πρωτοπλάστων στην οποίαν έχουμε αναφερθεί πολλές φορές και με λεπτομέρειες.
Κατάφεραν όμως με αυτό το δόλωμα και την διαβολή – διέβαλαν τον Θεόν – με το δόλωμα της ισοθεΐας και την διαβολή - εξ ου και διάβολος – απεγύμνωσαν τον άνθρωπο απ’ την Θεία Χάρη και τον έβγαλαν από τον Παράδεισο. Και φυσικά μέχρι σήμερα το κυριότερο μέλημά τους είναι να μας κρατάνε μακριά απ’ το Θεό, εμποδίζοντας όλους μαζί και τον καθέναν από μας χωριστά, και μένα, να είμαστε μακριά από το δρόμο του Θεού, που ο Θεός μας άνοιξε με την Σταυρική Του Θυσία και με την Ευαγγελική Του διδασκαλία, με την Ανάσταση και την Ανάληψή Του.

Οι δαίμονες λοιπόν αφού έγιναν με την δική τους θέληση, - οικεία βουλήση, τονίζεται, - κακοί, μολονότι είχαν γευθεί πλούσια την Θεία Χάρη, και είχαν όλα τα αγαθά τα ουράνια και την πολλή δόξα, όπως την έχουν και σήμερα οι υπόλοιποι εκ των αγγέλων, είχαν και τη μακαριότητα, είχαν και την αγαθότητα του Θεού, τάχαν όλα, έχασαν κάθε ελπίδα μετανοίας και επιστροφής.

Λέγει ο Άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός:
Μετά γαρ την έκπτωσιν, ουκ έστιν αυτοίς μετάνοια. Ώσπερ ουδέ τοις ανθρώποις μετά τον θάνατον. Μετά την έκπτωση των αγγέλων, δεν υπάρχει μετάνοια.
Εδώ, αν ρωτήσεις, σας εμφανιστεί ένας δαίμονας, - μη γένοιτο, κάντε το Σταυρό σας,Θεός φυλάξοι - και του πείτε
- Μετανόησε βρέ να σωθείς και συ!
Θα σου πεί
–Για να μετανοήσω εγώ; Αυτός να μετανοήσει. Αυτός φταίει. Για όλα αυτός φταίει.
Έτσι λοιπόν, μετά και τον δικό μας θάνατο, μετά την δική μας κοίμηση, μετάνοια δεν υπάρχει. Γι’ αυτό ρωτάει η Γραφή, «εν τω Άδη, τις εξομολογηθήσεταί σοι;» Ποιος μπορεί να εξομολογηθεί στον Άδη; Κανένας! Και μείς το μετατρέψαμε επί το λαϊκότερο και το λέμε: «Εν τω Άδη, ουκ έστι μετάνοια».

Οι δαίμονες χριστιανοί μου, ως λογικά όντα, έχουν νου και γνώση. Ο νους τους από την πτώση τους και μετά, σκοτίστηκε τόσο πολύ, που μισεί και την αλήθεια και το φώς. Όπως «πάς ο τα φαύλα πράσσων μισεί το φως, και ουκ έρχεται προς το φως». Όποιος λοιπόν θεληματικά και διαρκώς, αγκαλιάζει την αμαρτία και ζει μ’ αυτήν, και γι’ αυτήν, μισεί την αλήθεια. Μισεί το Ευαγγέλιο, μισεί την Εκκλησία, μισεί τα Μυστήρια. Γίνεται πολέμιος, ακόμα και θεομάχος. Γι’ αυτό και ο διάβολος στην Καινή Διαθήκη, ονομάζεται πατήρ του ψεύδους, και στο βιβλίο της Αποκαλύψεως, ο «πλανών». Και όχι μόνον, αλλά ελεύθερα και με τη θέλησή τους, θέλουν μόνον το κακό, και μόνον το κακό, - μόνον το κακό. Έχουν γνώση του Θεού και αυτό τους γεμίζει φόβο. Το βεβαιώνει και ο λόγος της Αγίας Γραφής που μας λέγει ότι τα δαιμόνια «πιστεύουσιν και φρίσσουσιν». Εσείς νομίζετε ότι πιστεύετε, και γώ; Νομίζουμε δηλαδή ότι έχουμε πίστη αληθινή; μ, αμφιβάλλω. Περισσότερο πιστεύουν και φρίττουν από μας τα δαιμόνια, παρά εμείς. Αν είχαμε πίστη ως κόκκον σινάπεως, θα μετακινούσαμε βουνά, θα πετούσαμε από πάνω μας τα πάθη, τις αδυναμίες, τις κακίες και τόσα άλλα κουσούρια και ιδιοτροπίες που έχουμε μέσα μας.

Επίσης γνωρίζουν οι δαίμονες πολύ καλά ΟΛΟΚΛΗΡΗ την Αγία Γραφή. Απέξω και ανακατωτά, - όχι σαν και μας που δεν ξέρουμε ούτε ένα εδάφιο! – και την χρησιμοποιούν όπως θέλουν. Γι’ αυτό γεμίσαμε από αιρέσεις, από πλάνες και από θεομάχους. Μετά την ενανθρώπιση του Θεού Λόγου στο πρόσωπον του Ιησού Χριστού και μάλιστα μετά την Ανάστασή Του εκ νεκρών, γνωρίζουν πλέον ότι ο Θεός είναι Τριαδικός. Πατήρ, Υιός και Άγιον Πνεύμα. Και ότι υπάρχει κόλασις που ετοιμάζεται γι’ αυτούς, και Παράδεισος, γιατί δεν ζουν ακόμα στην Κόλαση... Γιατί λέει ο Κύριος «υπάγετε», στους αμετανοήτους αμαρτωλούς, θα πεί, «υπάγετε απ’ εμού κατηραμένοι στο πυρ το αιώνιον το ητοιμασμένω τω διαβόλω και τοις αγγέλοις αυτού», δεν άρχισε ακόμη την πορεία του. Γι’ αυτό και λέμε ότι η Κόλασις είναι άκτιστος και όχι κτιστή.

Μετά την ενανθρώπιση του Θεού Λόγου λοιπόν, τα γνωρίζουν όλα αυτά. Ως εκ τούτου λοιπόν, επειδή γνωρίζουν αυτοί ολόκληρη την Αγία Γραφή, - και την Παράδοση ξέρουν, - και τους Πατέρες ξέρουν, γι’ αυτό έχουμε και δαιμονική θεολογία η οποία διαστρέφει τα πάντα. Γι’ αυτό και τόση πολεμική. Ποιο εδάφιο της Αγίας Γραφής, δεν διέστρεψαν οι αιρετικοί και οι πολέμιοι της Εκκλησίας μας. Όσοι τα παρακολουθούν αυτά φρίττουν, σηκώνεται η τρίχα της κεφαλής τους. Ο Θεός να μας λυπηθεί και να μας ελεήσει. Στερούνται λοιπόν, στερείται λοιπόν μάλλον η δαιμονική θεολογία, απ’ τη Χάρη του Αγίου Θεού, από τους ανασασμούς του Αγίου Πνεύματος, απ’ τις άκτιστες ενέργειες του Θεού, από τη Θεία Δόξα και από το Άκτιστο Φώς.

Μετά την πτώση τους οι δαίμονες, και αφού έγιναν πονηρά πνεύματα, η γνώση τους και η σοφία τους έγινε δαιμονιώδης. Αυτό το λέει ο Απόστολος Ιάκωβος. Δαιμονιώδης η σοφία και η γνώσις των δαιμόνων. Γι’ αυτό και λένε οι Πατέρες της Εκκλησίας μας «νους εξτάς του Θεού», νους ο οποίος έφυγε απ’ τον Θεόν, ή δαιμονιώδης καθίσταται ή κτηνώδης. Ή δαιμονίζεται ο νους μας, ή ζωοποιείται. Γίνεται κτήνος, ζώο. Άγριο θηρίο. Γι’ αυτό και οι γνώσεις τους είναι ατελείς και περιορισμένες γιατί, γιατί οι γνώσεις τους έχουν σχέση μέχρι το σήμερα. Μέχρι αυτή τη στιγμή που μιλάμε. Για το τι θα γίνει ύστερα από μια ώρα δεν το ξέρουν. Δεν γνωρίζουν οι δαίμονες τα μέλλοντα. Επομένως λοιπόν, να αποφεύγουμε τους ψευδοπροφήτας, έτσι; Και τα μέντιουμ, και τους αστρολόγους, και τους πνευματιστάς, γιατί πολλοί από σας και πολλοί από μας, παίρνουμε περιοδικά και ασχολούμεθα με την αστρολογία, τι γράφει για μας. Ανάλογα βέβαια με τον αστερισμό που γεννηθήκαμε, ε; Κάνουμε και τέτοιες κουταμάρες οι χριστιανοί, και δεν τις εξομολογούμεθα που δηλώνει ΑΠΙΣΤΙΑ στο Θεό! Και πίστη στα δαιμόνια. Αυτό δηλώνει! Μη λέμε και «δεν είναι τίποτα»!

Οι προβλέψεις λοιπόν που κάνουν οι δαίμονες, είναι καταστρεπτικές για τον άνθρωπο, και μας λέγει ο Όσιος Πέτρος πάλι ο Δαμασκηνός ότι στις Ευαγγελικές εντολές προτρέπει ο διάβολος την παρακοή. Στη μετάνοια, προτρέπει την αναβολή, «έλα καημένε! Πάμε μεθαύριο, την άλλη, την παράλλη, τον άλλο μήνα, δεν βλέπεις ο καημένος, είναι κουρασμένος, και πονάν τα πόδια του, το κεφάλι του, η μέση του, πώς θα πάς τώρα! αντε να εξομολογηθείς τώρα, να τον βαρύνεις και συ περισσότερο!» Αλλά μετάνοια, όχι να πάμε να κάνουμε συζήτηση! Μιλάω για μετάνοια! Και μετάνοια δεν έχουμε. Με συγχωρείτε που χτυπάω το χέρι μου, αλλά δεν έχουμε μετάνοια!
Στις προϋπάρχουσες προφητείες δημιουργεί ψευδοπροφήτες. Παραμερίζει και σπιλώνει όσους από μας τέλος πάντων από τους κληρικούς παντός βαθμού και οσιοτάτους μοναχούς Αγιορείτες Πατέρες και αλλού, εργάζονται λίγο το θέλημα του Θεού, λοιπόν, τους σπιλώνει με τη συκοφαντία και στη θέση τους προβάλλει ψευδοαποστόλους και ψευδοπροφήτας, γιατί έχουμε γεμίσει και από αυτούς, αντί για τους απλούς, τους ευλαβείς και με ταπεινό φρόνημα λειτουργούς του Υψίστου, οι δαίμονες σπρώχνουν τους χριστιανούς στους ψευδοπροορατικούς, στους πλανεμένους, και στους διαβεβλημένους. Αυτά κατά τον Όσιο Πέτρο τον Δαμασκηνό, όχι δικά μου…

Ένα είναι το βέβαιον, ο Σατανάς με την ατελή γνώση που έχει, απ’ το σκοτάδι της ανταρσίας και της υπερηφάνειας που τον έχει υπερκαλύψει, δε γνωρίζει το εξής, δεν γνωρίζει την φύση του ανθρώπου. Αυτό το κατ’ εικόνα και το καθ’ ομοίωσιν του διαφεύγει. Το τριμερές της ψυχής επίσης. Και πολύ περισσότερον βέβαια δεν γνωρίζει την φύση εκείνου του ανθρώπου που βαπτίζεται Ορθόδοξος Χριστιανός. Ούτε μέσα στο βάθος βάθος της καρδιάς του ανθρώπου μπορεί να εισέλθει όπου βασιλεύει η Χάρις μετά το Άγιον Βάπτισμα. Ούτε και από πιο πάθος νικιέται η ψυχή μας, το ξέρει.

Προσβάλλει το νου μας, μας βάζει κακούς λογισμούς, πονηρούς, αισχρούς, εμπαθείς δηλαδή, φιληδονίας, φιλαργυρίας, κενοδοξίας, κατακρίσεως, φθόνου, ζήλειας, - υπάρχει κανένας που να μην ζηλεύει; εγώ πάντως ζηλεύω – αλλά αγνοεί παντελώς αν θα θερίσει ή δεν θα θερίσει τους καρπούς της αμαρτίας. Οπότε και επιμένει στην προσβολή, και περιμένει, διότι ο διάβολος δεν νυστάζει.. δεν κοιμάται, περιμένει, και συνεχώς μας βομβαρδίζει με ένας είδος λογισμό, και λέμε πολλές φορές στον πνευματικό «μου έχει γίνει μανία αυτή η σκέψη μέσα μου, πάει να με καταστρέψει».. Τόσο πολύ επιμένει ο διάβολος. Μέχρι που να μας ρίξει. Εάν εμείς βέβαια δε ζητήσουμε την κατάλληλη βοήθεια από τον Θεόν, στον πνευματικό, στο μυστήριο.

Από τις αντιδράσεις λοιπόν και των λόγων μας, και των κινήσεων του σώματος, και από τα έργα μας, τότε και μόνον διαπιστώνει σε ποιο πάθος πέφτει η ψυχή μας και αρχίζει ισχυρότερα τότε να μας πολεμάει.

Έλεγε ο πατήρ Εφραίμ ο Κατουνακιώτης, ότι του έλεγε ο γέροντάς του και παππούς μου, Ιωσήφ και προπάππους για σας, οσιότατος Γέρων Ιωσήφ, ο θεόπτης και μεγάλος ησυχαστής, ότι είτε έχεις μέσα σου τον Παράδεισο, είτε έχεις μέσα σου την Κόλαση, να μην το ξέρει κανένας. Μην το προδίδεις, μην το βγάζεις προς τα έξω, θα σε πολεμήσει ο διάβολος. Θα σε κτυπήσει αλύπητα. Είτε για το ένα, για να στο αφαιρέσει, είτε για το άλλο για να στο κάνει χειρότερο.
Το γενικό συμπέρασμα είναι ότι οι δαίμονες δεν έχουν καμιά δυνατότητα προγνώσεως του μέλλοντος, - το είπαμε και πριν.

Ο Μέγας Αντώνιος μας πληροφορεί ότι οι δαίμονες προσποιούνται ότι έχουν την ικανότητα να προλέγουν, αλλά κανένας από μας όμως τους φιλοτίμους εργαζομένους πιστούς Ορθοδόξους Χριστιανούς, δεν πρέπει να τους δίνει σημασία ή να τους εμπιστεύεται.
Οι δαίμονες, ναι μεν είναι άυλα σκοτεινά πνεύματα, είναι όμως παχύτερα των αγγέλων και λεπτότερα από μας. Έχουν σώμα τραχύ, σκληρό, και καμιά φορά στην αφή των αγίων, όταν οι Άγιοι μας περιγράφουν την πάλη τους με τα δαιμόνια, λένε ότι, έχουν την αίσθηση ότι πιάνουν δέρμα από γουρούνι. Με σκληρές τις τρίχες που τους αγκυλώνουν, και τόσο σκληρό είναι το δέρμα, η εξωτερική τους εμφάνιση. Γουρουνίσιο το δέρμα. Γι’ αυτό και ο Κύριος επέτρεψε στο θαύμα των Γαδαρηνών να μπουν οι δαίμονες, η λεγεώνα των δαιμόνων, μέσα στα γουρούνια. Και κείνα ρίχτηκαν στη λίμνη, στη θάλασσα και πνίγηκαν. Συνήθως εμφανίζονται μετασχηματιζόμενοι και σε άγγελοι φωτός. - Μη δείτε καμιά φορά κανέναν άγγελο και τον προσκυνήσετε.. - Συνήθως εμφανίζονται είπαμε σε αυτό το πράγμα, ή εμφανίζονται τώρα.

Μη σας τρομάξουν, δε θα εμφανιστούν σε μας. Αυτό θα εμφανιστούν στους Αγίους, και εμφανίζονται στους Αγίους. Σε μας όχι. Και έτσι λοιπόν να κοιμηθείτε ήσυχα σήμερα το βράδυ και κάθε βράδυ. Πως εμφανίζονται; Ως φίδια, ως δράκοντες, ως λιοντάρια, ως σκορπιοί, ως τράγοι, και άλλα. Ως ταύροι, ως κοράκια και ως τερατόμορφα ζώα. Και αυτό το τερατόμορφα ζώα, με τα κέρατα, τα παράξενα ζώα, θα πούμε και πάλι ένα μαρτυρολόγιο.. για να δείτε ότι και εις τους μάρτυρες όπως και στην Αγία Μαύρα, εμφανίστηκαν οι δαίμονες με διάφορους τρόπους, έτσι λοιπόν έχουν εμφανιστεί στο μαρτύριο, ή στη φυλακή των μαρτυρίων, ή κατά την διάρκεια κάποιων βασανιστηρίων, να εμφανίζονται είδαμε, για να κλονίζουν ακριβώς την πίστη του αγωνιζομένου μάρτυρος που θέλει να κερδίσει την αιωνιότητα.


Ξέρετε για ποια θέλω να σας πώ; Που την ξέρετε όλοι σας. Για την Αγία Μαρίνα η οποία έζησε και μαρτύρησε στην Αντιόχεια της Πισιδίας τον τέταρτο μ.Χ. αιώνα.
Η μεγαλομάρτυς Αγία Μαρίνα, έζησε και μαρτύρησε στις 17 Ιουλίου του 4ου αιώνος μ.Χ. Νωρίς η Αγία έμεινε ορφανή από μητέρα. Τότε ο πατέρας της Εδέσιος που ήτο ιερεύς των ειδώλων, την εμπιστεύθηκε σε κάποια γυναίκα για να την μεγαλώσει, που ήταν όμως κρυπτοχριστιανή. Έτσι η μικρή Μαρίνα πήρε πολύ καλή χριστιανική ανατροφή, και με ζωντανή την πίστη στο Χριστό, που δεν άργησε να δώσει τους καρπούς των αρετών της και του μαρτυρίου.
Ο πατέρας της όταν το έμαθε την μίσησε φοβερά αλλά γρήγορα πέθανε.

Δεκαπεντάχρονη ήταν η Μαρίνα όταν την συνάντησε μια μέρα στην πόλη ο έπαρχος της Πισιδίας Ολίμβριος, ο οποίος θαμπώθηκε τόσο πολύ από την αγνή ομορφιά της, ώστε από τον σφοδρότατο σαρκικό πόθο που του δημιουργήθηκε μέσα του, θέλησε να την κάμει γυναίκα του. Διέταξε αμέσως να την φέρουν μπροστά του. Θύμωσε όμως πολύ μόλις άκουσε ότι η Μαρίνα ήταν χριστιανή. Άρχισε με κολακίες και καλοπιάσματα. Της υποσχέθηκε ότι θα την κάνει πρώτη αρχόντισσα της επαρχίας του, αρκεί να αρνηθεί την πίστη της και να θυσιάσει στα είδωλα.

Μάταιος ο κόπος. Η Μαρίνα παράμενε ακλόνητη στην πίστη της για τον Χριστό. Ο έπαρχος τότε την έκλεισε στην φυλακή και διέταξε να την βασανίσουν σκληρά, μέχρις ότου ομολογήσει ότι ασπάζεται την θρησκείαν των ειδώλων. Εκείνη όμως δυναμωμένη από την πολλή προσευχή στο όνομα του Ιησού Χριστού αντιμετώπισε όλα τα βασανιστήρια με αξιοθαύμαστη υπομονή.
- Χριστέ μου ελέησέ με. Κύριε Ιησού Χριστέ δυνάμωσέ με στην πίστη. Χριστέ μου ελέησέ με και χάρισέ με υπομονή μέχρι το τέλος.
Βλέποντας λοιπόν ο διάβολος πως δεν κατάφερε να λυγίσει την πίστη μιας τρυφερής δεκαπεντάχρονης παιδούλας διά μέσου του Ολιβρίου και των βασανιστηρίων, απεφάσισε να την πολεμήσει ο ίδιος.

Προκάλεσε αμέσως ένα δυνατό σεισμό στο δεσμωτήριο, όπου ήταν φυλακισμένη η Μαρίνα, μεταμορφώθηκε σε άγριο θηρίο και εμφανίστηκε μπροστά της βγάζοντας ένα τόσο απαίσιο μουγκρητό που της γέμισε τρόμο, ενώ τα μάτια του πετούσαν φλόγες, φωτιές.
Για μια στιγμή φοβήθηκε η μικρή Μαρίνα, αλλά αμέσως άρχισε να φωνάζει για βοήθεια, το παντοδύναμο όνομα του Ιησού Χριστού, ενώ συγχρόνως έκαμε και σημείον του Σταυρού. Αυτό ήταν. Το όνομα του Ιησού Χριστού και ο Σταυρός έδιωξαν το φοβερό εκείνο θηρίο που εξαφανίστηκε αμέσως από μπροστά της.
Η μικρή Αγία και Μάρτυς, δόξασε τότε τον Θεό, και ετοιμάστηκε με προσευχή για άλλες επιθέσεις από μέρους του διαβόλου. Και πράγματι.
Ύστερα από αρκετή ώρα έρχεται και πάλι ο Σατανάς, αλλά σαν μαύρος σκηλάνθρωπος με κέρατα και ουρά.
Δυναμωμένη από την προηγούμενη νίκη της, και με όπλο το όνομα του Ιησού Χριστού, τον άρπαξε από τα κέρατα και με ορμή τον κτύπησε πάνω στα βράχια του δεσμωτηρίου.

Ταυτόχρονα πιάνει ένα σφυρί που βρέθηκε δίπλα της, και άρχισε να τον κτυπά με δύναμη στο κεφάλι και στην πλάτη. Ντροπιασμένος για δεύτερη φορά ο διάβολος, εξαφανίστηκε αφήνοντας πίσω του βρώμα και δυσωδία. Όταν διαλύθηκε αυτή η δυσωδία, η φυλακή της πλημμύρισε από ολόλαμπρο διάχυτο φώς, και στην άκρη μιας πέτρας που είχε και έναν μικρό ξύλινο Σταυρό, - πιθανόν να το είχαν αφήσει οι μάρτυρες που είχαν προηγηθεί στο ίδιο δεσμωτήριο, εμφανίστηκε ένα ολόλευκο περιστέρι, που με πολύ γλυκιά φωνή και ως ουράνια μελωδία την μακάρισε σαν πιστή δούλη του Κυρίου, που νίκησε με τ’ όνομά Του την πίστη και την υπομονή της, τα σκληρά βασανιστήρια και την μοχθηρία των πονηρών πνευμάτων.
Και κατέληξε: Ήλθε πλέον η ώρα, να πάρεις το αμαράντινο στεφάνι της Θείας Δόξης του Κυρίου.
Και όντως την άλλη μέρα, στις 17 Ιουλίου όπως είπαμε του 4ου μ.Χ. αιώνος την απεκεφάλισαν. Αυτό ήταν το μαρτύριον και η ζωή της δεκαπεντάχρονης μεγαλομάρτυρας Αγίας Μαρίνας.

Είδαμε λοιπόν χριστιανοί μου στην πράξη πώς οι δαίμονες μεταμορφώνονται σε τέρατα φοβερά, και μάλιστα σε μια δεκαπεντάχρονη κοπελίτσα, λίγο πριν απ’ το τελικό της μαρτύριο, τον αποκεφαλισμό της. Τα γεροντικά, οι βίοι των αγίων και η πολύτιμη πείρα, των Αγιορειτών Πατέρων έχουν πολλά να μας διδάξουν, και να μας προσφέρουν αποδείξεις για τέτοιου είδους εμφανίσεις των πονηρών πνευμάτων.

Θα δούμε και μείς κάποια ελάχιστα γεγονότα από αυτά που είδαμε και ακούσαμε στα σαράντα οκτώ χρόνια της ιερατικής μας διακονίας.
Βέβαια κάποια πράγματα που ήσαν όντως φοβερά και τρομακτικά, τα είπαμε σε κείνη την πενταετία, αλλά κατά την διάρκειαν μόνον ενός έτους. Ύστερα ασχοληθήκαμε με άλλα θέματα περισσότερον πνευματικά. Όπως ήταν το Συμβουλευτικό Εγχειρίδιο του Αγίου Νικοδήμου του Αγιορείτου, τον Αόρατο Πόλεμο και άλλα. Θα τα ξαναπούμε αυτά, σε όσο καιρό μας δίδεται βέβαια, ανά δεκαπέντε, διότι την επομένη Τετάρτη θα μιλήσει ο πατήρ Δημήτριος, τη μεθεπομένη Τετάρτη πάλι, 31 του μηνός θα συνεχίσουμε, και θα πούμε έτσι πολλά όσα θα μας δώσει ο Πανάγιος Θεός.

Πριν προχωρήσουμε όμως σε άλλα στοιχεία των πονηρών πνευμάτων, θέλω να σας πω δυο λόγια για την Ευαγγελική Περικοπή της Χαναναίας. Της δυστυχισμένης εκείνης μάνας που φώναζε παρακλητικά στον Σωτήρα Χριστό, θα κάνουμε και ειδικό κήρυγμα, γι’ αυτήν, γι’ αυτό το θαύμα, «Ελέησόν με Κύριε, Υιέ Δαυΐδ, ότι η θυγάτηρ μου κακώς δαιμονίζεται». Να ελεήσεις ΕΜΕΝΑ, που το παιδί μου είναι δαιμονισμένο.

Αυτό να το ξανασκεφθείτε πολύ, να ελεήσεις ΕΜΕΝΑ που το παιδί μου έχει πέσει στα ναρκωτικά, να ελεήσεις ΕΜΕΝΑ που το παιδί μου έχει πάρει στραβό δρόμο, να ελεήσεις ΕΜΕΝΑ που τα άλλα τα παιδιά μου είναι έτοιμα να το διαλύσουν με δυο και τρία εγγόνια. Ελεώντας εμένα ελεείς και κείνους. Όσα από πόσα πλάσματα έτσι από κακή προαίρεση και αντίδραση και επήρεια και προσβολή των πονηρών πνευμάτων υπέπεσαν σε λάθη. «Ελέησόν με Κύριε Υιέ Δαυΐδ, Ιησού Χριστέ ελέησόν με. Το παιδί μου υποφέρει, Ο αδελφός μου έχει καρκίνο. Στο γείτονά μου έχει έλθει σκλήρυνση κατά πλάκας και είναι άγιος άνθρωπος. Ελέησόν με.»

Ο Ευαγγελιστής Μάρκος στο έβδομο κεφάλαιο για το ίδιο γεγονός λέει ότι η θυγάτηρ αυτής είχε πνεύμα ακάθαρτον. Άρα ήτο δαιμονισμένο το παιδάκι. Και συνεχίζει ο ίδιος ο Ευαγγελιστής ο Μάρκος και λέει το εξής: Όταν βέβαια «δια την πίστην σου ύπαγε» όταν της είπε ο Χριστός, «εξελύληθε το δαιμόνιον εκ της θυγατρός. Και απελθούσα εις τον οίκον αυτής», και όταν πήγε στο σπίτι της, βρήκε το παιδίον, βρήκε το παιδάκι της, πάνω στο κρεβάτι καθισμένο και ελευθερωμένο από την κατοχή των δαιμόνων.

Βέβαια όλα όσα θα πούμε θα βασίζονται στον λόγον του Θεού. Κατά κύριον λόγο στο Ευαγγέλιον, «που ουκ έστι κατ’ άνθρωπον», όπως μας λέγει ο Απόστολος Παύλος στην προς Γαλάτας Επιστολήν. «Ουκ έστιν κατ’ άνθρωπον», το Ευαγγέλιον. Και «πάσα Γραφή θεόπνευστος». Δεν υπάρχει ούτε ένα λάθος, ούτε ένα ψεύδος μέσα στην Αγία Γραφή, ούτε μία απάτη, είναι όλα αλήθεια, πέρα για πέρα. Που δεν χρειάζεται αμφισβήτηση. Αν την αμφισβητούν άλλοι, με γεια τους, με χαρά τους. Για μας κάθε λόγος, είναι ζωή, είναι φως, είναι σωτηρία.

Η Ιερά λοιπόν Παράδοσις, η Αγία Γραφή, οι λόγοι των μεγάλων και Θεοφόρων Πατέρων της Εκκλησίας μας, είναι λόγος Θεού, είναι το ύδωρ το ζόν. Το επαναλαμβάνω, είναι αλήθεια, το φως, η ζωή. Είναι η Ανάστασις που μας ανασταίνει εκ της πτώσεως, εκ της αμαρτίας και μας δίδει την ουράνια χαρά της Βασιλείας του Θεού.

Άρα δεν τίθεται το ερώτημα αν υπάρχουν δαιμόνια.. Υπάρχουν και παραϋπάρχουν και το αποδείξαμε. Βέβαια η προσπάθεια τώρα μέσων των παραμορφωμένων σήμερα και κακώς πληροφορημένων ανθρώπων από τα διάφορα παράθυρα που βγαίνουν των τηλεοράσεων, από τους διάφορους κουλτουριάρηδες της εποχής μας, όλοι τους θέλουν να αποδείξουν ότι δεν υπάρχει διάβολος. Σιγά σιγά θα μας πουν ότι δεν υπάρχει και Θεός. Θα μας το πουν και αυτό. Αλλά ποιος είπε ότι δεν υπάρχει ο Θεός; Ο άφρων! Είπε άφρων εν τη καρδία αυτού «ουκ έστι Θεός». Ο άφρων είναι. Γεμίσαμε από άφρονες και από τρελούς.

Τι είναι οι δαίμονες το ξαναείπαμε. Ξεπεσμένοι άγγελοι μαύροι πλέον. Ακάθαρτα πνεύματα που τα χαρακτηρίζουν τρία πράγματα.
Η υπερηφάνεια, η λαγνεία, και η ανθρωποκτονία. «Ο διάβολος ανθρωποκτόνος ην απ’ αρχής», μας λέγει ο Άγιος Ιωάννης ο Ευαγγελιστής.

Και δω βέβαια θα σταματήσουμε για να συνεχίσουμε με τη χάρη του Θεού, ύστερα από δεκαπέντε μέρες, λέγοντας και ό,τι άλλο επιπλέον χρειάζεται, γιατί και τα εισαγωγικά, μας είναι απαραίτητα για να μπορέσουμε να καταλάβουμε όλα όσα θα πούμε με τη Χάρη του Θεού στη συνέχεια αυτών των κηρυγμάτων.
Δεν θα πούμε βέβαια … συνοπτικά ό,τι μπορούμε γιατί μεσολαβεί και η Μεγάλη Σαρακοστή. Τεσσαρακοστή έχουμε ακολουθίες πολλές, έχουμε τις ευκαιρίες των προηγιασμένων Θείων Λειτουργιών, υπάρχουν και οι Χαιρετισμοί, υπάρχουν και οι Κυριακές, και έτσι όπως κάθε χρόνο διακόπτουμε την Μεγάλη Σαρακοστή, και συνεχίζουμε μετά την Κυριακή του Θωμά, μέχρι τέλος Μαΐου. Ύστερα πάλι απ’ την αρχή απ’ τον Οκτώβριο και μετά, και ούτω καθεξής, έτσι; Αλλά αν όμως κάθε φορά τον λόγον του Θεού που τον ακούμε τον κάνουμε πράξη και εφαρμογή στη ζωή μας, τότε ασφαλώς πολλά θα είναι τα κέρδη μας.

Αύριο γιορτάζει ο Μέγας Αθανάσιος μαζί με τον Άγιο Κύριλλο, και αυτοί και οι δυό τους Πατριάρχες Αλεξανδρείας. Ο Άγιος Αθανάσιος επειδή ήτανε πνευματικοπαίδι, ας το πούμε, ως πνευματικοπαίδι ήταν αληθινό, υποτακτικός του Μεγάλου Αντωνίου, έγραψε για τον Μεγάλο Αντώνιο, επομένως έγραψε και όλα όσα είχαν σχέση με τον πόλεμο αυτό, των δαιμόνων. Υπάρχει σχετική βιογραφία, ο Μέγας Αντώνιος, σύμφωνα με εκείνα τα οποία έγραψε και μας παρέδωσε ο Μέγας Αθανάσιος. Όσοι το διαβάσουν βέβαια θα τους είναι πολύ χρήσιμο και ωφέλιμο.

Μην ξεχνάτε να μελετάτε τας Γραφάς, την Αγία Γραφή, την Καινή Διαθήκη, το Ψαλτήρι, μην ξεχνάτε να κάνετε προσευχή πρωί και βράδυ. Μην ξεχνάτε το δεκάλεπτο, ενισχύεσθε ο ένας από τον άλλον, όλοι μαζί για τον έναν και ο ένας για όλους. Παρακαλώ πολύ μην τα ξεχνάτε αυτά.
Το "Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με" είναι ασπίδα και θώρακας για οποιαδήποτε επίθεση των δαιμόνων. Η οποία επίθεση βέβαια αρχίζει από τους λογισμούς, αρχίζει από το νου, για να κατέβη στην καρδιά να γίνει από κει εν συνεχεία αδυναμία και πάθος.

Οι επιθέσεις των δαιμόνων υπάρχουν και στο περιβάλλον, πρώτα στο οικογενειακό. Από όλους όσους έχουμε μέσα στο σπίτι, που όλοι χωρίς να το θέλουμε και χωρίς να το θέλουν, καμιά φορά όλοι μας και κείνοι και μείς, υποπίπτουμε στις επιθέσεις και στις διαβουλές των δαιμόνων και δημιουργούμε καταστάσεις που μας είναι καταστρεπτικές και για μας και για κείνους. Και αυτό να το προσέξουμε. Τι θα κάνουμε; "Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με".Ύστερα έχουμε κατόπιν το ευρύτερο περιβάλλον, το επαγγελματικό και το κοινωνικό, έχουμε και κει, από κει, επιθέσεις των δαιμόνων. "Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με".
Θώρακας λοιπόν η προσευχή, θώρακας η μετάνοια, τα δάκρυα, η συντριβή, η ταπείνωσις, η Θεία Λειτουργία, η Θεία Λατρεία, η Ιερά Εξομολόγησις με συναίσθηση και συντριβή, το επαναλαμβάνω, με συναίσθηση και συντριβή, και η συμμετοχή μας στα Πανάγια σωστικά μυστήρια. Στο Ποτήριον της ζωής.

Μετάνοια λοιπόν και ευχή.

Με αυτό το συμπέρασμα και μ’ αυτές τις δυο λέξεις θα κλείσουμε για να επανέλθουμε πρώτα ο Θεός την επομένη Τετάρτη, και κατόπιν εν συνεχεία την επομένη και την επομένη, όπως μας βοηθήσει ο καλός Θεός, μέχρι που να φθάσουμε και να μπούμε, να μας αξιώσει ο Θεός, να ζούμε, να ζούμε, γιατί δεν ξέρουμε τι θα γίνει ύστερα από μια ώρα, όπως είπαμε και πριν, να μας αξιώσει λέει ο Θεός να μπούμε στην Αγία και Μεγάλη Τεσσαρακοστή.

Δόξα σοι ο Θεός…

[rose]

Πως διεξάγεται ο αόρατος πόλεμος και ο αγώνας εναντίον των λογισμών, παραλογισμών και δια(ο)λογισμών.

Μητροπολίτου Ναυπάκτου και αγ. Βλασίου Ιεροθέου
Ορθόδοξη Ψυχοθεραπεία (πατερική θεραπευτική αγωγή)





- κεφάλαιο Γ' -- ΠΕΜΠΤΟ ΜΕΡΟΣ

γ) Λογική και λογισμοί
Πρωτεύοντα ρόλο στην ασθένεια της ψυχής και στην θεραπεία της διαδραματίζουν η λογική και οι λογισμοί. Εκεί γίνεται η προσβολή του πονηρού, οι απλοί λογισμοί γίνονται σύνθετοι και στην συνέχεια συλλαμβάνεται η επιθυμία που οδηγεί τον άνθρωπο στην πραγματοποίηση της αμαρτίας. Γι’ αυτό μια ορθόδοξη θεραπευτική μέθοδος πρέπει να δη το θέμα των λογισμών και την σημασία της λογικής. Ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο θα εξετάσουμε εδώ αφ’ ενός μεν την λογική, αφ’ ετέρου δε τους λογισμούς για να δούμε πως επιτυγχάνεται η θεραπεία της ψυχής μας.

Ι) Η λογική
Ήδη στα προηγούμενα έχουμε πη ότι η ψυχή του ανθρώπου, κτισθείσα από τον Θεό, είναι λογική και νοερά. Ο όσιος Θαλάσσιος γράφει ότι ο Δημιουργός Θεός δημιούργησε την λογική και νοερά ουσία «δεκτικήν του παντός και της εαυτού γνώσεως», την δε αίσθηση και τα αισθητά «εις χρήσιν αυτής παρήγαγεν». Ενώ οι άγγελοι έχουν λογική και νου, οι άνθρωποι έχουν λογική, νου και αίσθηση, αφού είναι σμικρογραφία του σύμπαντος, και περίληψη όλης της δημιουργίας. Επομένως με τον νου και την λογική γνωρίζει ο άνθρωπος τον Θεό. Η λογική ενέργεια της ψυχής συνδέεται με την νοερά ενέργεια. Δεν ταυτίζονται μεταξύ τους. Άλλο είναι το έργο της λογικής και άλλο είναι το έργο του νου, όπως θα δούμε στα επόμενα.

Μιλώντας για την ψυχή είδαμε ότι είναι δημιουργημένη κατ’ εικόνα Θεού. Και επειδή ο Θεός είναι Τριαδικός, Νους, Λόγος και Πνεύμα, το ίδιο ισχύει και για την ψυχή∙ έχει νου, λόγο και πνεύμα. Το ότι η ψυχή έχει νου, λόγο και πνεύμα λέγεται με ορισμένες προϋποθέσεις. Η πρώτη προϋπόθεση είναι ότι, σύμφωνα με την διδασκαλία του αγίου Γρηγορίου του Παλαμά, η απεικόνιση υπό του ανθρώπου του Τριαδικού μυστηρίου νοείται με την έννοια ότι δεν είναι «ανθρωπόμορφος» η Τριαδολογία, αλλά «τριαδόμορφος» η ανθρωπολογία. Δηλαδή δεν ερμηνεύεται ο Τριαδικός Θεός βάσει του ανθρώπου, αλλά ο άνθρωπος ερμηνεύεται βάσει του Τριαδικού Θεού.

Και αυτή η ερμηνεία δεν είναι απλώς ψυχολογική και ανθρώπινη, αλλά αποκαλυπτική. Αυτό σημαίνει ότι μόνον όταν ο άνθρωπος βρίσκεται στην αποκάλυψη, όπως την εβίωσαν όλοι οι άγιοι, μπορεί να αντιληφθή αυτήν την πραγματικότητα. Η δεύτερη προϋπόθεση είναι ότι έχει μεν ο άνθρωπος νου, λόγο και πνεύμα, κατά τον τριαδικό τρόπο υπάρξεως, όμως ο νους, ο λόγος και το πνεύμα του ανθρώπου δεν είναι υποστάσεις, όπως συμβαίνει με τα πρόσωπα της Αγίας Τριάδος, αλλά ενέργειες της ψυχής. Επομένως «τα τρία ταύτα είναι «αχώριστα αλλήλων», αλλά δεν έχουν υποστατικόν χαρακτήρα».

Ο νους είναι ο οφθαλμός της ψυχής, τον οποίο μερικοί Πατέρες ονομάζουν καρδία. Ο λόγος είναι «έμφυτος τω νω, ως αεί συνυπάρχουσα αυτώ γνώσις». Όπως ο Λόγος Χριστός είναι εκείνος που αποκαλύπτεται το θέλημα του Νου, δηλαδή του Πατρός, έτσι και ο λόγος του ανθρώπου είναι εκείνος που αποκαλύπτει τα όσα αισθάνεται και βιώνει ο νους. Και όπως δεν μπορεί κανείς να εννοήση λόγο άνευ πνεύματος, έτσι και στον άνθρωπο ο λόγος συνδέεται με το πνεύμα[369]. Και όπως το Πνεύμα, που είναι ιδιαίτερα υπόσταση, είναι «έρως απόρρητος του Γεννήτορος προς αυτόν τον απορρήτως γεννηθέντα Λόγον», έτσι και το πνεύμα στον άνθρωπο είναι η ορμή του νου «τω ημετέρω λόγω συνδιατεινομένη χρονικώς και διαστημάτων δεομένη των αυτών και εξ ατελούς προϊούσα εις τελείωσιν».

Ελέχθησαν αυτά για να φανή ποια είναι η θέση του λόγου στην ψυχή του ανθρώπου και ποια η αξία του. Ο λόγος είναι εκείνος που εκφράζει την εμπειρία και την ζωή του νου και αυτό γίνεται εν τω πνεύματι.

Σε πολλούς Πατέρας, όπως στον άγιο Μάξιμο τον Ομολογητή, ο λόγος λέγεται και λογιστικόν. Ο λόγος στον άνθρωπο είναι ενδιάθετος και προφορικός. Λέγεται εσωτερικά, αλλά εκφράζεται και εξωτερικά. Σιωπή εξωτερική δεν σημαίνει ανυπαρξία εσωτερικού λόγου. Μπορεί όμως κανείς, μετά από μελέτη των Πατερικών έργων, να ισχυρισθή με κάποια επιφύλαξη ότι ο λόγος είναι ενδιάθετος και προφορικός και είναι ενωμένος με τον νου, ενώ η λογική που συνδέεται με την διάνοια είναι το όργανο εκείνο δια του οποίου εκφράζεται ο λόγος. Έτσι μπορεί κανείς να ισχυρισθή ότι υπάρχει μια λεπτή διαφορά μεταξύ του λόγου και της λογικής, καθώς επίσης μεταξύ του λόγου και της διανοίας. Ο όσιος Θαλάσσιος διδάσκει ότι «ίδιον του λογικού, το υποταγήναι τω λόγω». Ο λογικός άνθρωπος πρέπει να υποταγή στον λόγο. Η διάνοια, κατά τον άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά, δεν είναι ο οφθαλμός της ψυχής. Ο νους είναι ο οφθαλμός της ψυχής, ενώ η διάνοια καθιστά τα αισθητά και νοερά διανοητά.

Γράφει χαρακτηριστικά: «Οφθαλμούς δε ψυχής ακούων αυτή πείρα γινώσκοντας τους επουρανίους θησαυρούς, μη την διάνοιαν νομίσης. Αύτη γαρ και τα αισθητά και τα νοερά επίσης διανοητά δ’ εαυτής ποιεί». Δηλαδή η διάνοια δεν είναι εκείνη που γνωρίζει τους επουρανίους θησαυρούς, πράγμα το οποίο κάνει ο νους του ανθρώπου. Η διάνοια απλώς κάνει διανοητά όσα εμπειρικώς ζη ο νους του ανθρώπου. Στον νου αποκαλύπτεται ο Θεός, η δε διάνοια καταγράφει αυτήν την εμπειρία σε λογικές προτάσεις.

Λέγεται συνήθως ότι ο άνθρωπος είναι λογικό ον, και αυτό με την έννοια ότι έχει λογική και σκέπτεται. Αλλά στην πατερική θεολογία λογικός δεν είναι ο άνθρωπος εκείνος που έχει απλώς λογική ή προφορικό λόγο, αλλά εκείνος που δια του λόγου και του λογικού ζητεί να εύρη τον Θεό και να ενωθή μαζί Του. Όποιος καθαρίζει τον νου του μέσα στον οποίο αποκαλύπτεται ο Θεός και εν συνεχεία, δια του λόγου και της διανοίας, εκφράζει αυτήν την εσωτερική εμπειρία, αυτός ο άνθρωπος είναι λογικός. Έξω από αυτήν την τοποθέτηση ο άνθρωπος είναι άλογος και δεν διαφέρει από τα άλογα ζώα. Βέβαια έχει λογικό και λόγο, αλλά επειδή δεν συνδέεται με τον Θεό είναι νεκρός. Η νεκρά ψυχή δείχνει και την νέκρωση του λόγου.

Στον προπτωτικό άνθρωπο έτσι λειτουργούσε ο λόγος. Δηλαδή ο νους αισθανόταν τον Θεό και ο λόγος εξέφραζε τις εμπειρίες του νου. «Νους μεν καθαρός, ορθά βλέπει τα πράγματα. Λόγος δε γεγυμνασμένος, υπ’ όψιν άγει τα οραθέντα». Σύμφωνα με την θεολογία του οσίου Θαλασσίου, την οποία υπεμνήσθημεν προηγουμένως, ίδιον γνώρισμα του λογικού ανθρώπου είναι να υποταγή στον λόγο και να υπωπιάση και να δουλαγωγήση το σώμα, ενώ ύβρις στον λογικό άνθρωπο είναι να υποταγή στο άλογο, δηλαδή στο σώμα και «πρόνοιαν αυτού ποιείσθαι εις επιθυμίας αισχράς». Επίσης πονηρό έργο της λογικής ψυχής είναι να εγκαταλείπη τον κτίσαντα και να λατρεύη το σώμα.
Έτσι στον προπτωτικό άνθρωπο ο νους είχε σχέση με τον Θεό και ο λόγος εξέφραζε αυτή την εμπειρία και την ζωήν με την βοήθεια της διανοίας, του ιδιαιτέρου εκείνου σωματικού οργάνου.

Αλλά μετά την πτώση συνετελέσθη η νέκρωση και ο θάνατος της ψυχής, που είχε σαν συνέπεια την αδυναμία να λειτουργήση φυσικά όλος ο εσωτερικός κόσμος της ψυχής και να υφίστανται ενηρμοσμένες όλες οι εσωτερικές λειτουργίες. Ο νους του ανθρώπου σκοτίσθηκε, καλύφθηκε από τα πάθη και κυριεύθηκε από αδιαπέραστο σκοτάδι.
Ο λόγος, μη έχοντας να εκφράση τις εμπειρίες του νου, ταυτίσθηκε με την διάνοια. Έτσι το λογικό υψώθηκε πιο πάνω από τον νου και κυριαρχεί στον μεταπτωτικό άνθρωπο. Αυτό στην πραγματικότητα είναι η ασθένεια του λόγου και του λογικού. Το λογικό είναι υπερτροφικό, ανυψώθηκε σε μεγαλύτερη θέση από τον νου και αιχμαλώτισε τον λόγο. Το υπερτροφικό λογικό καθίσταται πηγή μεγάλης ανωμαλίας στον πνευματικό οργανισμό. Εκεί κυρίως μαίνεται η υπερηφάνεια και όλες οι ενέργειες του εγωϊσμού, που είναι η πηγή της ανωμαλίας.

Είναι χαρακτηριστικά όσα αναγράφει ο αρχιμ. Σωφρόνιος για τις κινήσεις του λογικού στον μεταπτωτικό άνθρωπο και για την ανωμαλία που δημιουργεί σε όλο τον πνευματικό οργανισμό. Το παραθέτω ολόκληρο γιατί είναι πολύ εκφραστικό: «Ποικιλλόμορφοι είναι οι πνευματικοί πόλεμοι, αλλ’ ο κατά της υπερηφανείας πόλεμος είναι ο βαθύτερος και ο βαρύτερος. Η υπερηφάνεια είναι εχθρά του Θείου νόμου. Διαστρέφουσα την Θείαν τάξιν των όντων, παντού φέρει την διάσπασιν και τον θάνατον. Εμφανίζεται και επί του επιπέδου της σαρκός, αλλά κυρίως μαίνεται επί του διανοητικού και πνευματικού επιπέδου. Εγκαθιστώσα η υπερηφάνεια εαυτήν εις την πρώτην θέσιν, διεξάγει αγώνα προς κυριαρχίαν επί πάντων, έχουσα κεφαλαιώδές της όπλον το λογικόν (RATIO).

Το λογικόν προβάλλει τα ιδικά του επιχειρήματα και απορρίπτει ως παραλόγους τας εντολάς του Χριστού, και μάλιστα την λέγουσαν «Μη κρίνετε, ίνα μη κριθήτε» (Ματθ. ζ’, 1). Λέγει ότι η ικανότης της κρίσεως αποτελεί το διακριτικόν προτέρημα του ανθρώπου εις αυτήν την ικανότητα περικλείεται η υπεροχή του έναντι όλου του κόσμου, χάρις δε εις αυτήν και μόνον δύναται ο άνθρωπος να δεσπόζη του παντός.

Προκειμένου να στερεώση την υπεροχήν του εν τω είναι, επιδεικνύει τας επιτεύξεις του, τον πολιτισμόν του. Προσάγει πλήθος αποδείξεων, ισχυρών φαινομενικώς, αι οποίαι δεικνύουν δήθεν δια της ιστορικής πείρας, ότι εις αυτό και μόνον ανήκει το δικαίωμα της αποφάσεως, το δικαίωμα της συστάσεως ή διαπιστώσεως της αληθείας. Αυτοκαλείται – ο ρυθμίζων το είναι λόγος.

Απρόσωπον κατά τους νόμους της λειτουργίας του το λογικόν μη ον, κατ’ ουσίαν, παρά μία από τας εκδηλώσεις της ανθρωπίνης υποστάσεως, μία από τας ενεργείας της – εν η περιπτώσει του παρέχεται πρωτεύουσα θέσις εις την πνευματικήν οντότητα του ανθρώπου, βαθμηδόν καταλήγει εις το σημείον να αγωνίζηται πλέον κατά της πηγής του. τουτέστιν της «υποστατικής» αρχής.

Αναβαίνον, καθώς φαντάζεται, μέχρι των υψίστων κορυφών, καταβαίνον, καθώς νομίζει, μέχρι των εσχάτων αβύσσων, το λογικόν προσπαθεί να ψηλαφίση τα όρια του είναι, δια να δώση εις το παν τον ιδιάζοντα εις τούτο (το λογικόν) «ορισμόν». Μη επιτυγχάνον δε του σκοπού τούτου, καταπίπτει εξηντλημένον και αποφασίζει: «Ουκ έστι Θεός».

Συνεχίζων τον αγώνα επικρατήσεως, μετά τόλμης εν ταύτω και μετά νοσταλγίας, λέγει:
«Εάν υπάρχη Θεός, πως είναι δυνατόν να αποδεχθώ, ότι αυτός ο Θεός δεν είμαι εγώ;» (Η έκφρασις ανήκει εις συγκεκριμένον πρόσωπον, το οποίον επορεύθη την οδόν ταύτην).

Μη φθάσαν τα όρια του κοσμικού είναι, και αποδούν εις εαυτό το άπειρον τούτο, εγείρεται υπερήφανον έγερσιν και συμπεραίνει:
«Εξηρεύνησα το παν και ουδαμού εύρόν τι μεγαλύτερον εμού∙ άρα εγώ ειμί Θεός».

Και πράγματι, ο νους – λογικόν, όταν επ’ αυτού και εις αυτόν συγκεντρούται η πνευματική ύπαρξις του ανθρώπου, βασιλεύει και εξουσιάζει εις την προσιδιάζουσαν αυτώ αφηρημένην σφαίραν τόσον, ώστε δεν ευρίσκει τι υψηλότερόν του και τελειώνει δια της παραδοχής θείας εν εαυτώ αρχής.
Τούτο αποτελεί το έσχατον όριον της διανοητικής φαντασίας και συγχρόνως το έσχατον βάθος πτώσεως και σκότους».
Όλοι οι σοφοί άνθρωποι έξω από τον Θεό δεν μπορούν να έχουν καθαρό λόγο και καθαρό λογικό. Μόνον οι άγιοι είναι οι κατά φύσιν λογικοί, Ο άγιος Γρηγόριος ο Σιναΐτης εντοπίζει αυτήν την πραγματικότητα: «οι κατά φύσιν λογικοί, μόνοι οι δια της καθαρότητος ώφθησαν άγιοι∙ λόγον γαρ καθαρόν ουδείς των εν λόγω σοφών έσχηκε, το λογικόν άνωθεν δια λογισμών διαφθειράντων».

Για να δούμε την διαφθορά της λογικής στον μεταπτωτικό άνθρωπο και το τι δημιουργεί σε όλο τον πνευματικό μας οργανισμό θα εξετάσουμε τρία επίπεδα στα οποία εισέρχεται η πεπτωκυΐα λογική.

Πρώτον, στις σχέσεις μας με τον Θεό. Ενώ ο νους ήταν εκείνος που αποκτούσε την εμπειρία του Θεού, τώρα επιχειρεί να κάνη το έργο αυτό η λογική. Έτσι η λογική προσπαθεί να δημιουργήση επιχειρήματα για να αποδείξη την ύπαρξη του Θεού και αυτό φυσικά δεν μπορεί απόλυτα να ικανοποιηθή. Γιατί το μόνο επιχείρημα για την ύπαρξη του Θεού είναι η εμπειρία του καθαρού νου. Γι’ αυτό στην προσπάθειά του το λογικό να προχωρήση μόνο του στην οδό της θεογνωσίας αποτυγχάνει γιατί ή δεν συναντά καθόλου τον Θεό ή δημιουργεί μια εσφαλμένη εικόνα για τον Θεό. Έτσι δημιουργήθηκαν, κατά καιρούς, διάφορες φιλοσοφικές θεωρίες για τον Θεό και διάφορες θρησκείες. Οι αιρέσεις που συνετάραξαν την Εκκλησία του Χριστού οφείλονται σ’ αυτήν την αλαζονική έπαρση της λογικής. Γι’ αυτό τονίζεται από τους Πατέρας ότι οι άγιοι δεν θεολογούν αριστοτελικώς, δηλαδή με την λογική και την φιλοσοφία, αλλ’ αλιευτικώς, δηλαδή με την εμπειρία, ύστερα από εσωτερική κάθαρση και αποκάλυψη του νου.

Είναι χαρακτηριστικός στο σημείο αυτό ο διάλογος που έγινε μεταξύ του αγίου Γρηγορίου του Παλαμά και του φιλοσόφου Βαρλαάμ. Ο δεύτερος (Βαρλαάμ) ισχυριζόταν ότι το λογικό του ανθρώπου είναι το μόνο άξιο να δεχθή την γνώση του Θεού. Αυτό είναι ευγενέστερο στοιχείο της υπάρξεως του ανθρώπου. Στην συνέχεια ισχυριζόταν ότι αυτό που έβλεπαν οι Προφήτες στην Παλαιά Διαθήκη και οι Απόστολοι επάνω στο Θαβώρ ήταν σύμβολο, γι’ αυτό οι φιλόσοφοι είχαν αυθεντικότερη γνώση Θεού από τους Προφήτας και τους Αποστόλους. Έτσι αποκαλούσε την θεωρία του ακτίστου Φωτός «χείρω της ημετέρας νοήσεως».

Απαντώντας ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς διδάσκει ότι η θεωρία των αγίων δεν γίνεται έξωθεν, αλλά έσωθεν δια της εσωτερικής μεταμορφώσεως και καθάρσεως. Επομένως το Φως δεν είναι απλώς σύμβολο εξωτερικό και υλικό, αλλά φυσικό σύμβολο, δηλαδή ενέργεια της ακτίστου Χάριτος. Το άκτιστο Φως δεν είναι φάσμα και σύμβολο το οποίο γίνεται και απογίνεται, και επομένως δεν είναι «χείρω νοήσεως ενέργεια», αλλά είναι «απόρρητον, άκτιστον, αΐδιον, άχρονον, απρόσιτον, άπλετον, άπειρον, απεριόριστον. Αγγέλοις και ανθρώποις αθέατον, αρχέτυπον κάλλος και αναλλοίωτον, δόξαν Θεού, δόξαν Χριστού, δόξαν Πνεύματος, ακτίνα θεότητος...»[379]. Στην άποψη του Βαρλαάμ ότι το άκτιστο Φως είναι «χείρον της ημετέρας νοήσεως» γράφει: «Χείρον νοήσεως, ω γη και ουρανέ, και πάντες οι εν αυτοίς το φως ορώντες της θείας Βασιλείας, την καλλονήν του μέλλοντος αιώνος, την δόξαν της φύσεως της θείας;». Το άκτιστο Φως είναι η δόξα της θείας φύσεως, η καλλονή του μέλλοντος αιώνος.

Η νοοτροπία του Βαρλαάμ να εξυψώση την φιλοσοφία παρά πάνω από την θεραπεία από την θεοπτία, πράγμα το οποίο εξηνάγκασε τον άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά να τον αποκαλή όχι θεόπτη αλλά φιλόσοφο, είναι νοοτροπία όλων των αιρετικών, που ήθελαν να αντικαταστήσουν την αποκάλυψη δια της φιλοσοφίας, την θεωρία του Θεού δια της γνώσεως που προέρχεται από την υπερτροφική λογική σκέψη. Πράγματι, όταν η ανθρώπινη λογική κυριαρχεί στον άνθρωπο, τότε τον οδηγεί σε ποικίλες αιρετικές θεωρίες. Και νομίζω στο σημείο αυτό φαίνεται η διαφορά των φιλοσόφων και των θεολόγων. Οι πρώτοι φιλοσοφούν για τον Θεό, οι δεύτεροι, αφού καθαρίσουν τον νου, θεωρούν τον Θεό. Οι πρώτοι (φιλόσοφοι) έχουν εσκοτισμένο νου και όλα τα ερμηνεύουν μονομερώς με την λογική, ενώ οι άγιοι Πατέρες, οι πραγματικοί θεολόγοι, αποκτούν εμπειρία του Θεού με τον νου, οπότε η λογική είναι υπηρέτης του νου στο να εκφράζη σε προτάσεις αυτήν την εσωτερική εμπειρία.

Η οδός της θεογνωσίας στην πατερική θεολογία είναι διαφορετική από την οδό θεογνωσίας των φιλοσόφων. Η αληθής θεογνωσία στηρίζεται στην ταπείνωση: «μακάριοι οι πτωχοί τω πνεύματι, ότι αυτών εστιν η βασιλεία των ουρανών» (Ματθ. ε’, 3), στην κάθαρση της καρδιάς: «μακάριοι οι καθαροί τη καρδία, ότι αυτοί τον Θεόν όψονται» (Ματθ. ε’, 8), στην τήρηση των εντολών του Χριστού: «πας ο παραβαίνων και μη μένων εν τη διδαχή του Χριστού Θεόν ουκ έχει∙ ο μένων εν τη διδαχή του Χριστού, ούτος και τον πατέρα και τον υιόν έχει» (Β’ Ιω, 9), στην αγάπη: «ει δε τις αγαπά τον Θεόν, ούτος έγνωσται υπ’ αυτού» (Α’ Κορ. η’, 3). Με την ανθρώπινη σοφία, δηλαδή με τον πλούτο της διανοίας και της λογικής, δεν μπορεί κανείς να γνωρίση τον Θεό. Την σοφία του Θεού «ουδείς των αρχόντων του αιώνος τούτου έγνωκεν∙ ει γαρ έγνωσαν, ουκ αν τον Κύριον της δόξης εσταύρωσαν» (Α’ Κορ. β’, 8). Πράγματι «ψυχικός άνθρωπος ου δέχεται τα του Πνεύματος του Θεού» (Α’ Κορ. β’, 14).

Δεύτερον, στις σχέσεις με τον εαυτό μας, δηλαδή στην γνώση του εαυτού μας. Πολλοί επηρεασμένοι από την πυθαγόρεια αυτογνωσία προσπαθούν με την λογική να ερευνήσουν τον εαυτό τους και να αποκτήσουν γνώση του εαυτού τους. Αλλά, κατά τον άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά αυτό είναι αίρεση των Πυθαγορείων και των Στωϊκών φιλοσόφων. Όταν ο άνθρωπος με την λογική προσπαθή να ερευνήση τον εαυτό του, τότε μπορεί να καταλήξη γρήγορα στην σχιζοφρένεια. Διότι θα αποδώση σε άλλους λόγους την ύπαρξη των εσωτερικών προβλημάτων και έτσι θα περιπέση στην μελαγχολία και το άγχος. Η μέθοδος της ορθοδόξου θεραπευτικής αγωγής και της ορθοδόξου αυτογνωσίας έγκειται στο να καταστήση τον νου άτυφο και απόνηρο όχι με συλλογιστικές, αναλυτικές και διαιρετικές μεθόδους, αλλά με την επίπονη μετάνοια και την σύντονη άσκηση, όπως λέγει ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς και έχουμε αναπτύξει στον οικείο τόπο. Έτσι αποκτούμε γνώση του εσωτερικού μας κόσμου, όχι με την λογική, αλλά με την νήψη, την κάθαρση του νου, με την άσκηση και την μετάνοια. Στην προσπάθεια του ο άνθρωπος να διαφυλάξη τον νου του καθαρό γνωρίζει τα εσωτερικά προβλήματα, ανακαλύπτει τα πάθη που κυριαρχούν μέσα του.

Τρίτον, στις σχέσεις με τους άλλους. Η έξαψη της λογικής φαίνεται και στον τρόπο με τον οποίο πλησιάζουμε τους συνανθρώπους μας. Συνήθως οι ψυχίατροι παρακολουθούν την σκέψη των ασθενών και διεισδύουν σ’ αυτήν για να μπορέσουν να διακρίνουν τη ασθένειά τους. Έτσι χρησιμοποιείται πολλή λογική η οποία μπορεί να οδηγήση σε εσφαλμένα συμπεράσματα. Αυτό επεκτεινόμενο στις διαπροσωπικές σχέσεις οδηγεί στην καταστροφή τους, στην ανάπτυξη των παθών της κρίσεως και της κρίσεως και της κατακρίσεως, που δεν αρέσουν στον Θεό. Η δική μας συμπεριφορά απέναντι στους συνανθρώπους μας δεν χαρακτηρίζεται από την λογική, αλλά από την αγάπη. Αποφεύγουμε να κρίνουμε τους άλλους και να τους κατατάξουμε σε διάφορα σχήματα. Μάλιστα προσπαθούμε να κάνουμε το αντίθετο από ό,τι μας υπαγορεύει η ανθρώπινη λογική. Προσπαθούμε να μη βλέπουμε την αμαρτία και τις άστοχες κινήσεις του αδελφού μας και να διακατεχόμαστε από αγάπη και μακροθυμία προς αυτόν. Οι Χριστιανοί οφείλουν, κατά τον άγιο Μακάριο τον Αιγύπτιο, να αγωνίζωνται «μήτε κρίνει όλως τινά, μη πόρνην προεστώσαν, μη αμαρτωλούς ή ατάκτους, αλλ’ απλή προαιρέσει και καθαρώ οφθαλμώ πάντας οράν...». Πρέπει να διάγουμε κατά τέτοιο τρόπο, ώστε και αν κάποιος πάσχη από κάποια σωματική ασθένεια, να μη μπορούμε να την κρίνουμε.

Και ως πνευματικοί πατέρες ακόμη στεκόμαστε απέναντι στους ανθρώπους υποστατικά. Δηλαδή απεκδυόμεθα κάθε εικόνος, χαρακτηρισμού και ιδέας και προσευχόμαστε να μας αποκαλύψη ο Θεός το πραγματικό πρόβλημα του ανθρώπου και να μας φωτίση να δώσουμε την κατάλληλη γι’ αυτόν θεραπευτική αγωγή. Μας ενδιαφέρει ο κάθε άνθρωπος προσωπικά. Με αυτόν τον τρόπο αποφεύγουμε να κρίνουμε τον ψυχικά άρρωστο, αποφεύγουμε να τον κατατάξουμε σε κατηγορίες, προσπαθούμε να προσφέρουμε αληθινή προσωπική θεραπευτική αγωγή. Αυτό σημαίνει ότι στεκόμαστε απέναντι των εξομολογουμένων υποστατικά.

Με όσα ελέχθησαν γίνεται φανερό ότι ο πεπτωκώς άνθρωπος διακατέχεται από το κράτος και την εξουσία της λογικής τόσο στις σχέσεις του με τον Θεό, όσο στις σχέσεις του με τον πλησίον και ακόμη στην προσπάθεια να δη τον εαυτό του. Η λογικοκρατία (λογοκρατία), που είναι η βάση όλου του δυτικού πολιτισμού, είναι το θεμέλιο κάθε εσωτερικής και εξωτερικής ανωμαλίας. Ζώντας μέσα στην Ορθόδοξη Εκκλησία, προσπαθούμε να αποκαταστήσουμε τα πράγματα. Ο στόχος μας είναι διπλός. Αγωνιζόμαστε αφ’ ενός μεν να περιορίσουμε την εξουσία της λογικής, αφ’ ετέρου δε να ανακαλύψουμε τον νου μας. Εφ’ όσον στον μεταπτωτικό άνθρωπο ο νους βρίσκεται σε σκοτάδι βαθύ και η λογική αποτελεί την μόνη πηγή της υπάρξεως, αυτό φανερώνει ότι για να φθάσουμε στην προπτωτική κατάσταση και να οδηγηθούμε στην κατά φύσιν ζωή πρέπει να αντιστραφούν οι όροι, δηλαδή τόσο ο νους όσο και η λογική να τεθούν στην φυσική τους θέση, όπως την περιγράψαμε προηγουμένως. Δηλαδή η λογική πρέπει να περιορισθή, να αναπτυχθή ο νους, ο λόγος να γεννιέται από τον φωτισθέντα νου και στην συνέχεια η λογική (διάνοια) να διατυπώνη σε λέξεις και σε προτάσεις την γνώση του νου.

Στο να περιορισθή η λογική σημαντικό ρόλο διαδραματίζει η υπακοή στο θέλημα του Θεού. Αγωνιζόμαστε να μη δίδουμε εμπιστοσύνη στην δική μας σύνεση και στην δική μας γνώμη, που είναι απόρροια της λογικής. Ο αββάς Δωρόθεος λέγει ότι «εν παντί πράγματι συμβαίνοντί μοι ουδέποτε ηθέλησα ανθρωπίνη φρονήσει περιδραμείν εμαυτώ, αλλ’ αεί ποιώ μικρόν την δύναμίν μου είτι δήποτε και αφώ το παν τω Θεώ». Αποφεύγουμε να έχουμε εμπιστοσύνη στην φρόνηση και στην σύνεσή μας. Μάλιστα ο ίδιος άγιος αναπτύσσει ολόκληρο κεφάλαιο με τίτλο «περί του μη οφείλειν τινά στοιχείν τη ιδία συνέσει». Ο διάβολος όταν βρη στον άνθρωπο ένα θέλημα και ένα δικαίωμα «δι’ αυτού καταβάλλει αυτόν». Παράλληλα απαιτείται να κάνουμε υπακοή, άνευ διακρίσεως, στο θέλημα του Θεού, όπως εκφράζεται στην Αγία Γραφή και στα έργα των Πατέρων της Εκκλησίας. Η λογική βέβαια θα επαναστατή και θα διαμαρτύρεται, αλλά είναι ανάγκη να την υποτάξουμε στο θέλημα του Θεού.

Και επειδή είναι δυνατόν να μη γνωρίζουμε το θέλημα του Θεού στις τόσες πολλές λεπτομέρειες της καθημερινής ζωής, γι’ αυτό απαιτείται υπακοή στον πνευματικό πατέρα, που θα μας καθοδηγή στην πνευματική μας πορεία. Κατά τον αββά Δωρόθεο, «ουδέν εστιν αθλιώτερον, ουδέν ευαλωτότερον των μη εχόντων τινά οδηγούντα αυτούς εις την οδόν του Θεού».

Έτσι η παρακοή είναι θάνατος, ενώ η υπακοή είναι ζωή. Είναι χαρακτηριστικά τα όσα σημειώνει για την υπακοή ο άγιος Ιωάννης της Κλίμακος: «Υπακοή εστιν, άρνησις ψυχής οικείας παντελής, δια σώματος επιδεικνυμένη εναργώς∙ ή τάχα το έμπαλιν∙ υπακοή εστι, νέκρωσις μελών, εν ζώση διανοία. Υπακοή εστιν, ανεξέταστος κίνησις, εκούσιος θάνατος, απερίεργος ζωή, αμέριμνος κίνδυνος... ακίνδυνος πλους, υπνούσα οδοιπορία. Υπακοή εστι, μνήμα θελήσεως και έγερσις ταπεινώσεως... Υπακοή εστιν, απόθεσις διακρίσεως εν πλούτω διακρίσεως... η υπακοή γαρ εστιν, απιστείν εαυτώ εν τοις καλοίς μέχρι τέλους ζωής».

Η υπακοή είναι νέκρωση του ιδίου θελήματος, της ιδίας συνέσεως, όχι για να φθάση ο άνθρωπος στην νέκρωση του πάθους, αλλά στην μεταμόρφωση του. Η υπακοή, που γίνεται με τον τρόπο που υποδεικνύει η Εκκλησία, δεν συντελεί στην καταστροφή του λογικού, αλλά στην θεραπεία του, στην τοποθέτησή του στην φυσική του θέση. Επομένως είναι ζωή. Η μακρά πείρα της Εκκλησίας έχει αποδείξει ότι όποιος μπορεί να κάνη υπακοή αυτός μπορεί να θεραπευθή από εσωτερικές ψυχικές ασθένειες, μπορεί να μεταμορφώση όλο τον εσωτερικό κόσμο. Η υπακοή είναι μέσον προόδου του ανθρώπου.

Συγχρόνως με τον περιορισμό του λογικού προσπαθούμε με την μετάνοια και την ασκητική ζωή της Εκκλησίας να καθαρίσουμε τον νου, ώστε να φωτισθή από την άκτιστη ενέργεια του Θεού. Αυτό επιτυγχάνεται με την νήψη, την προσευχή, κυρίως την λεγομένη νοερά και καρδιακή προσευχή, με όλη την πρακτική και θεωρητική ζωή. Με όλους τους τρόπους που περιγράφει η Ορθόδοξη Παράδοση ο νους χαριτώνεται, ζωοποιείται, υψώνεται στην θέση του και στην συνέχεια χαριτώνει και την λογική. Με αυτόν τον τρόπο η λογική γίνεται υπηρέτης του «χαριτωμένου» νου και ο άνθρωπος επανέρχεται στην φυσική του κατάσταση.

Η λογική, όταν δεν είναι υποτεταγμένη στον «χαριτωμένο» νου, είναι άρρωστη και δημιουργεί πάμπολλες ανωμαλίες στην ζωή μας, ενώ, όταν υποτάσσεται στον νου, τότε είναι υγιής και φυσική. Και σ’ αυτόν τον σκοπό αποβλέπει η ασκητική θεραπευτική αγωγή της Εκκλησίας.

ΙΙ) Οι λογισμοί
Στο λογιστικό μέρος της ψυχής ενεργούν οι λεγόμενοι λογισμοί οι οποίοι ερεθίζουν το επιθυμητικό και προσπαθούν να αιχμαλωτίσουν τον νου του ανθρώπου με συνέπεια να τελεσθή η αμαρτία. Η εξέλιξη της αμαρτίας αρχίζει από τους λογισμούς. Γι’ αυτό εκείνος που θέλει να καθαρίση τον εσωτερικό του κόσμο, να απαλλαγή από την αμαρτία, να ελευθερωθή από την αιχμαλωσία του νου πρέπει να προσέξη το λογιστικό από την επίδραση των λογισμών. Έτσι στην παράγραφο αυτή θα προσπαθήσουμε να αναλύσουμε τι είναι οι λογισμοί, ποια τα αίτια που τους προκαλούν, ποια τα αποτελέσματα που δημιουργούν στον πνευματικό μας οργανισμό και τελικά ποιες είναι οι μέθοδοι θεραπείας από τους λογισμούς. Το θέμα είναι κρισιμότατο, διότι από την αντιμετώπισή τους εξαρτάται ο πνευματικός θάνατος ή πνευματική ζωή. Ακόμη, όπως θα δούμε στην συνέχεια, και πολλές σωματικές ανωμαλίες, σωματικές ασθένειες προέρχονται από τους αχαλίνωτους λογισμούς.

Τι είναι λογισμοί
Όταν οι άγιοι Πατέρες μιλούν για τους λογισμούς δεν εννοούν απλώς τις σκέψεις, αλλά τις εικόνες και τις παραστάσεις κάτω από τις οποίες υπάρχουν και οι κατάλληλες κάθε φορά σκέψεις. Οι εικόνες μαζί με τις σκέψεις λέγονται λογισμοί. «Αι εικόνες εις άλλας μεν περιπτώσεις φέρουν χαρακτήρα μάλλον εποπτικόν, εις άλλας δε κυρίως νοητικόν, συχνότερον δε μικτόν. Εφ’ όσον όμως και αι εποπτικαί εικόνες έλκουν οπίσω των αυτήν ή εκείνην την σκέψιν, υπό των ασκητών πάσαι αι εικόνες καλούνται «λογισμοί»[388]. Οι διάφορες διαβολικές σκέψεις χρησιμοποιούν ως όχημα άλλοτε ό,τι φέρουν οι αισθήσεις στον νου και άλλοτε επιστρατεύουν την φαντασία και την διαιρεθείσα μνήμη και προσβάλλουν τον άνθρωπο με απώτερο σκοπό να επιτύχουν την αιχμαλωσία του.

Κατά τον Ησύχιο τον Πρεσβύτερο όλοι οι άνθρωποι αγνοούν ότι οι λογισμοί δεν είναι τίποτε άλλο παρά «φαντασίαι αισθητών και κοσμικών πραγμάτων»[389]. Όπως φαίνεται από το κείμενο αυτό η φαντασία παίζει σπουδαιότατο ρόλο στον σχηματισμό εντός της εικόνος. Έτσι μπορεί να πη ότι οι λογισμοί είναι ζωγράφοι που ζωγραφίζουν στο λογιστικό διάφορες εικόνες και παραστάσεις, οι περισσότερες από τις οποίες είναι μνήμες του παρελθόντος. Ένας αδελφός επολεμείτο από τις μνήμες του παρελθόντος, γι’ αυτό έλεγε: «παλαιοί και νέοι ζωγράφοι εισίν οι λογισμοί μου∙ μνήμαί εισιν οχλούσαί μοι και γυναικών είδωλα».

Όλα τα πράγματα έχουν τους λόγους τους με τους οποίους μιλούν και επικοινωνούν με τον άνθρωπο. Σύμφωνα με τον άγιο Γρηγόριο τον Σιναΐτη, η Αγία Γραφή ονομάζει λογισμούς και αυτούς τους λόγους των πραγμάτων, Οι λόγοι των πραγμάτων λέγονται και νοήματα αντιστρόφως. Η κίνηση αυτών «καθ’ εαυτήν μεν άϋλος εστι, μορφούται δε δια των πραγμάτων εις είδος και μεταπλάττεται∙ και ούτω το προσβαλόν δια της επιφανείας, γνωρίζεταί τε και λέγεται». Οι λόγοι των πραγμάτων χρησιμοποιούνται από τον διάβολο, γι’ αυτό και μπορεί να ονομασθούν και λόγοι των δαιμόνων. Ο ίδιος άγιος χαρακτηρίζει τους λογισμούς ή μάλλον την έφοδο των λογισμών, «ρεύμα ποτάμιον» το οποίο με την συγκατάθεση της αμαρτίας μεταβάλλεται σε πλημμύρα που καλύπτει την καρδιά.

Μιλώντας για τους λογισμούς και προσπαθώντας να εντοπίσουμε τι ακριβώς είναι, νομίζω ότι πρέπει να αναφερθούμε στην διαίρεση των λογισμών που κάνει ο άγιος Μάξιμος. Κατά τον άγιο, άλλοι από τους λογισμούς είναι απλοί και άλλοι σύνθετοι. Απλοί λογισμοί είναι οι απαθείς, οι οποίοι δεν συνδέονται με πάθος, ενώ σύνθετοι λογισμοί είναι οι εμπαθείς, δηλαδή οι «εκ πάθους και νοήματος συγκείμενοι». Η μνήμη ενός πράγματος, όταν συμπλέκεται με το πάθος κάνει τον λογισμό εμπαθή ή σύνθετο. Νομίζω πως στο σημείο αυτό είναι καλό να διαγράψουμε την διάκριση μεταξύ του πράγματος, του νοήματος και του πάθους, όπως τα αναλύει ο άγιος Μάξιμος. Πράγμα είναι ο χρυσός, η γυνή, ο ανήρ κ.λ.π. Νόημα είναι η ψιλή μνήμη των προηγουμένων, δηλαδή του χρυσού, της γυναικός και του ανδρός. Πάθος δε είναι «φιλία άλογος ή μίσος άκριτον τινός των προειρημένων». Νόημα εμπαθές είναι λογισμός σύνθετος, αποτελούμενος από πάθος και νόημα. Γι’ αυτό πρέπει να αγωνιζόμαστε να γνωρίσουμε το πάθος από το νόημα, ώστε ο λογισμός να παραμείνη απλός. Και αυτός ο χωρισμός γίνεται με την πνευματική αγάπη και την εγκράτεια[395].
Οι εμπαθείς λογισμοί ή ερεθίζουν το επιθυμητικό της ψυχής ή εκταράσσουν το θυμικό και το λογιστικό.

Ο Ευάγριος τονίζει ότι υπάρχουν λογισμοί που τέμνουν και υπάρχουν λογισμοί που τέμνονται. Οι πονηροί λογισμοί τέμνουν τους αγαθούς, αλλά και οι πονηροί τέμνονται από τους αγαθούς. Αναφέρει ένα παράδειγμα. Ο λογισμός φιλοξενίας δια την δόξαν του Κυρίου τέμνεται από τον πονηρό, που υποβάλλει λογισμό φιλοξενίας για την ανθρώπινη δόξα. Επίσης ο λογισμός φιλοξενίας για την ανθρωπαρέσκεια τέμνεται «επελθόντος κρείττονος λογισμού» που μας αναγκάζει να φιλοξενήσουμε δια τον Κύριο και δια την αρετή. Επομένως μπορεί ένας λογισμός να ξεκινήση ως κακός, αλλά με την προσπάθεια την δική μας και την έμπνευση του Αγίου Πνεύματος να μεταμορφωθή σε καλό και αντιστρόφως. Αλλά αυτό θα το δούμε αναλυτικότερα σε άλλο σημείο, στο οποίο θα κάνουμε λόγο για την θεραπεία από τους λογισμούς.
Πάντως εδώ βλέπουμε ότι υπάρχουν λογισμοί που τέμνουν και λογισμοί που τέμνονται, λογισμοί καλοί και λογισμοί πονηροί.


Αίτια των λογισμών
Τα όσα εγράφησαν για το τι είναι λογισμοί μας φανερώνουν και τα αίτια από τα οποία προέρχονται. Κατά τον άγιο Γρηγόριο τον Σιναΐτη, αρχή και αιτία των λογισμών είναι «η διαιρεθείσα ενοειδής δια της παραβάσεως του ανθρώπου απλή μνήμη»[398]. Πριν από την παράβαση η μνήμη του ανθρώπου ήταν απλή, δηλαδή δεν είχε πάθος, εστρέφετο ολοκληρωτικά προς τον Θεό. Όλες οι δυνάμεις της ψυχής είχαν κέντρο τον Θεό. Αμέσως μετά την παράβαση αυτή η ενοειδής μνήμη διαιρέθηκε. Ο όσιος Θαλάσσιος διδάσκει ότι τρία είναι τα αίτια από τα οποία έρχονται οι λογισμοί, ήτοι η αίσθηση, η μνήμη και η κράση του σώματος. Χειρότεροι είναι οι λογισμοί που προέρχονται από την μνήμη.

Νομίζω ότι αφετηριακό χωρίο για να δούμε καθαρότερα τα αίτια από τα οποία προέρχονται και προκαλούνται οι λογισμοί είναι του αγίου Ισαάκ του Σύρου. Ο άγιος διδάσκει ότι η κίνηση των λογισμών στον άνθρωπο γίνεται από τέσσερα αίτια. Πρώτον, από το φυσικό θέλημα της σαρκός, δεύτερον, από την φαντασία των αισθήσεων των πραγμάτων του κόσμου δια των οποίων ακούει και βλέπει, τρίτον, από τις προλήψεις και την έκκληση της ψυχής που έχει κατά νουν και τέταρτον, από τις προσβολές των δαιμόνων που μας πολεμούν σε όλα τα πάθη. Γι’ αυτόν τον λόγο όσο ο άνθρωπος παραμένει στην ζωή αυτή δεν μπορεί να μη έχη λογισμούς. «Δια τούτο έως θανάτου ου δύναται ο άνθρωπος μη έχειν λογισμούς, και πόλεμον, όσον εστίν εν τη ζωή της σαρκός ταύτης».

Βασική αιτία των λογισμών είναι ο πόλεμος του διαβόλου. Οι πιο πολλοί λογισμοί είναι διαβολικοί. Ο σκοπός του διαβόλου είναι να οδηγήση τον άνθρωπο ή στην κατά διάνοιαν ή στην κατ’ ενέργειαν αμαρτία. Άλλωστε και τον Ίδιο τον Χριστό πολέμησε, χωρίς φυσικά να κατορθώση τίποτε. Οι δαίμονες, που ζητούν πάντοτε την ψυχή μας, «δια των εμπαθών λογισμών ζητούσιν» να την φέρουν στην κατά διάνοιαν ή στην κατ’ ενέργειαν αμαρτίαν. Όταν ο άνθρωπος σκέπτεται το κακό, τότε αμαρτάνει στην διάνοια, ενώ όταν πράττη το θέλημα του διαβόλου και ικανοποιή την επιθυμία του, τότε αμαρτάνει κατ’ ενέργειαν. Η διάπραξη της αμαρτίας λέγεται κατ’ ενέργειαν αμαρτία. Οι δαίμονες σπείρουν συνεχώς λογισμούς για να αιχμαλωτίσουν τον νου. Οι άγιοι γνωρίζουν «τας σποράς των δαιμόνων» και αναλόγως δίδουν συμβουλές στον άνθρωπο.
Οι λογισμοί, κατά τον άγιο Γρηγόριο τον Σιναΐτη, είναι λόγοι των δαιμόνων και πρόδρομοι των παθών. Προηγείται ο λογισμός και ακολουθεί η διάπραξη της αμαρτίας. Κατά τον Ηλία τον Πρεσβύτερο οι δαίμονες πολεμούν την ψυχή μας πρώτα δια των λογισμών και όχι δια των πραγμάτων. Των πραγμάτων αίτιος είναι η ακοή και η όραση, αλλά των λογισμών η συνήθεια και οι δαίμονες. Οι δαίμονες ενσπείρουν διαρκώς ακαθάρτους και αισχρούς λογισμούς. Κάθε πάθος έχει τον αντίστοιχο δαίμονα, γι’ αυτό τονίζει ο άγιος Ιωάννης ο Σιναΐτης ότι οι αισχροί και ακάθαρτοι λογισμοί στην καρδιά έρχονται από τον απατεώνα της καρδίας δαίμονα.

Η πονηρία των δαιμόνων στον πόλεμο αυτό είναι μεγάλη και μόνον οι άγιοι που έχουν καθαρό νου, διορατικό χάρισμα μπορούν να την διακρίνουν. Έτσι ο άγιος Ιωάννης ο Σιναΐτης γράφει ότι επεσήμανε κάποτε τον δαίμονα της κενοδοξίας να κάνη διπλό έργο. Σε έναν αδελφό έσπειρε λογισμούς κενοδοξίας και σε άλλον την ίδια στιγμή αποκάλυψε αυτούς τους λογισμούς, ώστε να μακαρισθή ως προορατικός και έτσι να πέση στην αμαρτία και το πάθος της κενοδοξίας. Γι’ αυτό ο πόλεμος του διαβόλου εναντίον μας δια των λογισμών είναι χαλεπότερος από τον πόλεμο δια των πραγμάτων.

Αλλά τις περισσότερες φορές ο διάβολος λαμβάνει αφορμή από τα πάθη που υπάρχουν στην ψυχή μας για να εξαπολύση τον κατάλληλο πόλεμο των λογισμών. Γνωρίζει εκείνος τα υπάρχοντα πάθη και ερεθίζει την ψυχή σ’ αυτά τα σημεία. «Εκ των υποκειμένων τη ψυχή παθών, λαμβάνουσιν οι δαίμονες τας αφορμάς του κινείν εν ημίν τους εμπαθείς λογισμούς». Και επειδή το βασικότερο πάθος από το οποίο γεννώνται όλα τα άλλα πάθη είναι η φιλαυτία, γι’ αυτό από το πάθος της φιλαυτίας γεννώνται «οι τρεις γενικώτατοι της επιθυμίας λογισμοί». Η καρδιά του ανθρώπου όταν είναι ηδυπαθής, δηλαδή όταν ρέπη προς την ηδυπάθεια, γίνεται αφορμή κακών λογισμών: «Καρδίας ηδυπαθούσης, λογισμοί και λόγοι λοιμοί αναφύονται». Επειδή υπάρχουν λογισμοί εκούσιοι και ακούσιοι, δηλαδή λογισμοί που έρχονται χωρίς να τους επιδιώκουμε εμείς και λογισμοί που έρχονται με την δική μας θέληση – γιατί ακούσιοι λογισμοί αναφύονται από διαπραχθείσα αμαρτία, ενώ οι εκούσιοι από το αυτεξούσιο θέλημα – γι’ αυτό μπορούμε να πούμε ότι οι εκούσιοι λογισμοί είναι αίτιοι των ακουσίων. Η αιτία των λογισμών είναι τα πάθη και αιτία των παθών είναι οι πράξεις κάθε αμαρτίας.

Γενικά μπορούμε να πούμε ότι οι λογισμοί, οι εκ δαιμόνων προερχόμενοι, αιχμαλωτίζουν τον νου και τον οδηγούν στην διάπραξη της κατά διάνοιαν και κατ’ ενέργειαν αμαρτίας, η οποία (αμαρτία) όταν επαναλαμβάνεται πολλές φορές και αποκτά συνήθεια ο οργανισμός, τότε γίνεται πάθος. Έπειτα από τα πάθη, που είναι τρόπον τινά οι πληγές της ψυχής, έρχονται οι ανάλογοι λογισμοί. Γίνεται ό,τι με τις πληγές του σώματος. Από κάποια αιτία πληγώνεται το σώμα και στην συνέχεια η πληγή προκαλεί ερεθισμό, οπότε συντηρείται και αυξάνεται περισσότερο το πρόβλημα.

Ο Κύριος σε πολλά σημεία της διδασκαλίας Του αναφέρει ότι οι λογισμοί προέρχονται μέσα από την καρδιά. «Εκ γαρ της καρδίας εξέρχονται διαλογισμοί πονηροί, φόνοι, μοιχείαι, πορνείαι, κλοπαί, ψευδομαρτυρίαι, βλασφημίαι» (Ματθ. ιε’, 19). Ο Ευαγγελιστής Λουκάς αναφέρει ότι εισήλθεν διαλογισμός στους Μαθητάς του Χριστού «το τις αν είη μείζων αυτών». «Ο δε Ιησούς ιδών τον διαλογισμόν της καρδίας αυτών, επιλαβόμενος παιδίου έστησεν αυτό παρ’ εαυτώ» (Λουκ. θ’, 46-47). Όταν ενεφανίσθη ο Κύριος, μετά την Ανάσταση, στους Μαθητάς Του είπεν: «τι τεταραγμένοι εστέ, και διατί διαλογισμοί αναβαίνουσιν εν ταις καρδίαις υμών;» (Λουκ. κδ’, 38).

Όλα αυτά τα χωρία δείχνουν ότι οι διαλογισμοί έρχονται μέσα από την καρδιά του ανθρώπου. Βέβαια, πρωτίστως ο νους προσβάλλεται από τον λογισμό, αλλά επειδή μέσα στην καρδιά ενεργούν τα πάθη, δια των οποίων ο διάβολος λαμβάνει αφορμή να κινήση τους δικούς του λογισμούς, γι’ αυτό λέγεται ότι εξέρχονται μέσα από την καρδιά οι διαλογισμοί.

Ο άγιος Διάδοχος ο Φωτικής διδάσκει σχετικά. Η καρδιά παράγει λογισμούς καλούς και κακούς, δεν γεννά όμως κακούς λογισμούς από την φύση της, αλλά από την μνήμη του κακού, της πρώτης εκείνης αμαρτίας την οποία διέπραξε και που οδήγησε στην έξη. Τους πιο πολλούς λογισμούς τους συλλαμβάνει η καρδιά από την κακία των δαιμόνων. Εμείς όμως τους αισθανόμαστε ότι προέρχονται μέσα από την καρδιά. Ο νους του ανθρώπου, επειδή έχει κάποια ενέργεια λεπτοτάτης αισθήσεως, γι’ αυτό ιδιοποιείται τους λογισμούς που ενσπείρουν τα πονηρά πνεύματα. Το ίδιο συμβαίνει και με την σάρκα. Επειδή η σάρκα αγαπά να κολακεύεται από την απάτη και επειδή υπάρχει μια σύζευξη μεταξύ ψυχής και σώματος, γι’ αυτό και οι λογισμοί που σπείρονται από τους δαίμονες στην ψυχή φαίνονται ότι προέρχονται από την καρδιά. Ο νους είναι τροφοδότης της καρδιάς. Ό,τι έχει το διαβιβάζει αμέσως στην καρδιά, είτε καλό είτε κακό. Και επειδή συνήθως είμαστε άπειροι σ’ αυτό το πνευματικό άθλημα και επειδή γίνεται πολύ γρήγορα αυτή η μεταβίβαση, γι’ αυτό εμείς αισθανόμαστε ότι οι λογισμοί γεννώνται από την καρδιά.

Εκτός από τον διάβολο και τα πάθη, λογισμούς γεννά η ύλη των πραγμάτων. Αλλά, όπως διδάσκει ο άγιος Γρηγόριος ο Σιναΐτης, η ύλη των πραγμάτων γεννά απλούς λογισμούς, ενώ η δαιμονιώδης προσβολή τεκταίνει τους πονηρούς λογισμούς. Γι’ αυτόν τον λόγο η ύλη δεν είναι κακή, αλλά κακή είναι η εντός ημών αισχρά επιθυμία, τα υπάρχοντα εν ημίν πάθη και η προσβολή εκ μέρους των δαιμόνων. Όπως ο μύλος που κινείται από τα ύδατα «αδύνατον αργήσαι της κινήσεως» και ό,τι του βάλλουμε ή σιτάρι ή ζιζάνιο εκείνο θα αλέση, το ίδιο συμβαίνει και με την διάνοια. Διαρκώς κινείται. Από μας εξαρτάται να της δώσουμε πνευματική μελέτη ή σαρκική εργασία. Γι’ αυτό όταν ασχολούμαστε με κοσμικές φροντίδες και σαρκικά πράγματα και όταν παραδιδόμαστε σε μάταιες και αργές ομιλίες, τότε «πλεονάζουσιν εν ημίν οι φαύλοι λογισμοί». Επομένως δεν είναι κακή η χρήση του κόσμου και αυτή η ύπαρξη του κόσμου, αλλά η δική μας διάθεση, το δικό μας αυτεξούσιο θέλημα.

Βεβαίως, εκτός από τους πονηρούς λογισμούς, υπάρχουν οι αγαθοί λογισμοί, οι προερχόμενοι από τον Θεό. Πως μπορούμε να διακρίνουμε αυτούς τους λογισμούς;
Όσο είμαστε αρχάριοι στην πνευματική ζωή πρέπει να ρωτούμε εμπείρους πνευματικούς πατέρας, και μάλιστα εκείνους που έχουν το χάρισμα της διακρίσεως των πνευμάτων. Πάντως μια γενική διδασκαλία είναι ότι, όταν ο λογισμός μας υποβάλη κάτι και δημιουργείται μέσα μας χαρά, αυτό είναι δείγμα ότι ο λογισμός προέρχεται από τον Θεό. Οι δε λογισμοί του διαβόλου είναι γεμάτοι από ταραχή και λύπη. Ο όσιος Βαρσανούφιος διδάσκει: «Ότε υποβάλλει σοι ο λογισμός ποιήσαί τι κατά το θέλημα τούτο και ευρίσκεις χαράν εν τω πραγμάτι και θλίψην αντιστήκουσαν, μάθε ότι του Θεού εστι... Οι δε από των δαιμόνων λογισμοί, πρώτον τεταραγμένοι εισί και λύπης μεμεστωμένοι, και κρυφίως και λεπτώς επί τα οπίσω έλκουσιν∙ ενδύονται ενδύματα προβάτων, τουτέστιν υποβάλλουσι λογισμούς δικαιοσύνης, εισί δε έσωθεν λύκοι άρπαγες». Πρέπει να παρατηρηθή ότι ένας λογισμός δυνατόν να προκαλέση χαρά, αλλά αυτή η χαρά μπορεί να προέρχεται από κενοδοξία και ηδυπάθεια καρδίας. Γι’ αυτό την διάκριση των λογισμών την κάνει εκείνος που έχει γευθή την Χάρη του Παναγίου Πνεύματος και έχει καθαρθή από τα πάθη που ευρίσκονται στην ψυχή. Όσοι δεν έχουν αυτήν την εμπειρία πρέπει να ανατρέχουν σε εμπείρους πνευματικούς πατέρας, γιατί ο διάβολος υποβάλλει λογισμούς δικαιοσύνης, ενώ είναι άδικος.

Αφού έχουμε εντοπίσει τι είναι λογισμοί και τα αίτια τα οποία τους προκαλούν, πρέπει να δούμε με συντομία τα είδη των λογισμών. Υπάρχουν λογισμοί ανάλογοι με τα πάθη. Όσα πάθη υπάρχουν τόσοι και λογισμοί. Ο άγιος Κασσιανός ο Ρωμαίος τους διαιρεί σε οκτώ και αναλύει διεξοδικά τους οκτώ της κακίας λογισμούς. Οι οκτώ της κακίας λογισμοί είναι της «γαστριμαργίας και πορνείας, φιλαργυρίας, οργής, λύπης, ακηδίας, κενοδοξίας και υπερηφανείας».
Ο όσιος Θαλάσσιος λέγει ότι υπάρχουν οι τρεις βασικοί λογισμοί, ήτοι της γαστριμαργίας, της κενοδοξίας και της φιλαργυρίας, τους οποίους ακολουθούν όλοι οι εμπαθείς λογισμοί. Αυτοί οι τρεις λογισμοί ανταποκρίνονται στα τρία μεγάλα γενικά πάθη, ήτοι της φιληδονίας, της φιλοδοξίας, και της φιλαργυρίας ή φιλοκτημοσύνης, στους οποίους αναφέρονται οι πειρασμοί του Χριστού.

Πρέπει να κάνουμε μνεία ενός αισχρού και μεγάλου λογισμού, του λογισμού της βλασφημίας. Ο άγιος Ιωάννης ο Σιναΐτης επειδή εγνώριζε την πονηρία και την βαρύτητα των λογισμών της βλασφημίας, καθώς επίσης ότι προσβάλλει κυρίως του αγωνιζομένους στην πνευματική ζωή, αφιερώνει ολόκληρο κεφάλαιο για να τους περιγράψη και να παρουσιάση τους τρόπους με τους οποίους μπορούμε να απαλλαγούμε από αυτούς τους λογισμούς. Γράφει ότι ο λογισμός της βλασφημίας προέρχεται από την υπερηφάνεια. Προσβάλλει τον άνθρωπο και σ’ αυτές ακόμη τις λατρευτικές συνάξεις και ακόμη κατά τον καιρό της προετοιμασίας για την θεία Κοινωνία. Προσβάλλει τον νου και τον διασπά από τα λόγια της ευχής. Πολλούς σταματά από την προσευχή και πολλούς ανακόπτει από τα Μυστήρια, σε άλλους από την λύπη κατέτηξε τα σώματα. Συνιστά ο άγιος Ιωάννης να μη θεωρήσουμε τον εαυτό μας αίτιο των λογισμών της βλασφημίας. Είναι λόγοι του δαίμονος για να μας απομακρύνη από τον Θεό και την Εκκλησία Του.

Οι λογισμοί όμως είναι η αρχή του πολέμου του διαβόλου εναντίον μας. Π λογισμός ο οποίος ενσπείρεται από τον διάβολο υφίσταται μια εξέλιξη, έως ότου συντελεσθή η αμαρτία και καταλήξει σε πάθος. Γι’ αυτό στην συνέχεια θα προσπαθήσουμε να δούμε, από την πείρα των αγίων Πατέρων, αυτήν την εξέλιξη των λογισμών.
Ο άγιος Μάξιμος διδάσκει ότι οι λογισμοί, που λαμβάνουν αφορμή από τα υποκείμενα στην ψυχή πάθη, πολεμούν τον νου και τον εκβιάζουν να έλθη στην συγκατάθεση της αμαρτίας. Όταν ηττηθή ο νους στον πόλεμο αυτό, «άγουσιν εις την κατά διάνοιαν αμαρτίαν και, ταύτης αποτελεσθείσης, φέρουσιν αυτόν λοιπόν αιχμάλωτον εις την πράξιν». Μετά την πράξη οι δαίμονες, που ερήμωσαν την ψυχή δια των λογισμών, υποχωρούν, μένει όμως μέσα στον νου το είδωλο της αμαρτίας. Έτσι οι λογισμοί αιχμαλωτίζουν τον νου και τον οδηγούν αιχμάλωτο στην αμαρτία. Το δε είδωλο της αμαρτίας, αν δεν φύγη με την σύντονη και διαρκή μετάνοια, είναι πηγή ανωμαλιών στον πνευματικό οργανισμό.

Αυτή σε γενικές γραμμές είναι η εξέλιξη και η πορεία του λογισμού. Αλλά είναι καλό να δούμε και μερικές λεπτομέρειες αυτής της πορείας, όπως μας τις περιγράφουν και πάλι οι άγιοι Πατέρες.

Ο λογισμός εισερχόμενος στο λογιστικό της ψυχής επιδιώκει να αιχμαλωτίση τον νου. Προς τον σκοπό αυτό επιδιώκει να προκαλέση την ηδονή του πάθους που ευρίσκεται μέσα στην ψυχή. Αυτό το στάδιο λέγεται πειρασμός και μπορεί κανείς να ισχυρισθή ότι δεν είναι αμαρτία. «Η προτεινομένη εμπαθής ηδονή προσελκύει την προσοχήν του νοός». Αν ο άνθρωπος δεν αποκόψη τον νου από την ηδονή, εμφανίζεται η συμπάθεια, αρχίζει η ευνοϊκή με αυτήν συνομιλία, ακολουθεί ο συνδυασμός και φθάνει στην συγκατάθεση. Η αυξανόμενη ηδονή αιχμαλωτίζει όλο τον νου, και αυτήν ακόμη την θέληση. Έτσι ο άνθρωπος καθίσταται ανίσχυρος στο να αντισταθή. Στην συνέχεια πραγματοποιείται η αμαρτία. Όταν οι αιχμαλωσίες επαναλαμβάνωνται, ότε δημιουργείται η έξη του πάθους, «οπότε πάσαι αι φυσικαί του ανθρώπου δυνάμεις αρχίζουν να δουλεύουν εις αυτό το πάθος». Έχει μεγάλη σημασία η ύπαρξη και η παράταση της ηδονής για την πραγματοποίηση της αιχμαλωσίας και την ενέργεια του πάθους. Γι’ αυτό οι άγιοι Πατέρες συνιστούν την νέκρωση κατά το δυνατόν, της ηδονής ή καλύτερα την μεταμόρφωσή της, αφού αυτή αιχμαλωτίζει τον νου του ανθρώπου. Ο αββάς Δωρόθεος λέγει ότι, όταν ανατέλλουν οι εμπαθείς λογισμοί στην ψυχή, τότε ανατέλλουν τα πάθη.

Ο Ησύχιος ο Πρεσβύτερος γράφει για την μείξη και ένωση των λογισμών της ψυχής με την προσβολή του δαίμονος δια της φαντασίας: «... μειγνύει (η ψυχή) τους εαυτής λογισμούς τη φαντασία της δαιμονιώδους προσβολής», και έτσι έρχεται σε συγκατάθεση και σε έργο. Η φαντασία διαδραματίζει σπουδαίο ρόλο, ιδίως στις περιπτώσεις που το αντικείμενο ή το πρόσωπο είναι μακρυά από μας. Αλλά και όταν οράται το πρόσωπο ή το αντικείμενο, δηλαδή όταν συνδέεται με τις αισθήσεις, και τότε η φαντασία μεγαλοποιεί και ωραιοποιεί περισσότερο τα πράγματα για να αιχμαλωτήση τον νου και να τον φέρη στην συγκατάθεση. Κάτω από αυτό το πρίσμα μπορούμε να πούμε ότι οι εμπαθείς λογισμοί θολώνουν και συγχέουν τον νου, τον γεμίζουν από ακάθαρτα είδωλα και φέρουν αυτόν «βία και μη βουλόμενον εις την κατ’ ενέργειαν αμαρτίαν».

Φαίνεται ότι η ελευθερία του ανθρώπου συγκατατίθεται όχι μόνο την ώρα εκείνη που δέχεται τον πειρασμό, την πρόταση εκ μέρους του δαιμονιώδους λογισμού, αλλά και προηγουμένως, όταν με την συγκατάθεση της ελευθερίας του ανθρώπου σκοτίζεται ο οφθαλμός και το ους της ψυχής. Όπως διδάσκει ο Φιλόθεος Σιναΐτης αίτιο του να βλέπη ο άνθρωπος μοιχικώς είναι «το εν έσω οφθαλμόν παραμοιχευθήναι και σκοτισθήναι» και αίτιο του να θέλη να ακούη αισχρά είναι «το ακούειν τοις ψυχοκοίς ωσί τους ένδον αισχρούς δαίμονας, οία καθ’ ημών ψιθυρίζουσιν». Αλλοιώνεται κανείς εσωτερικά, μοιχάται ο οφθαλμός της καρδίας και στην συνέχεια αλλοιώνονται και οι εξωτερικές σωματικές αισθήσεις. Γι’ αυτό και ο αγώνας του ανθρώπου πρέπει να γίνεται πρώτα στο εσωτερικό.

Επίσης, όταν κρατή κανείς μέσα του τους λογισμούς και τους επεξεργάζεται, τότε αναπτύσσεται η ηδονή και έρχεται ο νους στην συγκατάθεση και στην πράξη. «Ώσπερ τα ωά των ορνίθων εν κόπρω θαλπόμενα ζωογονούνται, ούτω και λογισμοί μη φανερούμενοι, ζωογονούνται, και εις έργα προβαίνουσιν».
Τα όσα έχουν παρατεθή δείχνουν καθαρά και τα αποτελέσματα των χρονιζόντων και επεξεργαζομένων λογισμών, τα οποία (αποτελέσματα) ερχόμαστε στην συνέχεια να παρουσιάσουμε.

Αποτελέσματα των λογισμών
Όταν ο λογισμός εγχρονίζη μέσα μας, τότε καθιστάμεθα δούλοι στην προσπάθεια. «Λογισμός εγχρονίζων, δηλοί την του ανθρώπου προσπάθειαν». Προσπάθεια είναι η προσκόλληση του ανθρώπου στα κτιστά πράγματα και η επιθυμία να πραγματοποιήση και να αποκτήση μόνον αυτά. Όταν ο νους αποδεσμεύεται από την ουράνια τροφή, από την μνήμη των ουρανίων πραγμάτων, τότε προσφέρεται διαρκώς στα αισθητά και κτιστά του κόσμου. Αυτό λέγεται προσπάθεια. Εκεί τον οδηγεί ο λογισμός που χρονίζει μέσα του.

Ο άνθρωπος καθίσταται ακρατής. Δεν μπορεί να εγκρατευθή. «Ουκ έστιν εγκρατής ο λογισμοίς τρεφόμενος».
Όπως έχουμε αναφέρει, εκείνος που αφήνει ανενόχλητο τον λογισμό να εργάζεται μέσα του και δεν τον πολεμεί, οδηγείται στην πραγματοποίησή του. «Ο κατά διάνοιαν προς την αμαρτίαν μη πολεμών μηδέ αντιλέγων, σωματικώς πράττει αυτήν».
Ακόμη ο λογισμός όταν χρονίζη και δεν πολεμήται, αλλά πραγματοποιήται, τότε ενδυναμώνεται το πάθος και ισχυροποιείται, με συνέπεια να τον πολεμή περισσότερο και να τον θλίβη.

Οι λογισμοί μας σαπίζουν και μας συντρίβουν, δημιουργούντες προβλήματα και στις διαπροσωπικές σχέσεις. «... μένομεν όλον τον χρόνον ημών σηπόμενοι, εκ των λογισμών ημών κατ’ αλλήλων και συντρίβοντες εαυτούς...».
Οι λογισμοί μιαίνουν, μολύνουν την ψυχή μας, την δηλητηριάζουν, την φαρμακώνουν. «Αύτη η τέχνη του πονηρού∙ και μετά τούτων των βελών φαρμακεύει πάσαν ψυχήν».
Εκείνος που αιχμαλωτίζεται από τους λογισμούς τυφλώνεται και ενώ βλέπει τις ενέργειες της αμαρτίας, εν τούτοις δεν μπορεί να δη τα αίτια αυτών. «Ο λογισμοίς συναπαγόμενος, εκτυφλούται υπ’ αυτών∙ και τας μεν ενεργείας της αμαρτίας βλέπει, τας δε αιτίας αυτών ιδείν ου δύναται»[436]. Με την αποδοχή των λογισμών ο διάβολος αποκτά κυριαρχία επάνω του και μπορεί να τον οδηγήση και μέχρι την αυτοκτονία, αφού δεν μπορεί να αντισταθή στην δύναμη του διαβόλου.
Ο ρυπαρός λογισμός καταχθονίζει την ψυχή, δηλαδή ρίπτει κατά γης την ψυχή του ανθρώπου.

Οι λογισμοί ερεθίζουν το επιθυμητικό, εκταράσσουν το θυμικό και το λογιστικό, «και εκ τούτου συμβαίνει τον νουν οφθαλμιάσαι προς την πνευματικήν θεωρίαν και την της προσευχής εκδημίαν». Αυτό σημαίνει ότι ασθενεί ο οφθαλμός της ψυχής και δεν μπορεί να δη την πνευματική θεωρία και να αισθανθή την εκδημία της προσευχής, οπότε ο άνθρωπος χωρίς Θεό καθίσταται νεκρός.

Εκείνος που αισθάνεται την συνεχή όχληση των λογισμών και φλέγονται τα υπογάστρια της σαρκός φανερώνει ότι βρίσκεται μακρυά από την ευωδία τον Πνεύματος.
Χάνεται η παρρησία προς τον Θεό. Όταν ο νους γίνη συνόμιλος με πονηρούς και ρυπαρούς λογισμούς, τότε «της προς Θεόν παρρησίας εκπίπτει». Δεν μπορεί ο Θεός να έχη κοινωνία με τον άνθρωπο του οποίου μολύνεται διαρκώς ο νους από λογισμούς πονηρούς και ρυπαρούς. Ιδίως ο Θεός βδελύσσεται εκείνον ο οποίος παρίσταται στην προσευχή και δέχεται ακαθάρτους λογισμούς, όπως ακριβώς είναι βδελυκτός σε επίγειο Βασιλέα εκείνος που παρίσταται μπροστά του και αποστρέφει το πρόσωπό του από αυτόν διαλέγεται με τους εχθρούς του.

Όχι μόνον χάνει ο άνθρωπος την παρρησία με τον Θεό και την ευωδία του Αγίου Πνεύματος έχοντας ρυπαρούς λογισμούς, αλλά και χωρίζεται τελείως από τον Θεό. «Οι γαρ ακάθαρτοι λογισμοί χωρίζουσι τον Θεόν από του ανθρώπου». Ο Θεός σε άνθρωπο που διακατέχεται από πονηρούς λογισμούς δεν αποκαλύπτεται τα μυστήριά Του. Μάλιστα ο αββάς Δωρόθεος είναι σαφής λέγοντας ότι «και εις λογισμός δύναται χωρίσαι τινά από του Θεού, εάν καταδέξηται και συγκατάθηται αυτώ».

Επειδή οι λογισμοί χωρίζουν τον άνθρωπο από τον Θεό, γι’ αυτό, κατά συνέπεια, δημιουργούνται και άλλες σωματικές ανωμαλίες. Το άγχος και η ανασφάλεια, οι σωματικές ασθένειες έχουν αιτία τους λογισμούς. Αυτό το έχουν συνειδητοποιήσει ακόμη και οι γιατροί, γι’ αυτό δίδουν την παραγγελία να μη σκεπτόμαστε και να μη στενοχωριόμαστε. Ένας λογισμός μπορεί να αφήση τον άνθρωπο άϋπνο όλη την νύκτα. Γι’ αυτό λέμε ότι οι λογισμοί ταράσσουν τον άνθρωπο και σπάζουν ακόμη και τα νεύρα του. Ο αββάς Θεόδωρος έλεγε: «έρχεται ο λογισμός και ταράσσει με...».

Φοβερά πράγματι είναι τα αποτελέσματα των κακών λογισμών. Τα εντοπίσαμε με μεγάλη συντομία, ενώ μπορούσαμε να αναφέρουμε περισσότερα πατερικά χωρία. Προσπαθήσαμε να εκθέσουμε τις γενικές ανωμαλίες που δημιουργούν στον ψυχοσωματικό μας οργανισμό.
Μια όμως ψυχοθεραπευτική μέθοδος πρέπει να διαγράψη και τους τρόπους της θεραπείας από τους κακούς, δαιμονιώδεις λογισμούς.
Ακριβώς στο θέμα αυτό ερχόμαστε τώρα.........παρακάτω...

[rose]

Πως διεξάγεται ο αόρατος πόλεμος και ο αγώνας εναντίον των λογισμών, παραλογισμών και δια(ο)λογισμών.

Μητροπολίτου Ναυπάκτου και αγ. Βλασίου Ιεροθέου
Ορθόδοξη Ψυχοθεραπεία (πατερική θεραπευτική αγωγή)




- κεφάλαιο Γ' -- ΕΚΤΟ ΜΕΡΟΣ

Θεραπεία από τους λογισμούς
Όπως σε όλες τις ψυχικές και σωματικές ασθένειες το ίδιο και στο θέμα των λογισμών υπάρχει προληπτική αγωγή και μετά την ασθένεια θεραπευτική αγωγή.
Θα δούμε τις δύο αυτές περιπτώσεις.

Η προληπτική αγωγή έγκειται στην προσπάθεια να μη εισχωρήση μέσα μας ο λογισμός και να μη αιχμαλωτίση τον νου μας.
Σ’ αυτό συντελεί η νήψη, η προσοχή, η ησυχία, η αποκοπή των κακών λογισμών. Ο Απόστολος Παύλος δίδει παραγγελία στον μαθητή του Τιμόθεο να έχη διαρκή νήψη: «συ δε νήφε εν πάσι» (Β’ Τιμ. δ’, 5). Στα πατερικά έργα γίνεται μεγάλη ανάλυση αυτού του αγώνος.

Η νήψη λέγεται και φυλακή των λογισμών. Και ο άγιος Ιωάννης ο Σιναΐτης διδάσκει ότι άλλο είναι η φυλακή των λογισμών και άλλο η τήρηση του νου. Η τήρηση του νου είναι υψηλοτέρα από την φυλακή των λογισμών. Αυτό λέγεται με την έννοια που καθορίσαμε στα προηγούμενα ότι νους είναι ο οφθαλμός της ψυχής, η καρδιά, ενώ λογισμός είναι αυτό που λειτουργεί στην διάνοια του ανθρώπου. Άλλη είναι η προσπάθεια να κρατήση κανείς καθαρή την διάνοια και άλλη είναι η προσπάθεια να κρατήση καθαρό τον νου, δηλαδή την καρδιά. Χρειάζεται όμως η καθαρότης των λογισμών, γιατί είναι αδύνατον να είναι καθαρός κανείς στον έσω άνθρωπο, εάν έχη πονηρούς λογισμούς. Η πατερική εντολή είναι να συγκεντρώνουμε τον νου μας (την ενέργεια της ψυχής στην ουσία της), να προσέχουμε τους λογισμούς και να πολεμούμε τους εμπαθείς λογισμούς: «Συνάγαγε τον νουν σου και τήρει τους λογισμούς, και ους αν εύρης εμπαθείς πολέμησον προς αυτούς».

Είναι απαραίτητο να προσέχουμε τους διαλογισμούς, τις ενθυμήσεις και τις έννοιες. Μάλιστα στον αγώνα αυτό για να διαφυλαχθή ο νους καθαρός και να έχη αδιάλειπτη μνήμη Θεού απαιτείται να αποβάλλουμε και τους καλούς λογισμούς, γιατί και με τους καλούς λογισμούς συνηθίζει ο νους ολίγον κατ’ ολίγον να απομακρύνεται από τον Θεό. Ο Γέροντας Σιλουανός εδίδασκε ότι «οι άγιοι εδιδάχθησαν τον πόλεμον εναντίον του εχθρού. Εγνώριζον ότι οι εχθροί ενεργούν δελεαστικώς μέσω των λογισμών, και δια τούτο καθ’ όλην των την ζωήν δεν εδέχοντο τους λογισμούς. Ο λογισμός εις την αρχήν εμφανίζεται ως καλός, αλλ’ ύστερον αποσπά τον νουν από την προσευχήν και μετά πλέον αρχίζει να περιπλέκη τας σκέψεις. Δια τούτο είναι ανάγκη να απορρίπτωμεν αμέσως κάθε λογισμόν, έστω και εάν φαίνεται εις ημάς καλός, να έχωμεν δε τον νουν καθαρόν εν τω Θεώ». Δεν πρέπει να έχουμε κανένα λογισμό στην καρδιά ούτε άλογο ούτε εύλογο. Πρέπει να φυλάττουμε τον οφθαλμό της ψυχής από κάθε λογισμό, όπως τον οφθαλμό του σώματος από κάθε βλαβερό αντικείμενο.

Όταν ο άνθρωπος συνηθίση σ’ αυτόν τον ιερό αγώνα αποθήσεως όλων των λογισμών, τότε ο νους γεύεται της χρηστότητος του Κυρίου και αποκτά την κάθαρση, ώστε να διακρίνη τους λογισμούς και «τους μεν καλούς και θεοπέμπτους εν τοις ταμείοις της μνήμης εναποτίθηται, τους δε σκαιούς και δαιμονιώδεις έξω που των αποθηκών απορρίπτοι της φύσεως».

Αυτή η νήψη της ψυχής, η φυλακή των λογισμών, καλείται νοερά ησυχία. Γι’ αυτό στην Ορθόδοξη διδασκαλία η ησυχία δεν είναι απλώς η ησυχία από τους εξωτερικούς ερεθισμούς (είναι και αυτό η αρχή της ησυχίας ιδίως στον αρχάριο), αλλά κυρίως είναι η ησυχία της καρδίας. Ο όσιος Θαλάσσιος παραγγέλλει: «Ασφάλισαι τας αισθήσεις τω τρόπω της ησυχίας και δίκασον τους λογισμούς εφεστώτας τη καρδία». Κατά τον άγιο Ιωάννη τον Σιναΐτη η ησυχία του σώματος είναι επιστήμη και κατάσταση των ηθών και των αισθήσεων, αλλά η ησυχία της ψυχής είναι «λογισμών επιστήμη και ασύλητος έννοια». Ο φίλος της ησυχίας είναι «ανδρείός τις και απότομος λογισμός, εν θύρα καρδίας ανυστάκτως ιστάμενος, και τους προσερχομένους λογισμούς ή κτείνων ή αποσειόμενος». Όταν χρονίση ο άνθρωπος σ’ αυτόν τον αγώνα και ιδίως, όταν ο νους μαγευθή από την Βασιλεία του Θεού, τότε καταργούνται όλοι οι λογισμοί, όπως κρύπτονται οι αστέρες με την ανατολή του ήλιου.

Εκτός από την νήψη και την νοερά ησυχία, ένας άλλος τρόπος προληπτικός για να μη ερεθισθή ο νους είναι η αποφυγή των αιτίων που προκαλούν τους λογισμούς.
Ο άγιος Μάξιμος δίδει ένα παράδειγμα για να δείξη πως πρέπει να αγωνιζόμαστε για την διατήρηση της καθαρότητος της καρδίας. Όπως είναι γνωστό οι εμπαθείς δαίμονες ή ερεθίζουν το επιθυμητικό ή εκταράσσουν το θυμικό και το λογιστικό. Γι’ αυτό ο μοναχός οφείλει να προσέχη τους λογισμούς, να γνωρίζη και να κόπτη τις αιτίες τους.

Η ακρασία των βρωμάτων και των πομάτων και η πυκνή και άλογος συντυχία των γυναικών είναι η αιτία δια της οποίας οι εμπαθείς μνήμες των γυναικών ερεθίζουν το επιθυμητικό. Η πείνα, η δίψα, η αγρυπνία και η αναχώρηση βοηθούν τον άνθρωπο να απαλλαγή από τις μνήμες αυτές και τους λογισμούς. Η φιληδονία, η κενοδοξία και η φιλοϋλία είναι η αιτία δια της οποίας οι εμπαθείς μνήμες αυτών που μας ελύπησαν εκταράσσουν τον θυμό. Ο εμπαθής λυπείται ή γιατί τα στερήθηκε ή γιατί δεν τα απέκτησε. Γι’ αυτό η καταφρόνηση αυτών και η εξουδένωση για την αγάπη προς τον Θεό περικόπτει τα αίτια που προκαλούν την λύπη.

Επίσης για να απαλλαγή ο άνθρωπος από τους λογισμούς πρέπει να αγωνισθή εναντίον των παθών, αφού από τα πάθη οι δαίμονες λαμβάνουν αφορμή να ενσπείρουν τους κατάλληλους λογισμούς. Για το πάθος της πορνείας συνιστά ο άγιος Μάξιμος: «νήστευε και αγρύπνει, κοπίασον, ιδίασον». Για την οργή και την λύπη «καταφρόνει δόξης και ατιμίας και των υλικών πραγμάτων». Για την μνησικακία «προσεύχου υπέρ του λυπήσαντος, και απαλλάττη».

Άλλος αγώνας είναι να περικόψουμε την ηδυπάθεια της καρδίας, αφού οι λογισμοί επιδιώκουν να εξάψουν την ηδονή και να προσελκύσουν τον νου.
Μαζί με την ηδυπάθεια της καρδίας χρειάζεται κανείς να πολεμήση και την ηδυπάθεια του σώματος. Κάθε τι που προκαλεί την σωματική ηδονή και την σωματική ανάπαυση πρέπει να το αποδιώκη ο αθλητής αυτού του εσωτερικού αγώνος. Γιατί αν ο άνθρωπος ενδώση στην ηδυπάθεια του σώματος, «αναγκάζεται και μη θέλων αχθήναι βία εις Ασσυρίους και δουλεύσαι τω Ναβουχοδονόσορ». Αν κανείς δεν σταθή πολύ αυστηρός στον εαυτό του στο θέμα της ηδονής, δεν θα μπορέση να κρατήση ή να αποκτήση την εσωτερική του ελευθερία.

Όπως σημειώσαμε προ ολίγου χρειάζεται αποφυγή των πραγμάτων και των προσώπων που μας προκαλούν τους λογισμούς. Ένας ασκητής σε ερώτηση ενός αδελφού ότι πολεμείται από τις μνήμες των γυναικών και τις ενθυμήσεις του παρελθόντος απήντησε: «νεκρούς μη φοβού∙ αλλά τους ζώντας φεύγε και επεκτείνου μάλλον εις προσευχήν». Βέβαια δεν παραγγέλλεται να αποφεύγουμε όλους τους ανθρώπους. Αυτό μπορεί να το κάνουν μερικοί που επιδιώκουν την τελεία κάθαρση, ώστε να δοθούν ολοκληρωτικά στον Θεό, αλλά πρέπει να αποφεύγουμε τα πρόσωπα εκείνα που μας προκαλούν πειρασμό, όχι τόσο γιατί αυτά είναι κακά, αλλά γιατί εμείς είμαστε εσωτερικά άρρωστοι και επιρρεπείς στην ασθένεια. Όταν ο άνθρωπος έχη σαν αρχή να τηρή τον νου του και να προσέχη τα πράγματα, τα αντικείμενα και τα πρόσωπα, τότε μπορεί να μάθη σε ποιο πράγμα έχει το πάθος.

Ο φόβος του Θεού βοηθά στην απελευθέρωσή μας από τον πόλεμο των λογισμών.
Ο φόβος του Θεού είναι ένα χάρισμα που δίδει ο Θεός στον άνθρωπο. Εκείνος που δέχεται το χάρισμα όλη την ημέρα αγωνίζεται για να μη κάνη κάτι που απαρέσκει στον Θεό ή μάλλον δεν αγωνίζεσθαι απλώς, αλλά η φωτιά του φόβου του Θεού λυώνει κάθε επερχόμενο λογισμό. Αλλά και εάν δεν υπάρχη αυτός ο χαρισματικός φόβος τουλάχιστον να αγωνιζόμαστε να δημιουργούμε εμείς την αίσθηση της παρουσίας του Θεού και του μελλοντικού δικαστηρίου. Όπως λυώνει το κερί από την φωτιά, έτσι λυώνει «από φόβου Θεού ακάθαρτος λογισμός». Ο φόβος του Θεού είναι ο ποιμήν εκείνος που οδηγεί τα πρόβατα, δηλαδή τους λογισμούς. Χωρίς τον φόβο, τον ποιμένα, οι λογισμοί βρίσκονται σε σύγχυση.

Παράλληλα με αυτά, τρόπος θεραπείας είναι ο κόπος και η ασκητική ζωή.
Η νηστεία, η αγρυπνία, η προσευχή βοηθούν τον νου να μη αιχματωλισθή από τους ερχομένους λογισμούς. «Τήξον το σώμα σου ασιτία και αγρυπνία, και απελαύνεις τον δήμιον της ηδονής λογισμόν». «Υπωπίαζε το σώμα και προσεύχου συνεχώς, και των εκ προλήψεων λογισμών τάχιστα απαλλάττη». Ο όσιος Μάρκος ο ασκητής διδάσκει ότι, εάν θέλουμε να μη ενεργούμαστε από τους πονηρούς λογισμούς, πρέπει να δεχόμαστε εξουδένωση ψυχής και θλίψη σαρκός. Και αυτό πρέπει να γίνεται όχι μερικές φορές, «αλλ’ εν παντί καιρώ και τόπω και πράγματι».


Αυτά που αναφέρθησαν μπορούν να χρησιμοποιηθούν από τον άνθρωπο ως προληπτικά για να μη ασθενήση από τους λογισμούς, αλλά και εάν ασθενήση, χρειάζονται ως μέθοδος θεραπείας εξ αυτών. Αλλά ας δούμε αναλυτικότερα πως μπορούμε να θεραπεύσουμε με την ψυχή που δέχθηκε την επήρεια των λογισμών.

Κατ’ αρχάς δεν χρειάζεται καθόλου ταραχή. Επιδίωξη των δαιμόνων είναι να δημιουργήσουν ταραχή στον άνθρωπο και τότε μέσα στην σύγχυση να επεμβούν δραστικότερα στην ψυχή και να την αιχμαλωτίσουν. Γι’ αυτό ο άγιος Μάξιμος διδάσκει: «φέρε γενναίως τα κύματα των λογισμών και μάλιστα των της λύπης και ακηδίας». Η αντιμετώπιση με γενναιότητα των λογισμών είναι δεύτερο μαρτύριο. Το να μη ταραχθούμε, όταν δεχόμαστε τις επιθέσεις των σατανικών λογισμών, συνιστάται από όλους τους αγίους Πατέρας. Ο όσιος Βαρσανούφιος παραγγέλλει: «Εάν εισέλθη ουν ο λογισμός, μη ταραχθής, αλλά κατανόησον τι θέλει πράξαι και αντίπραξον αταράχως, τον Κύριον επικαλούμενος». Δεν είναι κακό το να εισέλθη ο ληστής στην οικία, αλλά το να λάβη τα ευρισκόμενα στην οικία.

Μερικοί αφήνουν τον λογισμό να εισέλθη στον νου και την καρδιά για να κάνουν διάλογο μαζί του και να τον νικήσουν με την δύναμη του Χριστού. Αυτό το κάνουν μερικοί που έχουν πλούσια την Χάρη του Χριστού επάνω τους και θέλουν να έλθουν σε αγώνα με τον διάβολο πρόσωπο με πρόσωπο για να τον εξουθενώσουν. Αυτό όμως δεν είναι δυνατόν να γίνη από πολλούς Χριστιανούς, που έχουν αδυναμία να κάνουν αυτόν τον επίπονο και επικίνδυνο αγώνα. Έτσι οι περισσότεροι πρέπει να περιφρονούμε τους λογισμούς.

Πρέπει να λεχθή ότι όσο ο άνθρωπος είναι αρχάριος στα πνευματικά θέματα τόσο και αντιλαμβάνεται καθυστερημένα την είσοδο του λογισμού.
Συνήθως εκείνοι που έχουν εξασκηθή σ’ αυτό το πνευματικό άθλημα αντιλαμβάνονται τον λογισμό πριν ακόμη εισέλθη στο λογιστικό και ακόμη όταν ετοιμάζεται να πολεμήση τον αθλητή. Μερικοί αισθάνονται τον λογισμό όταν γίνεται συνδυασμός ή όταν έγινε πλέον συγκατάθεση ή και όταν βρίσκεται στα πρόθυρα της πράξεως, ακόμη και μετά την διάπραξη της αμαρτίας. «Ο πνευματικώς αδόκιμος συναντάται συνήθως με τον εφάμαρτον λογισμόν, όταν ο τελευταίος απαραιτήτως έχη διέλθει τας πρώτας φάσεις της εξελίξεώς του και όταν έχη ήδη αποκτήσει ωρισμένην δύναμιν, ακόμη δε περισσότερον, όταν εγγίζη ο κίνδυνος της έργω τελέσεως της αμαρτίας».

Πάντως οπουδήποτε τον συναντήση πρέπει αμέσως να τον πολεμήση. Και όσο εξασκείται σ’ αυτό το ιερό άθλημα τόσο και περισσότερο θα αντιλαμβάνεται τον λογισμό στα πρώτα στάδια της εξελίξεώς του.

Καλύτερος τρόπος από τον διάλογο είναι η περιφρόνηση και η αποκοπή των λογισμών. Ο αρχιμ. Σωφρόνιος παρουσιάζει την διδασκαλία του Γέροντος Σιλουανού για την καλυτέρα μέθοδο πολέμου των λογισμών: «Έλεγεν ο Γέρων ότι εις την πείραν των Αγίων Πατέρων είναι δυνατόν να ίδωμεν διαφόρους τρόπους πολέμου προς τον λογισμόν, αλλά ο καλύτερος είναι – να μη εισέρχησαι κατ’ ουδένα τρόπον εις συνομιλίαν μετ’ αυτού (του λογισμού).

Ο νους, εάν αρχίση να συνδιαλέγηται με τον λογισμόν, θα συναντήση την αδιάκοπον ανάπτυξίν του και παρασυρόμενος, θα αποχωρισθή της μνήμης του Θεού∙ και τούτο ακριβώς είναι ο σκοπός της δαιμόνων. Ούτως από την συνομιλίαν με τον λογισμόν ο νους δεν θα εξέλθη καθαρός, αλλά τεταραγμένος.
Ο ερημίτης Στέφανος, ο θρέψας με τας χείρας του λεοπάρδαλην (Κλίμαξ, Λόγος 7ος), προ του τέλους του, από έξιν να «αντιλέγη» εις τους λογισμούς, έπεσεν εις διαμάχην μετ΄ αυτών, και δια τούτο ευρέθη αντιπαλαίων προς τους δαίμονας.

Ο όσιος Μάρκος ο Αθηναίος, ο ασκήσας εν τω όρει της Θράκης, λόγω του ότι προ της εξόδου του επαρηγόρει την ψυχήν του δια της απαριθμήσεως των ασκητικών κόπων του, εκρατήθη εις τον αέρα επί μίαν ώραν∙ αλλά τούτο το «επί μίαν ώραν» σημαίνει ότι υπήρχε κίνδυνος να διαμείνη ούτως και διαπαντός...
Άλλοι Πατέρες ήσαν πλέον συνετοί εις τον πνευματικόν αγών».
Έτσι δεν είναι ασφαλές, και μάλιστα στην αρχή της πνευματικής ζωής, να αφήνουμε τους λογισμούς να εισέρχωνται στην καρδιά, «αλλά χρη μόνον νοείν αυτούς και ευθύς κόπτειν εξ αναδόσεως και προσβολής». Η περιφρόνηση του λογισμού συνιστάται σαν καλός τρόπος ιδίως στους αρχαρίους στον αγώνα αυτόν.
Χωρίς να ερχόμαστε σε διάλογο με τον λογισμό πρέπει να αρνούμαστε να κάνουμε ό.τι μας λέγει και κατ’ αυτόν τον τρόπο εξασθενεί και αυτό το πάθος και «ούτως κατά μικρόν μικρόν, αγωνιζόμενος και βοηθούμενος υπό του Θεού, περιγίνεται και αυτού του πάθους". Αυτό λέγεται αντίσταση στον λογισμό.

Κάποιος είπε στον αββά Ποιμένα: «Αββά, πολλούς λογισμούς έχω και κινδυνεύω υπ’ αυτών». Ο Γέροντας τον οδήγησε έξω και του είπε: «άπλωσον τον κόλπον σου και κράτησον τους ανέμους». Στην απάντηση του αδελφού ότι είναι αδύνατον να τους συλλάβη ο αββάς Ποιμήν απήντησε: «Ει τούτο ου δύνασαι ποιήσαι, ουδέ τους λογισμούς δύνασαι κωλύσαι ελθείν∙ αλλά σον εστι το αντιστήναι αυτοίς». Έτσι, όπως δύσκολο είναι να πιάσουμε τους ανέμους, άλλο τόσο δύσκολο είναι να εμποδίσουμε τους λογισμούς να έλθουν σε μας.

Χρειάζεται αντίσταση εναντίον τους. Και η αντίσταση συνίσταται αφ’ ενός μεν στην τελεία περιφρόνηση, αφ’ ετέρου δε στο να μη πράττουμε τις επιταγές τους.
«Εάν μη ποιήσωμεν αυτούς σωματικώς, τω χρόνω αφανίζονται ήτοι σήπονται». Όπως ένα φίδι ή έναν σκορπιό αν τον κλείση κανείς μέσα σε ένα δοχείο εκεί με την πάροδο του χρόνου αποθνήσκει, «ούτω και οι πονηροί λογισμοί, από των δαιμόνων βλαστάνοντες, δια της υπομονής εκλείπουσιν». Ο αββάς Αγάθων, όταν ο λογισμός τον οδηγούσε στο να κρίνη, έλεγε: «Αγάθων, μη ποιήσης αυτό συ» και έτσι ησύχαζε ο λογισμός. Επίσης ο αββάς Θεόδωρος και ο αββάς Λούκιος πενήντα χρόνια χλεύαζαν και κορόϊδευαν τους λογισμούς. Στον λογισμό της αναχωρήσεως από τον τόπο της ασκήσεως έλεγαν: «μετά τον χειμώνα τούτον, μεταβαίνομεν εντεύθεν». Και όταν ερχόταν το θέρος έλεγαν: «μετά το θέρος τούτο απερχόμεθα εντεύθεν». Και έτσι έκαναν όλο τον καιρό και χλεύαζαν τους δαίμονες. Η μετατόπιση του χρόνου ικανοποιήσεως του λογισμού μας βοηθά να απαλλαγούμε από αυτόν.

Άλλος τρόπος θεραπείας είναι ο αγώνας να μη γίνουν χρονίζοντες λογισμοί. Ο αγώνας έγκειται στο να μη κινήση ο ψιλός λογισμός το πάθος και να μη γίνη ο εμπαθής λογισμός συγκατάθεση. «Οι αμφότεροι δε τρόποι ουκ εώσι χρονίσαι τους λογισμούς». Γιατί ο λογισμός που χρονίζει θα γεννήση άλλους λογισμούς και θα δημιουργήση πολλά προβλήματα στον εσωτερικό κόσμο και χωρίς να το καταλάβουμε θα αιχμαλωτίση τον νου.

Επίσης τον απλό λογισμό δεν πρέπει να τον αφήνουμε να γίνη σύνθετος ή εμπαθής λογισμός, αλλά και τον σύνθετο λογισμό πρέπει να τον μετατρέπουμε σε απλό λογισμό. Ο σύνθετος λογισμός αποτελείται από πάθος και νόημα. Θα πρέπη με την πνευματική αγάπη και την εγκράτεια να χωρίζουμε το πάθος από το νόημα και τότε ο λογισμός θα γίνεται απλός.

Επειδή ο λογισμός επιδιώκει την έξαψη της ηδονής, η οποία στην συνέχεια θα αιχμαλωτίση τον νου, γι’ αυτό πρέπει να αποκοπή ο νους από την προτεινόμενη ηδονή.
Ο άγιος Μάξιμος διδάσκει ότι δεν πρέπει να γίνουμε φονευταί μόνο των σωματικών παθών, αλλά και των κατά την ψυχήν εμπαθών λογισμών.

Εκτός από την αποκοπή των λογισμών και την περιφρόνηση χρειάζεται η καταδίωξη τους, και αυτό γίνεται κυρίως με την προσευχή. Ο άγιος Γρηγόριος ο Σιναΐτης διδάσκει ότι δεν μπορεί να διώξη τον λογισμό ο αρχάριος εάν δεν τον διώξη ο Θεός. Οι δυνατοί μπορούν να πολεμήσουν με τους λογισμούς και να τους διώξουν, αλλά και αυτοί πάλι το κάνουν με την βοήθεια του Θεού. «Συ δε, ερχομένων των λογισμών, επικαλού τον Κύριον Ιησούν συχνώς και επιμόνως, και φεύξονται∙ μη φέροντες γαρ την εκ της προσευχής αναδιδομένην θέρμην, ως από πυρός καιόμενοι φεύγουσιν. Με την προσευχή προφέρεται το Όνομα του Ιησού που είναι μαστίγιο για τον διάβολο και με την παρουσία της θείας Χάριτος δημιουργείται θέρμη καρδιακή. Αυτά καίουν τους λογισμούς και τους εκδιώκουν από τον νου. Όποιος δεν έχει ενέργεια προσευχής ας μιμείται τον Μωϋσή∙ να σηκώνη τα χέρια και το όμμα του στον ουρανό και τότε τους εκδιώκει ο Ίδιος ο Θεός. Όπως διαλύεται ο καπνός στον αέρα, έτσι διαλύονται οι λογισμοί με την επίκληση του Ονόματος του Χριστού.

Δεν μπορούμε να ελευθερωθούμε και να απαλλαγούμε από δαιμονιώδεις λογισμούς με την βοήθεια των ανθρωπίνων λογισμών.
Πρέπει να εγκαταλείπουμε κάθε λογισμό, έστω κι αν είμαστε συνετοί, και να αφήνουμε την ελπίδα μας ολόκληρη στον Θεό, λέγοντες, «Κύριε, ως θέλεις και ως οίδας, οικονόμησον το πράγμα...». Το χωρίο αυτό είναι σημαντικό γιατί πολλοί στον καιρό του πειρασμού επιδιώκουν να τον αντιμετωπίσουν με την ανθρώπινη λογική. Οσοδήποτε και αν είναι δυνατή η λογική δεν μπορεί να είναι δυνατότερη από την δύναμη του διαβολικού λογισμού. Γιατί στον αγώνα εναντίον του λογισμού, στην ουσία πολεμούμε με τον διάβολο και όχι με έναν απλό λογισμό.

Η ευχή που γίνεται με νήψη καθαρίζει την διάνοια από κάθε φαντασία των πονηρών λογισμών και έτσι η διάνοια γνωρίζει τους λόγους των πολεμίων και ακόμη το μεγάλο κέρδος της ευχής και της νήψεως. Με την προσευχή ο αθλητής της πνευματικής ζωής γνωρίζει καθαρά όλο τον λογισμό, κάμνει αφαντάστως μια ανατομία του λογισμού και κατ’ αυτόν τον τρόπο, χωρίς να έχη διαπράξει την αμαρτία, γνωρίζει τις συνέπειες του λογισμού. Γι’ αυτό συνήθως οι ασκητές που έχουν εξασκηθή σ’ αυτό το πνευματικό άθλημα, που δεν αφήνουν τον λογισμό να εισέρχεται μέσα τους, γνωρίζουν πολύ καλά την ζωή της αμαρτίας και του αμαρτωλού, χωρίς να έχουν δική τους προσωπική πείρα.

Εάν ο σπόρος του εχθρού είναι η φωτιά, η ελπίδα στον Θεό, δια της προσευχής, είναι το νερό που σβήνει την φωτιά. Ο αββάς Ιωάννης ο Κολοβός λέγει: «Καθέζομαι εν τω κελλίω μου και θεωρώ τους πονηρούς λογισμούς επάνω μου∙ και ότε μη ισχύσω προς αυτούς, καταφεύγω προς τον Θεόν δια της προσευχής και σώζομαι εκ του εχθρού».

Αποτελεσματικός τρόπος απαλλαγής από τους λογισμούς είναι η εξαγόρευσή τους σε έμπειρο πνευματικό πατέρα.
Ο άγιος Κασσιανός ο Ρωμαίος λέγει ότι, όπως ένα φίδι, όταν από μια σκοτεινή τρύπα εξέρχεται στο φως, σπουδάζει να εξαφανισθή, έτσι «και οι πονηροί λογισμοί, δια της αρίστης ομολογίας και εξαγορεύσεως φανερωθέντες, σπουδάζουσι φεύγειν από του ανθρώπου». Τίποτε δεν βλάπτει τόσο πολύ τους μοναχούς και δεν χαροποιεί τους δαίμονας, όσο το να κρύπτουν τους λογισμούς τους από τους πνευματικούς πατέρας. Έτσι διαστρέφεται όλη η πνευματική ζωή και ο άνθρωπος γίνεται παίγνιο στα χέρια του διαβόλου, ο οποίος μπορεί να τον κάνη ό,τι θέλει.

Γι’ αυτό ο άγιος Κασσιανός διδάσκει ότι δεν μπορεί να βρεθή άλλη οδός σωτηρίας, εκτός από το να εξαγγέλλουμε τους λογισμούς μας στους διακριτικότερους των πατέρων και από αυτούς να κανονιζόμαστε προς αρετή και να μη ακολουθούμε τον δικό μας λογισμό και την δική μας κρίση. Εκείνος που δεν αναφέρει τους λογισμούς του στον πνευματικό πατέρα δεν θεραπεύεται: «ο γαρ σιωπών ειπείν αυτού τους λογισμούς, μένει αθεράπευτος». Γι’ αυτό τον χρονίζοντα λογισμό πρέπει να τον εξαγορεύουμε, να τον αναφέρουμε στον πνευματικό πατέρα που έχει την ευθύνη της σωτηρίας μας. «Τον δε βραδύνοντα λογισμόν και πολεμούντά σε ειπέ τω Αββά σου∙ και δια του Θεού θεραπεύει σε». Όταν λέμε χρονίζοντα λογισμό εννοούμε τον λογισμό εκείνον που με την αντίρρηση, την περιφρόνηση και την προσευχή δεν φεύγει, αλλά εξακολουθεί να μας πολεμή, καθώς επίσης και τον εμπαθή λογισμό που είναι ενωμένος με το πάθος.

Ο άγιος Ιωάννης ο Σιναΐτης αναφέρει περίπτωση μοναχού που συνάντησε σε ένα κοινόβιο, ο οποίος είχε πτυχίο, δηλαδή σημειωματάριο, κρεμασμένο στην ζώνη του και σημείωνε κάθε μέρα τους λογισμούς του για να τους αναγγείλη στον Γέροντά του.

Ο διακριτικός Γέροντας μπορεί να είναι αγράμματος κατά κόσμον, να μη γνωρίζη την σοφία του κόσμου, αλλά να γνωρίζη την σοφία του Θεού.
Ο αββάς Αρσένιος συνήθιζε να ρωτά για τους λογισμούς τον διακριτικό Γέροντα που όμως ήταν αγροίκος, αγράμματος και αμόρφωτος. Και ένας άλλος αδελφός τον ρώτησε. Πως εσύ αββά Αρσένιε που γνωρίζεις την Ρωμαϊκή και Ελληνική παιδεία ρωτάς για τους λογισμούς σου αυτόν τον αγροίκον; Και ο Αρσένιος απήντησε: «την μεν Ρωμαϊκή και Ελληνικήν επίσταμαι παίδευσιν, τον δε αλφάβητον του αγροίκου τούτου, ούπω μεμάθηκα».

Όταν ο άνθρωπος έχη μάθει να ανοίγεται στον Θεό δια του πνευματικού πατέρα και να φανερώνη όλες τις πληγές που δημιουργούν οι λογισμοί και αυτούς τους ίδιους τους λογισμούς, και συγχρόνως υπακούει στην συμβουλή του, αυτός ελευθερώνεται από κάθε τι ειρηνεύει εσωτερικά, γνωρίζει τι θα πη ειρήνη του Χριστού.

Μαζί με την εξαγόρευση στον πνευματικό πατέρα ζητάμε την ευχή και την ευλογία του. Ο ιερός Χρυσόστομος, αναφερόμενος στον λόγο του Χριστού προς τους Αποστόλους, όταν εισέρχωνται σ’ ένα σπίτι να δίδουν την ειρήνη, λέγει ότι πολλές φορές, χωρίς να μας ενοχή κανείς, έχουμε πόλεμο λογισμού και ταρασσόμεθα και επιθυμίες πονηρές επανίστανται. Αυτή την μάχη καταστέλλει το ρήμα των αγίων, δηλαδή η ευλογία τον αγίων, και αυτό φέρει πολλή γαλήνη μέσα μας. «Ομού τε γαρ εκείνος εφθέγξατο και πάσα ενθύμησις διαβολική και λογισμός άτοπος εδραπέτευσεν εκ της ημετέρας ψυχής».

Όπως έχουμε τονίσει και σε άλλο σημείο μπορούμε να απαλλαγούμε από τους λογισμούς, όταν καλλιεργούμε τις διάφορες αρετές. Η εγκράτεια και η αγάπη μας απαλάσσει από τους εμπαθείς λογισμούς. Με το να κρατή κανείς τον θυμό και την επιθυμία απαλάσσεται γρήγορα από τους λογισμούς. Επίσης πολύ συντελεί και η αγρυπνία: «Μοναχός άγρυπνος, αλιευτής λογισμών, εν γαλήνη νυκτός ευχερώς τούτους κατανοείν, και αγρεύειν δυνάμενος».
Η ανάγνωση του νόμου του Θεού και οι βίοι των αγίων περικόπτουν τους λογισμούς. Γιατί οι λόγοι των Αποστόλων και των Πατέρων καθώς επίσης και η ζωή τους έχουν ενέργεια πολλή και ειρηνεύουν την ψυχή.

Ένας άλλος τρόπος είναι να δημιουργούμε καλούς λογισμούς. Βέβαια έχουμε προηγουμένως παρατηρήσει ότι πρέπει να αποκόπτουμε και να απορρίπτουμε κάθε λογισμό, έστω και αν είναι καλός, ιδίως κατά την ώρα της προσευχής. Αλλά σε άλλους καιρούς και μάλιστα όταν βρισκόμαστε στην αρχή της πνευματικής ζωής, μπορούμε να καλλιεργούμε καλούς λογισμούς. Χρειάζεται όμως και πάλι προσοχή ώστε να μη καλλιεργούμε δι’ αυτών την φαντασία, διότι κατ’ αυτόν τον τρόπο αναπτύσσουμε μια δαιμονιώδη πνευματικότητα. «Σπουδάσατε γεωργείν καλούς λογισμούς, ίνα αυτούς εύρητε εκεί». Να δεχόμαστε όλα τα πράγματα με καλό λογισμό. Έστω κι αν όλα είναι άσχημα, εμείς να τα δεχόμαστε με ομαλό λογισμό και τότε ο Θεός ανατρέπει τις ανωμαλίες των πραγμάτων. «Αγαθών και κακών τας μετεμπλοκάς ομαλώ λογισμώ υποδέχου∙ και ούτως ανατρέπει ο Θεός τας ανωμαλίας των πραγμάτων». Ή ακόμη να μεταμορφώνουμε τους κακούς λογισμούς σε καλούς.

Ένας από τους πιο καλύτερους τρόπους θεραπείας και απαλλαγής από τους λογισμούς είναι να έχουμε τον νου μας στον Άδη καιόμενον από τις φλόγες της Κολάσεως.
Ο Γέροντας Σιλουανός δίδασκε: «Ο άγιος Μακάριος ο Μέγας διερχόμενος ήδη τον εναέριον χώρον δεν έπαυσε να ταπεινούται, και όταν μακρόθεν εφώναζον εις αυτόν οι δαίμονες, ότι εξέφυγεν αυτών, απήντησεν όχι ακόμη. Ούτως απήντησε, διότι ήτο συνηθισμένος να κρατή τον νουν του εις τον άδην, και τοιουτοτρόπως πράγματι εξέφυγε των δαιμόνων.

Ο όσιος Ποιμήν ο Μέγας, διδαχθείς από μακράν πείραν, ότι ο κινδυνοδέστερος και ισχυρότερος εχθρός είναι η υπερηφάνεια, εβίασε τον εαυτόν του εις όλην του την ζωήν δια να «αρπάση» την του Χριστού ταπείνωσιν, και δια τούτο έλεγεν εις τους μαθητάς του: Πιστεύσατε τέκνα. «Εις τον τόπον όπου ευρίσκεται ο σατανάς, εκεί βάλλομαι». Αλλά γνωρίζων εις τα βάθη της ψυχής του, πόσον αγαθός και ίλεως είναι ο Κύριος, ήλπιζεν ισχυρώς ότι θα τον σώση.

Ώστε, το να έχη τις τον εαυτόν του καταδεδικασμένον εις κόλασιν είναι ο καλύτερος τρόπος να διατηρή τον νουν του καθαρόν από κάθε εμπαθή λογισμόν».Το να κρατή ο άνθρωπος τον νου του στον Άδη και να φλέγωνται όλοι οι λογισμοί από τις φλόγες του Άδου, είναι κατάσταση που εμπνέεται μέσα στην μετάνοια και μάλιστα την μεγάλη και φλογερά μετάνοια που είναι δώρο της Χάριτος του Χριστού. Αν αυτό δεν υπάρχη, τουλάχιστον να έχη ο άνθρωπος στην μνήμη του την σκέψη του επικειμένου θανάτου και την καταδίκη του στον Άδη. Και αυτή η σκέψη είναι ικανή να καθαρίση τον νου και να απαλλαγή ο άνθρωπος από την καταδυναστεία των λογισμών.

Όταν ο άνθρωπος ελευθερωθή με όλη αυτήν την ασκητική μέθοδο από την δυναστεία των λογισμών και ο νους και η καρδία καθαρισθούν, τότε πληρούται από την ενέργεια του Παναγίου Πνεύματος και βιώνει την θεραπεία της ψυχής. Η ψυχή απαλλάσσεται από όλες τις πληγές και γίνεται ναός του Αγίου Τριαδικού Θεού. Ο άνθρωπος γίνεται ο αληθινός ιερεύς της Χάριτος του Θεού και προγεύεται των αγαθών της Βασιλείας των Ουρανών. Αυτός είναι ο αληθινός, ο φυσικός άνθρωπος, ο κατά Χάριν θεάνθρωπος.

[rose]

Γιατί δέν διακρίνουμε σωστά τά πράγματα καί μέ ποιόν τρόπο μποροῦμε νά τά γνωρίζουμε.

Ο Αόρατος πόλεμος» ΟΣΙΟΥ ΝΙΚΟΔΗΜΟΥ ΤΟΥ ΑΓΙΟΡΕΙΤΟΥ.


Απόδοση στη νέα Ελληνική: Ιερομόναχος Βενέδικτος
Έκδοση Συνοδείας Σπυρίδωνος Ιερομονάχου, Νέα Σκήτη, Άγιον Όρος.


Η αιτία που δεν διακρίνουμε ορθά όλα αυτά τα πράγματα που είπαμε και άλλα πολλά, είναι γιατί δεν τα σκεφτόμαστε στο βάθος τους ποιά είναι, αλλά πιάνουμε την αγάπη ή το μίσος σε αυτά, αμέσως από μόνη την εξωτερική τους μελέτη και εμφάνισι. Έτσι όταν, η αγάπη τους ή το μίσος προλαβάνουν και σκοτίζουν το νού μας και γι αυτό δεν μπορεί να τα διακρίνη σωστά, όπως είναι στην αλήθεια (14). Λοιπόν, εσύ αδελφέ μου, εάν θέλης να μην βρή τόπον η πλάνη αυτή στο νού σου, πρόσεχε καλά· και όταν, ή βλέπης με τα μάτια ή μελετάς με το νού κανένα πράγμα, κράτα όσο μπορείς την θέλησί σου και μη την αφήσης να το αγαπήση ή να το μισήση, αλλά παρατήρησέ το με το νού μοναχά.

Πρίν απ όλα, όμως, σκέψου φρόνιμα, ότι αν αυτό είναι οδυνηρό και αντίθετο στην φυσική σου κλίσι, παρακινείσαι από το μίσος να το αποστρέφεσαι.
Αν όμως σου προξενή ευχαρίστησι, παρακινείσαι από την αγάπη να το θέλης. Γιατί, τότε που ο νους σου δεν είναι ζαλισμένος από το πάθος, είναι ελεύθερος και καθαρός και μπορεί να γνωρίση την αλήθεια και να διαπεράση μέσα στο βάθος του πράγματος, που το κακό είναι κρυμμένο κάτω από την ψεύτικη ευχαρίστησι ή που το καλό είναι σκεπασμένο κάτω από την επιφάνεια του κακού.

Αν όμως η θέλησις πρόλαβε να το αγαπήση ή να το μισήση, δεν μπορεί πλέον ο νους να το γνωρίση καλά, καθώς πρέπει· διότι εκείνη η διάθεσις, ή καλύτερα να πω, εκείνο το πάθος που μπήκε στο μέσο, σαν τείχος, ζαλίζει το νού τόσο, που νομίζει το πράγμα άλλο από εκείνο που είναι στην αλήθεια και το περνά ως τέτοιο στην επιθυμία, η οποία όσο πηγαίνει μπροστά και περισσότερο αγαπά ή μισεί το πράγμα εκείνο, τόσο και ο νους σκοτίζεται περισσότερο και έτσι σκοτισμένος, κάνει πάλι να φαίνεται στην επιθυμία το πράγμα εκείνο περισσότερο όσο ποτέ αγαπητό ή μισητό. Έτσι όταν δεν τηρήται ο παραπάνω κανόνας που είπα, (ο οποίος είναι πολύ αναγκαίος σε όλη αυτή την εκγύμνασι), δηλαδή, το να κρατάς την επιθυμία σου από την αγάπη ή το μίσος του πράγματος, αυτές οι δυό δυνάμεις της ψυχής, ο νους δηλαδή και η θέλησις, προχωρούν πάντα κακώς, σαν σε κύκλο, από το σκοτάδι σε βαθύτερο σκοτάδι και από το σφάλμα σε μεγαλύτερο σφάλμα.

Λοιπόν, φυλάξου, αγαπητέ, με κάθε είδους προσοχή, από την εμπαθή αγάπη ή το μίσος του κάθε πράγματος, το οποίο δεν έφθασες να ερευνήσης καλά πρότερα με το φως του νού και του ορθού λόγου, με το φως των θείων Γραφών, με το φως της χάριτος και της προσευχής και με την κρίση του πνευματικού σου πατρός για να μην κάνης λάθος και να υπολογίζης το αληθινά καλό για κακό και το αληθινά κακό για καλό. Καθώς αυτό συμβαίνει να γίνεται, ως επί το πλείστον, σε κάποια έργα, τα οποία φαίνονται μεν καθ εαυτά Πως είναι καλά και άγια, για μερικές όμως περιστάσεις· δηλαδή γίνονται ή παράκαιρα ή σε σχετικό τόπο ή με ανάλογο μέτρο, προξενούν όμως μεγάλη βλάβη σε εκείνους που τα επιχειρούν, καθώς γνωρίζουμε πολλούς που κινδύνευσαν σε παρόμοια επαινετά και αγιώτατα έργα.

(14). Γι αυτό και ο θεολόγος Γρηγόριος, σύμφωνα με αυτό λέει, ότι από την αγάπη ή το μίσος, συνηθίζει να κλέβεται η αλήθεια· «δεν υπάρχει τίποτε τόσο ευχάριστο στους ανθρώπους, όσο το να συζητούν τα ξένα, και μάλιστα όταν επηρεάζωνται από μίσος ή συμπάθεια για κάποιον, εξ αιτίας των οποίων, ως συνήθως, εξαφανίζεται η αλήθεια» (Λόγ. απολογητικ.)

[Εφραίμ]

Σπουδαιότατα πνευματικά μηνύματα, για κάθε Χριστιανό, βρίσκονται στο επόμενο τροπάριο «Ιδού, ο Νυμφίος έρχεται».

Ενα από τα πιο γνωστά τροπάρια της Μεγάλης Εβδομάδας είναι αυτό που ακούγεται το βράδυ της Κυριακής των Βαΐων, το «Ιδού, ο Νυμφίος έρχεται».

«Ιδού, ο Νυμφίος έρχεται εν τω μέσω της νυκτός,
και μακάριος ο δούλος, ον ευρήσει γρηγορούντα.
Ανάξιος δε πάλιν ον ευρήσει ραθυμούντα.
Βλέπε ουν, ψυχή μου, μη τω ύπνω κατενεχθείς,
ίνα μη τω θανάτω παραδοθείς και της βασιλείας έξω κλεισθείς.
Αλλά ανάνηψον κράζουσα•
Άγιος, Άγιος, Άγιος ει ο Θεός ημών, διά της Θεοτόκου ελέησον ημάς».






( Πηγή: http://www.briefingnews.gr/orthodoxy/it ... -o-numfios )

[Εφραίμ]

Απόδοση του προηγούμενου τροπαρίου «Ιδού ο Νυμφίος έρχεται», στην νεοελληνική γλώσσα.
Από το βιβλίο «Η Μεγάλη Εβδομάς. Μετά Ερμηνείας. Υπό Επιφανίου Ι. Θεοδωροπούλου Αρχιμανδρίτου. Εκδόσεις της Αποστολικής Διακονίας της Εκκλησίας της Ελλάδος».


Ιδού ο Νυμφίος Χριστός θα έλθη έξαφνα τα μεσάνυκτα. Ευτυχής θα είνε ο άνθρωπος τον οποίον θα εύρη ο Κύριος να αγρυπνή και να είνε έτοιμος, ανάξιος όμως είνε εκείνος που θα τον εύρη να είνε αμελής και απροετοίμαστος. Πρόσεχε, λοιπόν, ψυχή μου, μη (νικηθής κατά κράτος και) καταληφθής από τον πνευματκόν ύπνον (δηλαδή από την αμέλειαν,) και παραδοθής εις τον θάνατον (της αμαρτίας) και καταδικασθής τοιουτοτρόπως να μείνης έξω από την Βασιλείαν των ουρανών. Αλλά φρόντισε να συνέλθης και φώναξε δυνατά: Άγιος, Άγιος, Άγιος είσαι Συ ο Θεός, ελέησέ μας με τις προσευχές της Θεοτόκου.

[Εφραίμ]

Γέροντας στο Άγιο Όρος ταΐζει άγριο λύκο!



Πόση γαλήνη και πόση αγάπη πρέπει κάποιος να εκπέμπει, για να τον πλησιάσει άφοβα ένα άγριο ζώο και να τρώει από τα χέρια του...

Κι όμως, τα πρότυπα ζωής, βρίσκονται παντού γύρω μας.

Μήπως πρέπει να ανοίξουμε τα μάτια της ψυχής μας και να ασχοληθούμε με την προετοιμασία της εμφάνισης, ενώπιόν Του;

Μήπως πρέπει να αλλάξουμε ρότα;





Πηγή: http://www.briefingnews.gr/orthodoxy/it ... ntas-to-ag

[Εφραίμ]

Ορθόδοξος Ιεραπόστολος π. Ελπίδιος: "Άγιος Γεώργιος, το εύοσμο κρίνο του ουρανού".
Θείο κήρυγμα του π. Ελπιδίου, που έγινε στην εορτή του Αγίου Γεωργίου στις 6/5/2013.